Nazirin dediyi bahalı təhsil: Yaxşı kadr yetişdirəcəkmi?

“İnsanlar çox vaxt düşünürlər ki, az pul ödəməklə yüksək səviyyəli həkim hazırlamaq mümkündür. İl ərzində ali məktəbdə bir tələbənin həkim hazırlığına 8 min manat vəsait xərclənir. Mühəndislik və digər ixtisaslarda isə bu rəqəm 2500–3000 manat arasında dəyişir”. 

Bunu elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev deyib. Nazir bildirib ki, keyfiyyətli təhsil ucuz başa gələ bilməz: 

"Burada ən vacib məsələni düzgün anlamaq lazımdır: təhsilə qoyulan pul xərc deyil, investisiyadır. Nə qədər çox investisiya qoyularsa, bir o qədər də insan kapitalı və resursları inkişaf edəcək. Bizim yanaşmamız da bundan ibarətdir ki, insanların istedad səviyyəsi, hazırlıq dərəcəsi və bacarıqlarından asılı olmayaraq, onlara qoyulan investisiya artırılmalıdır". 

Qeyd edək ki, yeni tədris ilində bir sıra ali təhsil müəssisələrində ödənişlərin məbləği artırılıb. Belə təhsil müəssisələrindən biri də Azərbaycan Tibb Universitetidir. Belə ki, ötən il “Tibb” ixtisası üzrə ödəniş 4500 manat olub. Bu il isə 2000 manat artırılaraq 6500 manata yüksəlib. Həmçinin “Stomatologiya” ixtisasının da məbləği 2 min manat artırılaraq 6 min manata çatdırılıb. 

“Əczaçılıq”, “Fizioterapiya”, “İctimai səhiyyə” və “Tibb bacısı” ixtisasları üçün isə illik ödənişlər 5000 manat olub. Bakı Dövlət Universitetində bəzi ixtisaslarda ödəniş 2400 və 3200 manata, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetində 2400 manata, Azərbaycan Dillər Universitetində 2500 manata, Bakı Slavyan Universitetində isə 2000 manata yüksəlib. Əgər ödəniş artdıqca, keyfiyyət artırsa, demək ki, indiyədək az vəsaitlə keyfiyyətsiz təhsil təmin olunub. 

Maraqlıdır, heç olmasa bundan sonra tədrisin keyfiyyətində dəyişiklik gözləməyə dəyərmi? Qiymət artımı olan universitetlərdə təhsil ona adekvat olacaq? 

Məsələ ilə bağlı Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin əməkdaşı, təhsil məsələləri üzrə tədqiqatçı Elmin Nuri “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, istər media nümayəndələri üçün təşkil olunan brifinqdə, istərsə də "2025-2026-cı tədris ili: yeniliklər və hədəflər" mövzusunda keçirilən tədbirdə elm və təhsil naziri Emin Əmrullayev təhsilin çağdaş trendləri, inkişaf metodlarını əhatə edən çox vacib məsələlərə toxunub: 

“Mən arzu edərdim ki, bunlar sözdə qalmasın, daha da inkişaf eləsin. Biz bunun tətbiqini görək. Toxunulan məsələlərdən biri də təhsil və maddi tələbatdır. Bu, həm elmə, həm də təhsilə aiddir. Faydalı elm də, təhsil də çox ciddi maliyyəyə ehtiyac duyur. Mən nazirlə bu rakusrdan tam razıyam. Biz bəzən məsələyə ancaq bir aspektdən baxırıq. 

Burada söhbət keyfiyyətdən gedir. Hər bir detalda keyfiyyət axtarırıqsa, keyfiyyətin özünün də tələb meyarları olur. Bəli, ucuz vəsaitlə də təhsil qurmaq olar. Ucuz məbləğlə də məktəb yaradıb şagirdlər hazırlamaq olar. Keyfiyyəti nə müəyyənləşdirir? Dünyanın örnək nümunələrinə xitab eləməli, ən vacib məsələlərə toxunulmalıdır. 

Dünyanın təhsil trendlərindən olan IT, süni intellekt və təhsil əlaqəsindən kənarda qalmamalıyıq. Keyfiyyət artdıqca da maddi tələbat artır. Bu, həm ali təhsildə, həm də orta təhsildə belədir. Bu gün özəl liseylərin, məktəblərin təhsili niyə keyfiyyətlidir? Çünki onlar keyfiyyət üçün yüksək vəsait xərcləyirlər. 

Düzdür, bunların da əziyyətini çəkən uşaqlar olurlar. Ancaq keyfiyyət var. Mən demirəm ki, elə ucdantutma xərclənsin. Qənaət ayrıdır, yüksək keyfiyyətin tələblərinə cavab vemək ayrı. Dünyanın təhsil trendləri ilə ayaqlaşmaq istəyiriksə, məsrəfdən çəkinməməliyik”. 

O ki qaldı ən yüksək ödəniş olan tibb fakültəsinə, ekspertin sözlərinə görə, bu gün dünyanın ən bahalı ixtisası tibbdir: 

“Bununla yanaşı, texniki və tibbi təchizatla təminnat məsələləri var. Ən bahalı ədəbiyyat tibbi ədəbiyyatdır. Tibb təhsilinin yüksək tələb və prinsipləri var. Qonşu Türkiyədən başlamış, Avropa, Amerika universitetlərində tibb ixtisası öz maliyyə sərfiyyatına görə digər ixtisasları üstələyir. Başqa söhbətin mövzusudur ki, Azərbaycan Tibb Universitetində verilən təhsilin keyfiyyəti həqiqətən də təyin olunan 6500 manata uyğundur, yoxsa yox. 

Bu, başqa problemdir. Ancaq mən düşünürəm ki, “Tibb” və “Beynəlxalq münasibətlər” fakültəsinin təhsil haqqını eyni götürmək olmaz. O da doğrudur ki, tələb olunan illik vəsait təhsillə tam uyuşmalıdır. Mən spesifik sahə olduğu üçün ATU-da təhsilin keyfiyyəti ilə bağlı nəsə deyə bilmərəm. Hər bir halda tibbimiz də, tibbi kadrlarımız da ortadadır. ATU-da oxuyan hər 10 tələbədən 7-8-i mütləq təhsilini xaricdə davam etdirmək istəyir. Rezidentura oxumaq istəyənlərin çoxu xaricə üz tutur. 

Biz təhsil trendləri ilə ayaqlaşmaqdan ötrü təhsilin keyfiyyətinin maddi sərfiyyatdan asılı olduğunu da qeyd etməliyik. O başqa məsələdir ki, maddi vəsait müəyyən edildikdən sonra təhsilin keyfiyyəti olduğu kimi qalacaq, yoxsa yox. Bu artıq sonrakı mərhələ, öhdəlik, hüquqi və mənəvi məsuliyyətdir. 

Sual yaranır ki, təhsildə nə dəyişdi ki, bu qədər ödəniş artımı olub?  Məsələ o deyil ki, təhsildə bir inqilab olduqdan sonra  ödənişi artırmalıyıq, yox. Əslində pul ona görə artmalıdır ki, təhsil inkişaf etsin. Ancaq burada incə bir nöqtə var. Pul artımından sonra təhsil həqiqətənmi inkişaf edəcək? Bu, artıq növbəti mərhələnin böyük bir sualıdır”. 

Nigar Abdullayeva 
“Cebheinfo.az

Açar sözlər: Nazir təhsil Elmin Nuri

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin