Məşhur pəhrizlər qaraciyərə necə təsir edir həkimlərin xəbərdarlığı

Bir çox insan pəhrizə keçmək istədikdə yalnız artıq çəkidən qurtulmağı deyil, həm də qaraciyəri “dincəltməyi” və bərpa etməyi ümid edir. Lakin hər bir pəhriz orqanizmin detoksikasiyası və qaraciyər funksiyalarının yaxşılaşdırılması üçün uyğun deyil.

Lent.az bu mövzu ilə bağlı maraqlı məlumatları sizə təqdim edir:

Qeyd: Aşağıda qeyd olunan bütün pəhrizlər hamilə qadınlar, əmizdirən analar və xroniki xəstəlikləri olan insanlar üçün həkimlə məsləhətləşmədən əvvəl tətbiq olunmamalıdır.

1. Qarabaşaq monodietası
Mahiyyəti: 5–7 gün ərzində yalnız duzsuz, yağsız, ədviyyatsız qarabaşaq sıyığı yeyilir. Gündə ən az 1 litr təmiz su içilməlidir. Gözlənilən nəticə – gündə 1 kiloqrama qədər çəki itkisi.

Effekti: Bir həftəyə 3–5 kq çəki itkisi mümkündür, lakin bu əsasən sudan ibarətdir, yoxsa yağdan deyil. Qarabaşaq bədənin bütün qida maddəsi ehtiyaclarını qarşılamır, uzunmüddətli istifadəsi vitamin və mineral çatışmazlığına səbəb ola bilər.

Qaraciyərə təsiri: Artıq çəkili insanlarda tez-tez qaraciyər steatozu (yağ yığılması) müşahidə olunur. Qarabaşaq xolin maddəsi ilə zəngindir – bu maddə yağların parçalanmasına kömək edir və qaraciyəri qoruyucu təsirə malikdir. B qrupu vitaminləri hüceyrə mübadiləsini dəstəkləyir. Müntəzəm qidalanma öd axını stimullaşdırır, daş əmələ gəlməsi riskini azaldır. Qısamüddətli kurs qaraciyərin yumşaq dəstəklənməsi üçün faydalı ola bilər.

2. Dukan pəhrizi

Mahiyyəti: Zülalla zəngin 4 mərhələli pəhriz – zülal “hücumu”ndan başlayaraq karbohidratların azaldıldığı balanslı qidalanmaya qədər.

Effekti: İlk mərhələdə qlikogen və su ehtiyatlarının itirilməsi ilə sürətli çəki itkisi baş verir. Daha sonra ketoz prosesi başlayır – bədən yağ yandırmağa keçir. Bu hal zəiflik, ağızdan aseton qoxusu, qəbizlik və əhval dəyişkənliyi ilə müşayiət oluna bilər. Yağ itkisi realdır, amma nəticəni sabit saxlamaq çətindir.

Qaraciyərə təsiri: Maddələr mübadiləsi pozulmuş və ya qaraciyər yağlanması olan şəxslər üçün bu pəhriz zərərli ola bilər. Zülalın çoxluğu və karbohidrat azlığı qaraciyərə və böyrəklərə əlavə yük verir. Bu pəhrizə başlamazdan əvvəl qaraciyər fermentləri (AST, ALT) analizləri və qaraciyərin USM-i tövsiyə olunur. Pəhrizin fraksiyalı qidalanma və liflə zəngin qidalarla (məs., kəpək) müşayiət olunması vacibdir.

3. “6 ləçək” pəhrizi

Mahiyyəti: 6 gün ərzində hər gün bir növ monodieta tətbiq olunur – balıq, tərəvəz, toyuq, dənli, kəsmik və meyvə. Bu dəyişiklik həm kalorini azaldır, həm də rasionu maraqlı edir.

Effekti: Sistem yüklənmədən azad günləri xatırladır. Həftədə təxminən 0,5 kq çəki itkisi mümkündür. Müəyyən müddətdən sonra çəki itkisi yavaşlayır (qeyri-rəsmi olaraq "plato" mərhələsi), lakin həzm sisteminə faydası qalır.

Qaraciyərə təsiri: Rasionda kəsmik, balıq və tərəvəzlərin olması qaraciyər üçün faydalıdır. Kəsmikdəki xolin, metionin və kazein lipid mübadiləsini dəstəkləyir. Tərəvəz və meyvələrdən gələn lif bağırsaq fəaliyyətini və öd axınını yaxşılaşdırır. Xüsusilə yağlı balıq günləri (omega-3 turşuları sayəsində) ilthabı azaldır və xolesterin profilini yaxşılaşdırır.

Əlavə tövsiyələr:
Qaraciyər üçün optimal qidalanma – balanslı, zülallı, faydalı yağlar, lif və minimal şəkərlə zəngin rasion
Qaraciyərin sevimli məhsulları: brokkoli, artişok, ispanaq, balqabaq, limon, çuğundur, zərdəçal, zeytun yağı
Fiziki aktivlik – maddələr mübadiləsini sürətləndirir və öd durğunluğunu azaldır
Su balansı – gündə ən az 1.5–2 litr su

Nəticə:
Pəhriz düzgün planlaşdırıldıqda və qısamüddətli olduqda çəki itkisində və qaraciyərin dəstəyində faydalı ola bilər. Amma davamlı nəticə üçün əsas hədəf – sağlam qidalanma vərdişlərinə keçid olmalıdır, yoxsa müvəqqəti qadağalarla nəticə əldə etmək çətindir.