Makaronda qurğuşun şoku

Avropa İttifaqı məşhur İtalyan markasının istehsal etdiyi tam buğda makaronunun tərkibində qurğuşun səviyyəsinin təhlükəli həddə olduğunu aşkarlayıb. Almaniyada bu məhsulun geri çağırılmasına başlanılıb artıq və səlahiyyətlilərin riskin mənbəyini araşdırdığı bildirilib. Bəs milyonlarla evdə istehlak edilən, bir çoxlarının, xüsusən uşaqların “sevimli” qidası olan makaron həqiqətən də təhlükəlidirmi? Qurğuşun makaronun tərkibinə necə nüfuz edir və adi istehlakçı bunu anlaya bilərmi?

 News24.az “hurriyet.com.tr”yə istinadən xəbər verir ki, ağır metal olan qurğuşun əvvəllər körpələr üçün istehsal edilən darçın, acı şokolad və alma püresinin tərkibində də aşkarlanıb. Ankara Universiteti Qida Mühəndisliyi Fakültəsindən Qida Təhlükəsizliyi Mütəxəssisi, professor Nevzat Artık bildirib ki, ağır metallar qida istehsalında qida zəncirinə qarışa bilər və insan sağlamlığı üçün ciddi risklər yarada bilər. Mütəxəssis qurğuşun kimi ağır metalların qidaları çirkləndirmə yollarını izah edib: “Bu, sənaye və Mədənçilik Fəaliyyətləri, kənd təsərrüfatı tətbiqləri zamanı, həmçinin kimyəvi gübrələr və kənd təsərrüfatı pestisidləri torpaqda ağır metalların yığılmasına səbəb ola bilər. Xüsusilə fosfat əsaslı gübrələr kadmium baxımından risk yaradır. Havanın çirklənməsi, qalıq yanacaqların yandırılması və sənaye bacalarından çıxan emissiyalar atmosferdə ağır metalların yığılmasına səbəb olur. Suyun çirklənməsi, sənaye çirkab suları və kanalizasiya sistemlərindən gələn ağır metallar su təchizatını çirkləndirə bilər və suvarma yolu ilə kənd təsərrüfatı məhsullarına ötürülə bilər. Dəniz məhsulları, böyük, uzunömürlü balıqlar yüksək səviyyədə civə toplaya bilir. Midiya və qabıqlı balıqlarda kadmium və arsen ola bilər. Taxıllar və süd məhsullarına isə ağır metallar çirklənmiş suvarma suyu vasitəsilə keçə bilər. Heyvanlar çirklənmiş otlarla qidalandıqda süd məhsulları vasitəsilə də insanlara ötürülə bilir. Yarpaqlı tərəvəzlər ağır metalları torpaqdan və ətraf mühiti çirkləndiricilərdən udur. Gübrələrin həddindən artıq istifadəsi bu vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər”. Professor qeyd edib ki, qurğuşun bədəndə yığılan zəhərli ağır metaldır. Adətən aşağı dozalarda qəbul edildikdə nəzərəçarpan simptomlara səbəb olmasa da, uzunmüddətli və ya yüksək səviyyəli məruz qalma ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər. Ağızda metal bir dad, mədə ağrısı, qusma və ishal ilə başlayan simptomlar, sinir sisteminin zədələnməsi səbəbindən zəhərlənmə, koma, tənəffüs çatışmazlığı və hətta ölüm kimi daha ağır vəziyyətlərə keçə bilir. Miçiqan Universitetində təcili tibbi yardım üzrə klinik dosent və tibbi toksikoloq Hernan Gomez, Vaşinqton Posta dedi ki, qurğuşun məruz qalması adətən dərhal simptomlara səbəb olmur. Təsirlərinin uzunmüddətli olduğunu və tək müşahidə ilə aşkarlanmasının çətin olduğunu ifadə edən Gomez, yüksək səviyyədə qurğuşun zəhərlənməsinin qarın ağrısı, baş ağrısı, yorğunluq və qusma kimi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola biləcəyini vurğuladı. Qurğuşun və kadmiuma uzun müddət məruz qalma böyrək funksiyasının pozulması və müxtəlif sağlamlıq problemləri ilə əlaqələndirilir. Risk xüsusilə körpələr, azyaşlı uşaqlar və hamilə qadınlar üçün yüksəkdir, çünki erkən inkişaf zamanı bu ağır metallara məruz qalma öyrənmə qüsurları və aşağı IQ səviyyələri kimi koqnitiv problemlərlə əlaqələndirilə bilər. Uşaq Sağlamlığı və Xəstəlikləri Mütəxəssisi Cevriye Kübra Cenkçi, qurğuşun zəhərlənməsinin ən ciddi təsirlərindən birinin hemoqlobin sintezini azaltması, anemiyaya səbəb olması və mərkəzi sinir sistemini zədələməsi olduğunu bildirib. O, xüsusilə kəskin yüksək dozada məruz qalma zamanı uşaqlarda çaşqınlıq və huşunu itirmə ilə müşayiət olunan ağır ensefalopatiya hallarının müşahidə oluna biləcəyini vurğulayıb. Toksikoloq Hernan Qomez bildirib ki, qurğuşun təsirini aşkar etməyin ən etibarlı yolu qanda qurğuşun səviyyəsini ölçən testlərdir. Bir yeməyin görünüşünə və ya dadına baxaraq qurğuşun olub-olmadığını müəyyən etməyin mümkün olmadığını vurğulayan Ebru Akdağ, az miqdarda qurğuşun istehlakının belə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola biləcəyini ifadə edərək əlavə edib: "Qurğuşun zəhərlənməsi xəstəlik və ya ölümlə nəticələnə bilər və qidada qurğuşun olub-olmadığını təsbit etməyin yeganə qəti yolu laboratoriya müayinələridir". Toksikoloq Hernan Qomez kalsium, dəmir, D vitamini və C vitamini ilə zəngin qidaların orqanizmin qurğuşun udulmasının qarşısını almağa kömək edə biləcəyini bildirib. C.Kübra Cenkçi, həmçinin bədəndə kalsium, sink, kifayət qədər dəmir səviyyəsinin və zülal qəbulunun qurğuşun udulmasının azalmasına töhfə verdiyini və xüsusilə uşaqlarda dəmir çatışmazlığı anemiyası varsa, qurğuşunun bədəndə udulmasının artacağı üçün bunun düzəldilməsi lazım olduğunu ifadə edib. Mütəxəssislər tövsiyə edir ki, əhali üzərində qida təhlükəsizliyinə və sağlam qidaya məsuliyyətli dövlət qurumlarının möhürü olan qablaşdırılmış məhsullar almalıdır./sherg