Milli taleyin dönüş nöqtəsi ŞƏRH

Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində 3 oktyabr 1993-cü il tarixi sadəcə bir seçki günü deyil, ölkənin müstəqilliyini itirmək təhlükəsindən xilas olduğu, siyasi və iqtisadi sabitliyin əsasının qoyulduğu müstəsna bir dönüş nöqtəsidir. 1990-cı illərin əvvəllərində dərin siyasi, hərbi və iqtisadi böhran keçirən Azərbaycan məhz bu tarixdə xalqın mütləq səs çoxluğu ilə öz gələcək taleyini Heydər Əliyevə etibar etdi.
1993-cü ilin yay aylarında Azərbaycanda daxili xaos ən pik həddə çatmışdı. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqların işğalı davam edir, ölkə daxilində isə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi real xarakter alırdı. Belə bir çətin məqamda xalqın və o dövrkü siyasi rəhbərliyin təkidli dəvəti ilə Bakıya gələn Heydər Əliyev, 15 iyun 1993-cü ildə Ali Sovetin sədri seçilərək ilk növbədə daxili sabitliyi təmin etdi. Lakin ölkədə legitim hakimiyyətin tam formalaşması və beynəlxalq müstəvidə Azərbaycanın hüquqi dövlət kimi tanınması üçün ümumxalq prezident seçkilərinin keçirilməsi zəruri idi.
1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilən prezident seçkiləri Azərbaycan xalqının yüksək siyasi fəallığı ilə yadda qaldı. Seçicilərin 90%-dən çoxunun iştirak etdiyi səsvermədə Heydər Əliyev seçicilərin 98,8%-nin səsini qazanaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi.
1993-cü ilin yay aylarında Azərbaycan Respublikası öz tarixinin ən ağır geosiyasi, hərbi və iqtisadi böhranını yaşayırdı. Səriştəsiz idarəçilik, dövlət strukturlarının iflici və daxili siyasi çəkişmələr ölkəni vətəndaş müharibəsinin astanasına gətirmişdi.
3 oktyabr 1993-cü il seçkiləri müasir, müstəqil və güclü Azərbaycan dövlətinin qurulmasının başlanğıc nöqtəsidir. Əgər xalq həmin gün Heydər Əliyevi seçməsəydi, bu gün beynəlxalq arenada söz sahibi olan, güclü ordusu və dayanıqlı iqtisadiyyatı olan bir Azərbaycandan danışmaq qeyri-mümkün olardı.
Ulu öndərin əsasını qoyduğu bu müdrik siyasi xətt, onun layiqli davamçısı Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirildi. 1993-cü ildə atılan o qətiyyətli addımlar, 2020-ci ildə 44 günlük Vətən Müharibəsində qazanılan tarixi Zəfərin və torpaqlarımızın tam suverenliyinin bərpasının iqtisadi, hərbi və siyasi fundamentini təşkil etdi. Məhz buna görə də, 3 oktyabr tarixi hər bir azərbaycanlının yaddaşında xilaskar və qurucu bir gün kimi əbədi həkk olunmuşdur.
1994-cü il sentyabrın 20-də Bakıda dünyanın 11 böyük neft şirkəti ilə tarixi "Əsrin Müqaviləsi" imzalandı. Bu müqavilə Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin qarantı oldu. Buradan əldə edilən gəlirlər, sonradan qurulan Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondunda (ARDNF) toplanaraq şəffaf şəkildə qeyri-neft sektorunun, irimiqyaslı infrastruktur layihələrinin (Bakı-Tbilisi-Ceyhan, Bakı-Tbilisi-Ərzurum və s.), modern ordunun və sosial sahənin maliyyələşdirilməsinə yönəldildi.
1995-ci il noyabrın 12-də ümummilli liderin şəxsi rəhbərliyi və rəhbərlik etdiyi komissiya tərəfindən hazırlanan müstəqil Azərbaycanın ilk milli Konstitusiyası ümumxalq referendumu yolu ilə qəbul edildi. Ölkədə insan hüquq və azadlıqlarının qorunması, hakimiyyət bölgüsü (qanunverici, icraedici və məhkəmə) və demokratik təsisatların formalaşması hüquqi müstəviyə keçdi. Şərqdə ilk dəfə olaraq ölüm hökmü məhz Azərbaycanda ləğv edildi, senzura aradan qaldırıldı, azad mətbuatın təməli qoyuldu.
1993-cü ilə qədər Azərbaycan xarici siyasətdə tam bir təcrid və informasiya blokadası şəraitində idi. Erməni lobbisi dünyada Azərbaycanı təcavüzkar, Ermənistanı isə məzlum tərəf kimi qələmə verməyi bacarmışdı. ABŞ Konqresinin qəbul etdiyi ədalətsiz "907-ci düzəliş" ölkəmizə birbaşa humanitar və iqtisadi yardımları qadağan edirdi.
Heydər Əliyev prezident seçildikdən sonra çevik və balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu fəaliyyətə başladı.ABŞ, Avropa dövlətləri, qardaş Türkiyə, Rusiya və qonşu ölkələrlə bərabərhüquqlu, qarşılıqlı maraqlara əsaslanan münasibətlər quruldu. Beynəlxalq kürsülərdən (BMT, ATƏT, Avropa Şurası) istifadə edilərək Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin əsl mahiyyəti, Ermənistanın işğalçılıq siyasəti dünya ictimaiyyətinə çatdırıldı. Beynəlxalq təşkilatların sənədlərində Azərbaycanın ərazi bütövlüyü birmənalı şəkildə təsbit olundu.
Ulu öndərin əsasını qoyduğu bu müdrik, uzaqgörən siyasi xətt və dövlətçilik strategiyası, onun layiqli davamçısı Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyev tərəfindən böyük uğurla və yeni dövrün tələblərinə uyğun olaraq davam etdirildi. 1993-cü ildə atılan o qətiyyətli siyasi, hərbi və iqtisadi addımlar, 2020-ci ildə 44 günlük Vətən Müharibəsində qazanılan tarixi Zəfərin, torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsinin və ölkəmizin bütün ərazilərində suverenliyimizin tam bərpasının fundamental əsasını təşkil etdi.

Samirə Zeynalova
YAP Tərtər rayon təşkilatının mühasibi