Müasir gənclər əcdadlarından daha mühafizəkardı ARAŞDIRMA

Z nəsli kişiləri və oğlanları əvvəlki nəsillərlə müqayisədə gender rolları ilə bağlı daha ənənəvi baxışlara malikdir.

Modern.az xəbər verir ki, “The Guardian” nəşrinin məlumatına görə, 23 min nəfərin iştirak etdiyi beynəlxalq sorğuya əsasən, Z nəsli kişilərinin və oğlanlarının demək olar ki, üçdə biri hesab edir ki, qadın ərinə tabe olmalıdır.

Sorğuda iştirak edən Z nəsli kişilərinin 33 faizi bildirib ki, ailədə mühüm qərarlarda son söz kişi tərəfindən deyilməlidir. Araşdırma Böyük Britaniya, ABŞ, Braziliya, Avstraliya və Hindistan da daxil olmaqla 29 ölkəni əhatə edib.

Məlumata görə, Z nəsli kişiləri (1997–2012-ci illərdə doğulanlar) nikahda qərarvermə ilə bağlı ənənəvi baxışlara malik olma baxımından “baby boomer” (1946–1964) nəsli kişilərindən iki dəfə daha çoxdur. Belə ki, daha yaşlı nəsildə kişilərin cəmi 13 faizi qadının həmişə ərinə tabe olmalı olduğu fikri ilə razıdır. Qadınlar arasında isə bu göstərici Z nəslində 18 faiz, “baby boomer”lərdə 6 faiz təşkil edir.

Sorğu göstərib ki, həm kişilər, həm də qadınlar arasında bu fikirlə ən çox razılaşan ölkələr İndoneziya (66 faiz) və Malayziyadır (60 faiz). ABŞ-də bu göstərici 23 faiz, Böyük Britaniyada isə 13 faizdir.

16 yaşdan yuxarı şəxslər arasında aparılan illik araşdırma Ipsos və London Kral Kollecinin Qadın Liderliyi üzrə Qlobal İnstitutu tərəfindən həyata keçirilib və gender rolları ilə bağlı nəsillər arasında ciddi fərqlərin olduğunu üzə çıxarıb.

Araşdırmaya görə, Z nəsli kişilərinin təxminən dörddə biri (24 faiz) hesab edir ki, qadınlar çox müstəqil görünməməlidir. Bu göstərici “baby boomer” nəsli kişiləri arasında 12 faizdir.

Cinsi normalara münasibətdə də kəskin fərqlər müşahidə olunur. Z nəsli kişilərinin 21 faizi düşünür ki, “əsl qadın” cinsi münasibəti heç vaxt özü başlatmamalıdır. Halbuki bu fikirlə “baby boomer” nəsli kişilərinin cəmi 7 faizi razıdır.

Z nəsli kişilərinin 59 faizi hesab edir ki, kişilər gender bərabərliyinin təmin olunması üçün həddindən artıq çox iş görməyə məcbur edilir. “Baby boomer” nəsli kişiləri arasında bu göstərici 45 faizdir. Qadınlar arasında isə müvafiq olaraq 41 faiz və 30 faiz təşkil edir.

Bununla belə, Z nəsli kişiləri eyni zamanda uğurlu karyeraya malik qadınları daha cəlbedici hesab edən qrup kimi də seçilir. Sorğuda onların 41 faizi bu fikirlə razılaşıb.

Qadın Liderliyi üzrə Qlobal İnstitutun direktoru və araşdırmanın rəhbəri professor Hicun Çonq bildirib ki, gender bərabərliyinə dəstəyin davam etdiyini göstərən müsbət siqnallar da var. Məsələn, daha çox qadının hökumətdə təmsil olunmasının vacibliyi ilə bağlı razılıq geniş yayılıb.

Lakin müqayisəli məlumatlar göstərir ki, bəzi məsələlərdə baxışlar daha ənənəvi istiqamətə dəyişir. Belə ki, 2019-cu ildə dünyada insanların 42 faizi qadın hüquqlarının artıq kifayət qədər inkişaf etdiyini düşünürdüsə, hazırda bu göstərici 52 faizə yüksəlib. 

Professor Çonq qeyd edib ki, bu dəyişimin arxasında kişilərin sosial mövqelərini itirmək qorxusu və narazılıqlar dayanır. Onun sözlərinə görə, bu boşluq gender bərabərliyinə, qadınlara və miqrantlara qarşı yönəlmiş fikirlərlə doldurulur.

Sorğu nəticələri həmçinin göstərir ki, Z nəsli kişiləri öz davranış və seçimlərinə dair daha ənənəvi gözləntilərə malikdir. Məsələn, onların 30 faizi hesab edir ki, kişilər dostlarına “səni sevirəm” deməməlidir. Bu göstərici “baby boomer” nəsli kişiləri arasında 20 faiz, Z nəsli qadınları arasında isə 21 faizdir.

Eyni zamanda, Z nəsli kişilərinin 21 faizi düşünür ki, uşaqlara qulluq edən kişilər bu işlə məşğul olmayanlardan daha az “kişi” sayılır. “Baby boomer” nəsli kişiləri arasında bu göstərici 8 faiz, Z nəsli qadınları arasında isə 14 faizdir.

Sorğuda həm kişilər, həm də qadınlar hesab edir ki, qadınların tanışlıq və münasibətlərdə (22 faiz), ev daxili rollarda (24 faiz) və geyim seçimində (34 faiz) daha çox seçim imkanları var. Kişilərin isə hobbilər (18 faiz) və iş seçimində (39 faiz) daha çox imkanlara malik olduğu düşünülür.

Qlobal İnstitutun rəhbəri və Avstraliyanın sabiq Baş naziri Culiya Gillard bildirib ki, bu nəticələr narahatlıq doğurur. Onun sözlərinə görə, Z nəsli kişiləri təkcə qadınlara məhdudiyyət qoymur, eyni zamanda özlərini də sərt gender normaları çərçivəsində məhdudlaşdırırlar.

Professor Çonq əlavə edib ki, iqtisadi amillər də bu prosesdə rol oynaya bilər. Onun sözlərinə görə, əvvəlki nəsillərdə kişilər “ailəni təmin edən” rolunu maliyyə imkanları vasitəsilə daha asan yerinə yetirə bilirdi. Bu gün isə bir çox gənc kişi üçün bu imkanlar daha məhduddur və onlar alternativ kişi modelinə dair müsbət nümunələrdən məhrum qalırlar.