Müasir toylarda sağlam seçimlər: Orqanik, vegeterian və fitnes menyuların yüksəlişi ARAŞDIRMA

Son illərdə dünyada və Azərbaycanda toy mərasimlərində ənənəvi bol yağlı, ət əsaslı menyuların yerini tədricən daha yüngül, sağlam və balanslı yeməklər tutur. Qonaqların qidalanma vərdişlərindəki dəyişiklik, sağlam həyat tərzinin populyarlaşması və sosial mediada yayılan “fitnes mədəniyyəti” bu tendensiyanın əsas səbəblərindən biridir. Artıq toy menyusu təkcə qonaqlıq süfrəsi deyil, həm də ev sahiblərinin zövqünü, dəyərlərini və sağlamlığa münasibətini əks etdirən bir elementə çevrilib.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Dünyada mövcud vəziyyət

Qlobal miqyasda toy sənayesi son onillikdə əhəmiyyətli dəyişikliklərə məruz qalıb.

ABŞ və Avropa ölkələrində toy agentlikləri “green wedding” (yaşıl toy) və “eco-friendly catering” anlayışlarını aktiv təbliğ edir. Bu konseptlərdə menyular daha çox orqanik, yerli fermer məhsullarına əsaslanır, plastik qablaşdırmalardan uzaq durulur.

Skandinaviya ölkələrində və Kanadada vegeterian və vegan menyuların toy süfrəsində xüsusi bölmə kimi təqdim edilməsi artıq adi hal alıb.

Yaponiyada və Cənubi Koreyada fitnes yönümlü menyular — az karbohidratlı, yüksək proteinli yeməklər — cütlüklər tərəfindən “enerji və forma qorumaq” məqsədilə seçilir.

Beynəlxalq statistikalara görə, 2024-cü ildə keçirilən toylarda təxminən 27% cütlük menyuda ən az bir vegan və ya qlütensiz seçim təqdim edib (WeddingWire Global Report, 2024).

Bu dəyişikliklər həm sağlamlığa yönəlmiş həyat tərzinin, həm də ekoloji məsuliyyətin artmasından qaynaqlanır. Qonaqlar arasında qida allergiyası və intoleransların artması da menyuların fərdiləşdirilməsini labüd edir.

Azərbaycanda vəziyyət və dəyişən trendlər

Ənənəvi Azərbaycan toyu tarixən bolluq, süfrə zənginliyi və ət yeməkləri ilə tanınıb. Lakin son illər bu yanaşmada da dəyişikliklər müşahidə olunur:

Böyük şəhərlərdə fəaliyyət göstərən modern restoran və banket zalları menyularında artıq “fit menyu”, “detoks içkilər” və “vegan künc” kimi variantlar təklif edir.

Qadınlar və gənc cütlüklər arasında orqanik və az yağlı yeməklərə maraq artır; xüsusilə paytaxt toylarında qızıl balıq, toyuq file, tərəvəzli risotto və təbii meyvə desertləri ön plana çıxır.

Vegeterian və vegan qonaqlar üçün xüsusi hissələr hazırlanması isə hələ tam yayılmasa da, seçilmiş zallarda tətbiq edilir.

Fitneslə məşğul olan cütlüklər arasında “şəkərsiz tortlar”, “proteinə əsaslanan desertlər” və “az kalorili salatlar” trend halına gəlməkdədir.

Eyni zamanda, toyların daha çox “konseptual” xarakter alması (məsələn, təbiət temalı, yay çöl toyu və s.) sağlam menyuların da estetik hissənin bir parçasına çevrilməsinə səbəb olur.

Sağlam qidalanma meyillərinin toy sənayesinə daxil olması həm qida mədəniyyətinin dəyişməsi, həm də sosial statusun göstəricisi kimi dəyərləndirilir. Müasir cütlüklər üçün toy süfrəsi sadəcə qonaq qarşılamaq vasitəsi deyil, həm də öz həyat fəlsəfələrini nümayiş etdirmə formasıdır.

Azərbaycanda bu sahənin gələcək inkişafı üçün:

restoranların orqanik və yerli məhsullarla işləməsi,

menyularda allergen və kalori məlumatlarının göstərilməsi,

peşəkar dietoloq və kulinariya mütəxəssislərinin əməkdaşlığı vacib istiqamətlər sayılır.

Beləliklə, sağlamlıq və zövq birləşəndə toy menyusu həm müasir, həm də dəyərlərə sadiq bir tərz yaradır — bu da gələcək illərin toy trendlərinin əsas xəttini müəyyən edir.

Ayşən Vəli