Müharibə 2024 də Rusiyanın ehtiyatlarının dörddə birini yeyib, 2025 də tükənə bilər...

Ötən il Rusiya Federasiyası "Milli Rifah Fondu"nun (FNB) likvid ehtiyatlarının dörddə birini xərcləyib. Bu fond, Vladimir Putinin hakimiyyətdə olduğu ilk 20 il ərzində neft və qaz ixracından əldə edilən gəlirlərin toplanması nəticəsində formalaşıb. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Bloomberg" agentliyi bu barədə Rusiya Maliyyə Nazirliyinin məlumatlarına istinadən məlumat yayıb.  

Nominal rəqəmlərə görə, 2022-ci ildə FNB-nin ümumi həcmi təxminən dəyişməyib və 12 trilyon rubl (117 milyard dollar) təşkil edib. Lakin likvid vəsaitlər və asanlıqla satışa çıxarıla bilən qiymətli kağızlar nəzərə alındıqda vəziyyət fərqlidir. Bu cür yüksək likvid aktivlər ötən il 24% azalıb və 1 yanvar 2023-cü ilə 3,8 trilyon rubla enib.  

Ümumilikdə, genişmiqyaslı müharibə ərzində FNB-nin yüksək likvidli aktivləri 57% azalıb: müharibə ərəfəsində onların həcmi 8,9 trilyon rubl təşkil edirdi.  

"Bloomberg"in bildirdiyinə görə, fond büdcənin hərbi ehtiyaclarla bağlı artan xərcləri səbəbindən təzyiq altındadır. Ötən il Rusiya Maliyyə Nazirliyi FNB-dən 1,3 trilyon rubl xərcləyərək büdcə kəsirini qarşılamaq məcburiyyətində qalıb.  

Fondun tərkibində həmçinin böyük infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsi üçün buraxılan istiqrazlar da mövcuddur. Bu, gələcəkdə qaytarılacaq borc öhdəlikləri deməkdir. Bloomberg-in hesablamalarına görə, bu istiqrazların həcmi ötən il 50%, 2022-ci ilin əvvəlindən isə dörd dəfə artıb.  

Rusiyanın Mərkəzi Bankının məlumatına görə, "xarici şərtlərin əhəmiyyətli dərəcədə pisləşməsi" və neftin qiymətinin enməsi senarisi baş verərsə, FNB 2025-ci ilədək tam tükənə bilər.  

Hərbi xərclərin gizli maliyyələşdirilməsi və risklər  

UNIAN-ın məlumatına görə, Rusiya müharibə xərclərini maliyyələşdirmək üçün gizli sxem qurub və bu, ölkənin hərbi büdcəsini faktiki olaraq iki dəfə artırmağa imkan verib. Morgan Stanley və Bank of America-nın keçmiş maliyyə analitiki Kreyq Kennedinin bildirdiyinə görə, müharibə dövründə Rusiya hərbi zavodlarına verilən güzəştli kreditlərin məbləği ölkənin hərbi büdcəsinə bərabər olub.  

Lakin bu sxem ciddi risklər yaradır. İnflyasiyanın stimullaşdırılması artıq Rusiya iqtisadiyyatında problemə çevrilib. Üstəlik, maliyyə çətinlikləri yaşayan hərbi zavodlara kreditlərin ayrılması ölkənin bank və maliyyə sisteminin iflası təhlükəsini yaradır. Bu riski yalnız federal büdcənin həmin kreditləri ödəməsi ilə aradan qaldırmaq mümkündür. Amma bu halda, federal büdcədə digər sahələr üçün vəsait qalmayacaq.  

Alpər