Mədəni birlikdən siyasi hərbi ittifaqa: TDT çoxqütblü dünyada əsas güc mərkəzlərindən biri olacaq

Qlobal miqyasda geosiyasi mənzərə sürətlə dəyişir. Təkqütblü dünya sistemi artıq yerini çoxqütblü dünyaya verir. Belə bir şəraitdə regional güc mərkəzlərinin önəmi daha da artır. Bu kontekstdə ortaq tarixi, dili, mədəniyyəti və mənəvi dəyərləri paylaşan türk dövlətlərinin birliyi-Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) diqqətəlayiq siyasi aktora çevrilməkdədir. Təşkilat yalnız mədəni və iqtisadi əməkdaşlıq platforması olmaqla kifayətlənmir, həm də regional sabitlik və beynəlxalq əməkdaşlıq baxımından strateji əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev “Əl-Ərəbiyyə” telekanalına müsahibəsində TDT-nin böyük potensiala malik olduğunu qeyd edərək bildirib ki, Azərbaycan bu qurumun möhkəmlənməsi istiqamətində hər zaman fəallıq göstərib. Onun sözlərinə görə, əvvəlcə məşvərətçi bir qurum kimi fəaliyyətə başlayan TDT, zamanla siyasi və iqtisadi inteqrasiyanı gücləndirərək daha təsirli və əhatəli bir təşkilata çevrilib. Bu inkişaf təkcə üzv dövlətlərin maraqlarını deyil, həm də ümumtürk dünyasının gələcək perspektivlərini əks etdirir.

AMEA Türk xalqlarının fəlsəfi fikir tarixi və müasir fəlsəfəsi şöbəsinin müdiri, dosent Faiq Ələkbərli Sherg.az-a potensial gücə çevrilən TDT-dən danışıb:

"Dünya təkqütblü sistemdən çoxqütblü sistemə doğru irəliləyir. Bu çoxqütblü dünyada əsas güc mərkəzlərindən biri də türk xalqları və onların birliyini ifadə edən Türk Dövlətləri Təşkilatı (TDT) olacaq. İlk mərhələdə türk dövlətləri beynəlxalq münasibətlər sistemində daha çox müşahidəçi və məsləhətçi rolunda çıxış edirdi. Çünki XX əsrin sonlarına qədər dünya arenasında yalnız bir müstəqil türk dövləti-Türkiyə Cümhuriyyəti mövcud idi. Lakin XX əsrin sonunda türk dövlətlərinin sayı artaraq altıya çatdı. Şimali Kipr Türk Cümhuriyyəti ilə birlikdə bu rəqəm yeddi oldu.

Bundan əlavə, Rusiya Federasiyasının tərkibində Tatarıstan, Başqırdıstan və digər bölgələr kimi yarımmüstəqil statusa malik onlarla türk respublikası mövcuddur. Eyni zamanda Çində uyğurların yaşadığı bölgədə muxtariyyət statusu olan qurum fəaliyyət göstərir. İran adlanan ərazi isə təqribən 100 il əvvələdək türk dövləti olub.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin də qeyd etdiyi kimi, dünyada formalaşmaqda olan yeni güc mərkəzlərindən biri məhz TDT-dir. Azərbaycanın II Qarabağ müharibəsindən sonra bu istiqamətdə fəallaşması olduqca sevindirici haldır. Müharibədən əvvəl bəzi çətinliklər və maneələr olsa da, artıq yeni bir mərhələyə qədəm qoyulub".

Ekspert TDT-nin mədəni və iqtisadi birlikdən siyasi və hərbi ittifaqa çevriləcəyini söyləyib: 

"Təşkilatın vahid ordusunun formalaşdırılması istiqamətində mühüm addımlar atılır və bu hədəfə getdikcə daha da yaxınlaşırıq. Bu birlik, dünya miqyasında haqqın və ədalətin müdafiəçisi, məzlumların səsinə səs verən güclü qüvvəyə çevrilə bilər.

İndiyə qədər TDT ən azı üç əsas mərhələdən keçib: məşvərətçi və məsləhətçi mərhələ, iqtisadi əməkdaşlıq mərhələsi və yeni dövr-güclü, siyasi və strateji inteqrasiya mərhələsi.

TDT-nin aparıcı üzvlərindən biri olan Azərbaycan bu prosesdə böyük maraq və fəallıq nümayiş etdirir. Təşkilatın güclənməsi yalnız mövcud türk dövlətlərinin deyil, həm də hələ müstəqillik əldə etməmiş türk xalqlarının maraqlarına xidmət edir.

Azərbaycan bu istiqamətdə fəaliyyətində ardıcıl, qətiyyətli olmalı, digər türk dövlətləri də öz sözlərini deməli və bu birliyə töhfə verməlidirlər".