OpenAI ayrıca tərcümə xidməti olan ChatGPT Translate i işə saldı Azərbaycan dili varmı?

"OpenAI" şirkəti "Google Translate"ə rəqib olaraq mövqeləndirilən ayrıca veb-tərcümə xidməti — "ChatGPT Translate"i istifadəyə verib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, xidmət 50-dən çox dili dəstəkləyir və interfeysi "Google Translate”ə çox bənzəyir: orijinal mətni daxil etmək və tərcüməni görmək üçün iki mətn sahəsi, həmçinin dilləri seçmək üçün menyu mövcuddur. Təəssüf ki, dəstəklənən dillər arasında hələlik Azərbaycan dili (və bəzi regional dillər) qeyd olunmayıb. 

Əsas xüsusiyyətlər və fərqlər:

•Üslub tənzimlənməsi: Xidmət hazır presetlər vasitəsilə tərcümənin üslubunu idarə etmək imkanı təklif edir. Məsələn, mətni "təbii", "akademik", "işgüzar" və ya "uşaq üçün" üslubunda tərcümə etmək olar.

•Format məhdudiyyətləri: Sənədləri, şəkilləri və bütöv veb-səhifələri tərcümə edə bilən "Google Translate”dən fərqli olaraq, ChatGPT Translate hazırda yalnız mətnlə işləyir.

•Platformalar: Masaüstü (desktop) versiyada yalnız mətn daxil etmək mümkündür, mobil brauzerlərdə isə səsli daxiletmə də aktivdir. Şəkillərin tərcüməsi elan edilsə də, buraxılış anında hələ əlçatan deyil.

Əvvəllər tərcümə funksiyaları ChatGPT-nin əsas çat interfeysində mövcud idi, lakin indi "OpenAI" onları xüsusi və ixtisaslaşdırılmış bir servisə ayırıb. ChatGPT Translate üçün hələlik ayrıca mobil tətbiq mövcud deyil.

"OpenAI" bu xidmətin hansı dil modelinə (məsələn, GPT-4o və ya o1) əsaslandığını açıqlamayıb və servisin işə salınması barədə geniş rəsmi təqdimat keçirməyib.

"OpenAI"ın yeni təqdim etdiyi ChatGPT Translate xidmətində Azərbaycan dilinin dəstəklənmə səviyyəsi və imkanları barədə ətraflı arayış:

"ChatGPT Translate"də Azərbaycan Dili: Mövcud vəziyyət

Hələlik rəsmi siyahıda Azərbaycan dili "tam dəstəklənən 50 dil" arasında birbaşa qeyd olunmasa da, sistemin arxasında dayanan modelin (böyük ehtimalla GPT-4o) imkanları sayəsində dilimiz bir neçə səviyyədə işləyir.

1. Tərcümənin Keyfiyyəti və Dəqiqliyi

ChatGPT-nin Azərbaycan dili bilikləri klassik lüğət əsaslı sistemlərdən (məsələn, "Google Translate"in köhnə versiyaları) fərqli olaraq, kontekstualdır.

•Üstünlüyü: Mətndəki idiomları, məcazi mənaları və cümlə strukturunu daha təbii qurur. Məsələn, "Gözüm su içmir" kimi ifadələri ingilis dilinə hərfi deyil, məna olaraq (I have doubts) tərcümə edə bilir.

•Çatışmazlığı: Texniki və çox spesifik hüquqi terminlərdə bəzən Türkiyə türkcəsi ilə qarışdırma və ya süni səslənən söz birləşmələri yarada bilər.

2. Üslub Presetlərinin Effektivliyi

"ChatGPT Translate"in ən böyük yeniliyi olan üslub seçimləri Azərbaycan dili üçün də aktivdir:

•İşgüzar (Professional): Rəsmi məktublaşmalarda "hörmətlə", "nəzərinizə çatdırırıq" kimi qəliblərdən istifadə edir.

•Təbii (Natural): Danışıq dilinə yaxın, daha axıcı cümlələr qurur.

•Uşaq üçün (Simple): Mürəkkəb terminləri sadələşdirərək izahlı tərcümə təqdim edir.

3. Hazırda limitlər

Azərbaycanlı istifadəçilər üçün bəzi məhdudiyyətlər hələ də qalmaqdadır:

•Səsli daxiletmə: Mobil versiyada Azərbaycan dilində səsli komanda qəbulu bəzən qeyri-dəqiq ola bilər.

•Şəkil tərcüməsi: Digər dillər üçün aktivləşdikdə belə, Azərbaycan dilindəki əlyazmaları və ya mürəkkəb şriftləri tanımaqda çətinlik çəkə bilər.

Təəssüf ki, "OpenAI" ChatGPT Translate xidmətini ilkin mərhələdə "məhdud dil siyahısı" ilə istifadəyə verib və Azərbaycan dili hazırda həmin rəsmi interfeys menyusunda (dropdown menu) yoxdur.

Bunun bir neçə texniki və strateji səbəbi var:

1. Niyə Azərbaycan dili siyahıda yoxdur?

OpenAI bu yeni xidmət üçün yalnız yüksək resurslu dilləri (data bazası çox geniş olan – ingilis, ispan, fransız, alman, çin və s.) seçib. Cəmi 50 dilin dəstəklənməsi o deməkdir ki, dünya dillərinin böyük əksəriyyəti (o cümlədən Azərbaycan, Ukrayna və bir çox regional dillər) hələlik "rəsmi rəqib" siyahısına daxil edilməyib.

2. "Görməməyinin" əsas səbəbi: "Dropdown" menyusu

ChatGPT-nin özü ilə (çat daxilində) Azərbaycan dilində danışa bilsək də, "Translate" servisi üçün xüsusi filtrlər və üslub presetləri (natural, academic və s.) hər dil üçün ayrıca optimizasiya olunmalıdır. Görünən odur ki, "OpenAI" Azərbaycan dili üçün hələ bu presetləri tam sınaqdan keçirib bitirməyib.

Bəs indi nə etmək olar? (Alternativ yol)

Əgər yeni xidmətin menyusunda Azərbaycan dilini tapa bilmirsinizsə, lakin ChatGPT-nin güclü tərcümə qabiliyyətindən istifadə etmək istəyirsinizsə, ən yaxşı üsul hələ də klassik ChatGPT çatına müraciət etməkdir.

Gələcək proqnoz:

"OpenAI" adətən xidmətləri əvvəlcə kiçik qrupla başlayır, sonra isə "rolling update" ilə digər dilləri əlavə edir. Azərbaycan dilinin sistemin arxa planında (backend) onsuz da mövcud olduğunu nəzərə alsaq, yaxın aylarda həmin menyuda dilimizi görməyimiz çox ehtimal olunur.

Alpər