Nümunəvi gənclər siyasəti intellektual kapitalın inkişafına xidmət edir

Mahir Süleymanlı

Milli Məclisin deputatı

Müasir dövrdə insan kapitalı dedikdə, ölkənin intellektual potensialı nəzərdə tutulur. Bu potensialın formalaşmasında isə gənclərin rolu əvəzsizdir. Gənc nəsil cəmiyyətin dəyişkən çağırışlarına çevik reaksiya verir, yeni ideyalar və təşəbbüslərlə çıxış edir, eləcə də gələcəyin strateji layihələrini irəli aparır. Ona görə də gənclərə qayğı göstərmək dövlətin uzunmüddətli inkişaf strategiyasının əsas prioritetlərindən biridir. Sağlam, savadlı, vətənpərvər və təşəbbüskar gənclərin yetişdirilməsi ölkənin parlaq gələcəyinin təminatıdır.

Ulu Öndər Heydər Əliyevin rəhbərliyi dövründə gənclər cəmiyyətin aparıcı qüvvəsi kimi qəbul edildi. Bu yanaşma, eyni zamanda, gənclərin dövlət strukturlarında, elmi və mədəni təşəbbüslərdə aktiv iştirakını təmin etdi. Nəticədə, gənclər ölkənin gələcək strategiyasının formalaşmasında əsas rol oynadılar. 1994-cü ildə Gənclər və İdman Nazirliyinin yaradılması gənclərlə bağlı ilk sistemli addımlar biri oldu. Nazirlik vasitəsilə gənclərin hüquqları qorundu, təhsil və məşğulluq imkanları genişləndirildi və onların sosial inteqrasiyası təmin edildi. 1996-cı ildə keçirilən Azərbaycan Gənclərinin I Forumunda isə minlərlə gəncin dövlət strukturları ilə birbaşa dialoquna şərait yaratdı.

Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 1997-ci il 1 fevral tarixli Sərəncamı ilə 2 fevralın Gənclər Günü elan edilməsi MDB məkanında bir ilk oldu. Həmin addım gənclərin cəmiyyətin fəal üzvü kimi formalaşmasına şərait yaratdı. Beynəlxalq səviyyədə də nümunə olaraq, 1999-cu ildə BMT 12 avqustu Beynəlxalq Gənclər Günü elan etdi. Bu faktor həyata keçirilən gənclər siyasətinin uzaqgörənliyini və strateji əhəmiyyətini təcəssüm etdirir.

Ulu Öndər 1999-cu il iyulun 29-da imzaladığı “Dövlət gənclər siyasəti haqqında” Fərmanla gənclərin inkişafı üçün daha əlverişli şərait yaradılmışdır. Fərmanla Azərbaycan Respublikasında dövlət gənclər siyasətinin həyata keçirilməsi ilə bağlı tədbirlər planı təsdiq edilmişdir. İstedadlı gənclərin aşkar edilməsi və stimullaşdırılması məqsədilə “Qızıl kitab” təsis olunmuş, xüsusi təqaüdlər verilmiş və yüksək nəticə göstərən tələbələr mükafatlandırılmışdır. Xaricdə təhsil imkanları bərpa edilmiş və 2003-cü ildə 3000-dən artıq gənc dünyanın aparıcı universitetlərində təhsil almışdır.

2003-cü ildən etibarən Prezident İlham Əliyev Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi kursunu layiqincə davam etdirir. 2007-ci ilin ölkəmizdə “Gənclər ili” elan edilməsi gənclər siyasətində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bölgələrdə yaradılan “Gənclər evi” sosial xidmət müəssisələri gənclərin asudə vaxtının səmərəli təşkili, yaradıcılıq və təşəbbüskarlıq bacarıqlarının inkişafı üçün geniş imkanlar yaratdı. Bu mərkəzlər eyni zamanda gənclərin ictimai proseslərdə aktiv iştirakını təmin etdi və bölgələrdə sosial inteqrasiyanı gücləndirdi.

2011-ci ildə Gənclər Fondunun təsis olunması gənclərin təşəbbüslərinin maliyyələşdirilməsinə güclü təkan verdi. Fondun dəstəyi ilə yüzlərlə layihə həyata keçirildi və minlərlə gəncin ideyası reallığa çevrildi. Sonrakı illərdə yaradılan Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzləri gənclərin peşə bacarıqlarını artırmaq, məşğulluğu təmin etmək və işgüzar bacarıqları inkişaf etdirmək üçün mühüm rol oynadı. “Yüksəliş” müsabiqəsi isə perspektivli və istedadlı gənc idarəçilərin üzə çıxarılmasına xidmət etdi və onların dövlət idarəçiliyində iştirakını genişləndirdi.

Son illər ərzində Azərbaycanda könüllülük hərəkatı geniş vüsət aldı. 2020-ci ilin ölkəmizdə “Könüllülər ili” elan edilməsi minlərlə gəncin sosial layihələrdə, humanitar aksiyalarda və beynəlxalq tədbirlərdə iştirakını stimullaşdırdı. Hərəkat gənclərdə ictimai məsuliyyəti artırdı, vətəndaşlıq mövqeyini gücləndirdi və onları cəmiyyətin fəal üzvləri kimi formalaşdırdı. Eyni zamanda, könüllülük gənclərin liderlik və təşəbbüskarlıq bacarıqlarının inkişafına xidmət etdi və onların real məsələlərə həll yolları tapmaq qabiliyyətini gücləndirdi. 2022–2028-ci illər üzrə proqram isə hər il yüzlərlə tələbənin bakalavriat, magistratura və doktorantura səviyyəsində xaricdə təhsil almasını nəzərdə tutur, bu da ölkənin yüksək ixtisaslı kadr potensialını formalaşdırır.

Vətənpərvərlik ruhunun gücləndirilməsi gənclər siyasətinin prioritetlərindən biridir. Vətən müharibəsi zamanı ön cəbhədə döyüşənlərin böyük əksəriyyətinin gənclər olması bu siyasətin real nəticələrini göstərdi. Onlar döyüş meydanında, həm də informasiya müstəvisində fəal iştirak edərək milli maraqları qorudular, ölkənin sosial və mənəvi birliyini gücləndirdilər.

İdman infrastrukturu da sağlam gəncliyin formalaşmasına xidmət edir. Son illərdə bölgələrdə onlarla olimpiya idman kompleksi istifadəyə verildi, gənc idmançılar minlərlə medal qazanaraq ölkəni beynəlxalq yarışlarda layiqincə təmsil etdilər. Bu təşəbbüslər gənclərin fiziki sağlamlığını artırmaqla yanaşı, intizam, kollektiv iş bacarığı və liderlik keyfiyyətlərinin inkişafına da xidmət edir.

Bütün bu faktlar göstərir ki, gənclər siyasəti kompleks və məqsədyönlü inkişaf modelidir. Təhsil, məşğulluq, sosial fəallıq, vətənpərvərlik və idman bir sistem kimi birləşdirilir və gənclərin inkişafına xidmət edir. Həmin model ölkənin davamlı inkişafını təmin edən strateji vasitə rolunu oynayır. Nəticədə Azərbaycan gəncliyi savadlı, təşəbbüskar və müasir düşüncəli nəsil kimi formalaşır.