Magistr oxumayan tam ali təhsilli sayılmır? İlqar Orucovdan AÇIQLAMA

"Ali təhsilin strukturu və onun insan kapitalının inkişafındakı rolu müasir cəmiyyətdə bir çox aspektlərdən geniş müzakirə edilən fundamental mövzulardan biridir. Xüsusilə Boloniya prosesinə keçiddən sonra ali təhsilin çoxpilləli modelinin formalaşması cəmiyyətdə tam ali təhsilli anlayışı ətrafında müəyyən stereotiplərin və fərqli yanaşmaların yaranmasına yol açmışdır. Bu mövzuda mövcud olan iki fərqli baxış bucağını həm hüquqi-akademik reallıqlar, həm də müasir əmək bazarının tələbləri prizmasından təhlil etmək lazımdır".

Bunu Redaktor.az-a açıqlamasında Azərbaycan Gənc Alim, Doktorant və Magistrlər Cəmiyyətinin sədri, fəlsəfə doktoru İlqar Orucov səsləndirdi.

O qeyd etdi ki, hüquqi və akademik status baxımından bakalavr diplomu alan hər bir şəxs tam ali təhsilli hesab olunur:

"Azərbaycan Respublikasının təhsil qanunvericiliyinə və beynəlxalq standartlara əsasən, bakalavriat ali təhsilin ilk müstəqil pilləsidir. Bu pilləni bitirən şəxs fundamental peşə biliklərinə yiyələnir və əmək bazarına tamhüquqlu, ali təhsilli mütəxəssis kimi daxil olur. Buna görə də, magistratura təhsili olmadan insanı yarımçıq ali təhsilli və ya tam ali təhsili olmayan şəxs kimi xarakterizə etmək elmi, hüquqi və pedaqoji baxımdan kökündən yanlış və əsassız bir yanaşmadır. Magistratura təhsili ali təhsilin daxilində yeni bir təhsil səviyyəsi olmaqla bərabər mövcud ali təhsilin növbəti, daha yüksək və ixtisaslaşmış bir pillədir".

Müsahibimiz magistratura təhsilinin hansı zərurətdən irəli gəldiyindən və onu fərqləndirən meyarlardan da danışdı:

"Bu sualın cavabı müasir idarəetmədə ixtisaslaşma dərəcəsi və akademik/elmi potensial anlayışları ilə bağlıdır. Bakalavriat namizədə geniş profilli, fundamental və nəzəri baza təqdim edirsə, magistratura konkret bir dar istiqamət üzrə dərin ixtisaslaşmanı və elmi-tədqiqat vərdişlərini formalaşdırır. Başqa sözlə, bakalavr sistemin ümumi mənzərəsini görən mütəxəssis yetişdirirsə, magistratura həmin mənzərənin spesifik bir detalı üzərində ekspertləşən və elmi analiz qabiliyyətinə malik kadr formalaşdırır. Magistratura təhsili idarəetmə strukturunda strateji qərarlar qəbul edə biləcək, analitik proqnozlar hazırlayacaq və akademik fəaliyyətlə - məsələn, gələcəkdə doktorantura pilləsində təhsil almağı və pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmağı hədəfləyən şəxslər üçün mühüm tramplindir".

Ekspertin sözlərinə görə, müasir əmək bazarı və insan resurslarının idarə edilməsi trendləri isə məsələyə daha praqmatik yanaşır:

"Bu gün qlobal şirkətlər və dövlət sektorunun bir çox sahələri üçün namizədin diplomlarının sayından daha çox, onun sahib olduğu kompetensiyalar – səriştə və bacarıqlar önəm kəsb edir. Bir çox tətbiqi sahələrdə (məsələn, İT, marketinq, sahibkarlıq) bakalavr təhsilindən sonra dərhal praktiki iş mühitinə daxil olmaq və 2-3 il real təcrübə qazanmaq, eyni müddəti sırf akademik magistraturaya sərf etməkdən daha effektiv karyera nəticələri verir. Lakin dövlət qulluğunun yüksək inzibati vəziyyətləri, elmi-tədqiqat institutları, strateji planlaşdırma departamentləri və böyük maliyyə korporasiyaları üçün magistr dərəcəsi kadrın analitik təfəkkür dərinliyini və intellektual dözümlülüyünü göstərən vacib bir keyfiyyət göstəricisi kimi qalmaqdadır".

İ.Orucov hesab edir ki, magistratura təhsili hər bir fərd üçün mütləq bir yaşamaq uğrunda mübarizə aləti deyil, fərdi, akademik və karyera hədəflərinə uyğun olaraq seçilən strateji bir addımdır:

"İnsanı magistraturasız tam ali təhsilli saymamaq köhnəlmiş, həmçinin qeyri-peşəkar, subyektiv və əsassız bir yanaşmadır. Əsl müasir yanaşma ondan ibarətdir ki, bakalavriat insana peşəkar status verir, magistratura isə bu statusu elmi-analitik ekspertiza ilə zənginləşdirir. Hər iki pillənin dəyəri fərdin onu öz karyerasında ondan necə yararlanmasından asılıdır".

Xədicə BAXIŞLI