Ölü internet nəzəriyyəsi reallaşır: alimlər xəbərdarlıq edir

Sosial şəbəkələrdə arxasında real insanlar deyil, süni intellekt tərəfindən yaradılmış personajlar dayanan hesablar sürətlə populyarlaşır. Onlardan bəziləri artıq yüz minlərlə izləyici toplayıb. Bu isə istifadəçilər arasında “ölü internet” adlanan nəzəriyyənin tədricən reallığa çevrilə biləcəyi ilə bağlı narahatlıqları artırır.

“Ölü internet” nəzəriyyəsi nədir? Modern.az xəbər verir ki, “Ölü internet” nəzəriyyəsi internetdəki fəaliyyətin əhəmiyyətli hissəsinin real insanlara deyil, botlara və avtomatlaşdırılmış hesablara aid olduğu fikrinə əsaslanır.

Bu nəzəriyyənin tərəfdarları hesab edirlər ki, botlar paylaşımlar yarada, məzmuna reaksiya verə və bir-biri ilə qarşılıqlı əlaqədə ola bilər. Nəticədə internetdə süni trafik getdikcə artır və insanlar getdikcə daha çox alqoritmlər və süni intellekt sistemləri tərəfindən yaradılan yaxud irəli çəkilən məzmunu istehlak edirlər.

Problem xüsusilə biznes modelinin əhəmiyyətli hissəsi reklam üzərində qurulan sosial şəbəkələr üçün aktualdır. Əgər reklamçılar və istifadəçilər hesabın və ya baxışın arxasında real insanın olub-olmadığından əmin ola bilmirlərsə, bu, bütün sistemin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.

Əslində bu fenomen yeni deyil. Botlar illərdir sosial şəbəkələrdə məzmun paylaşır və istifadəçilərlə qarşılıqlı əlaqə qururlar. Lakin generativ süni intellektin inkişafı tamamilə süni hesabların yaradılmasını xeyli asanlaşdırıb. İndi bunun üçün hətta real insanları videoya çəkməyə də ehtiyac yoxdur.

Süni intellekt personajları minlərlə izləyici toplayır

Ən diqqətçəkən nümunələrdən biri “Jean Philanthrope” adlı Instagram hesabıdır. Onun təxminən 238 min izləyicisi var.

Personaj ağardılmış sarı saçları, burulmuş bığları və tvit kostyumu ilə təqdim olunur. Videolarda o, süni intellekt vasitəsilə yaradılmış müxtəlif məkanlarda görünür. Bu məkanlar arasında Eyfel qülləsi ilə virtual Paris, muzeylər və restoranlar da var.

Dekorasiyalar dəyişsə də, personajın videolardakı davranışı əsasən eyni qalır: o, kölgə boksunu xatırladan hərəkətlər edir.

Sosial şəbəkə istifadəçiləri belə hesabların platformaların alqoritmləri sayəsində auditoriyanı çox sürətlə artıra bildiyinə diqqət çəkiblər. Bəzi insanlar videolara şərh yazaraq onların süni intellekt tərəfindən yaradıldığını açıq şəkildə qeyd edirlər. Digərləri isə bunu ya fərq etmir, ya da personajın real olub-olmamasının onlar üçün əhəmiyyət daşımadığını bildirirlər.

X istifadəçilərindən biri yazıb ki, “influencerlər ölüb”, çünki indi süni intellekt vasitəsilə personajın təsvirini yaratmaq, daha sonra isə həmin təsviri video generatoruna ötürmək kifayətdir. Sistem isə hesab üçün videoları özü hazırlaya bilər.

O, “ölü internet nəzəriyyəsinin real olduğunu” və süni intellekt vasitəsilə personaj yaradaraq bir həftə ərzində 200 min izləyici toplamağın mümkün olduğunu bildirib.

Bu cür məzmunun yayılmasına OpenAI şirkətinin baş direktoru Sem Altman da diqqət çəkib.

Altman 2025-ci ildə X-də yazıb ki, əvvəllər “ölü internet” nəzəriyyəsinə o qədər də ciddi yanaşmayıb, lakin hazırda Twitter-də böyük sayda hesabın böyük dil modelləri (LLM) tərəfindən idarə olunduğunun göründüyünü bildirib.

Generativ süni intellektin inkişafı artıq real insanın kadrda iştirakı olmadan bütöv obrazlar yaratmağa və onların səhifələrini mütəmadi olaraq məzmunla doldurmağa imkan verir. Belə hesabların auditoriyasının sürətlə böyüməsi isə müasir internetin nə qədər hissəsinin hələ də insanlar tərəfindən yaradılan məzmundan ibarət olduğu barədə müzakirələri daha da gücləndirir.