Palata: Azalan gəlirlər və artan xərclər ARDNF in likvidlik mövqeyinə təzyiq yaradır

ARDNF-nin proqnozlaşdırılmış 2026-cı il büdcəsi göstərir ki, Fondun nəğd likvidliyə olan ehtiyacı artmaqdadır, xərclərin əhəmiyyətli hissəsinin aktiv satışları hesabına maliyyələşdirilməsi maliyyələşdirmə yükünü daha da artırır və neft qiymətlərində yüksək volatilliklə yanaşı dividendlər üzrə daxilolmaların qeyri-müəyyənliyi Fondun büdcə dayanıqlığı üçün əsas risk faktorları olaraq qalmaqdadır.

"APA-Economics" xəbər verir ki, bu barədə Hesablama Palatasının ARDNF-in 2026-cı il büdcəsinə verdiyi rəydə bildirilib.

Qeyd edilib ki, Fondun 2022–2026-cı illər üzrə proqnozlaşdırılmış büdcə dinamikası göstərir ki, həmin dövr üçün ən aşağı ümumi gəlir və karbohidrogen gəliri proqnozu 2026-cı ilə aid olmuş, xərclər isə 2025-ci il istisna olmaqla, ən yüksək səviyyədə 2026-cı il üçün nəzərdə tutulmuşdur. Bu isə Fondun büdcə kəsirinin maliyyələşdirilməsi üçün real pul axınından əlavə aktivlərin daha çox həcmdə realizasiyasına ehtiyac yaranacağına deməyə əsas verib.

Fondun 2025-ci ilin 9 ayı üzrə faktiki icra göstəricilərinə əsasən gəlirlər 13 073,5 mln. manat, xərclər isə 10 917,8 mln. manat təşkil etmişdir. Gəlirlərin tərkibində nəğd vəsaitlərin payı 60% (7 837,7 mln. manat), reallaşdırılmamış gəlirlərin payı isə 40% olmuşdur. 9 aylıq xərclərin 3 080,1 mln. manatlıq (1 811,8 mln. ABŞ dolları) hissəsi nəğd pul axını ilə təmin olunmadığından, bu məbləğ Fondun investisiya portfelindəki aktivlərin satışı hesabına qarşılanmışdır. 2025-ci ilin sonuna gözlənilən icra məlumatına əsasən ilin yekununda xərclərin maliyyələşdirilməsi üçün əlavə olaraq təxminən 4 000,0 mln. manat (2 352,6 mln. ABŞ dolları) həcmində likvid vəsaitə ehtiyac yaranacaq ki, bu isə Fondun son rübdə əlavə 540,8 mln. ABŞ dolları həcmində aktiv satışı həyata keçirməsini zəruri edəcəkdir.

2026-cı il büdcəsində aktivlərin satış ehtiyacı daha yüksək 4 058,8 mln. manat (2 387,5 mln. ABŞ dolları) səviyyəsində proqnozlaşdırılmışdır ki, bu da Fondun likvidlik mövqeyinə və investisiya portfelinin strukturuna əlavə təzyiq yaradan faktorlardandır. Təqdim edilmiş məlumatlara əsasən, gəlir mənbələrindən biri olan “Neft-qaz layihələrinin həyata keçirilməsi ilə bağlı dividendlər” üzrə 404,4 mln. manat və Razılaşdırma Protokolu üzrə 231,5 mln. manat (136,2 mln. ABŞ dolları) məbləğində ödənişlərin daxil olmama ehtimalı yüksəkdir ki, bu ödənişlərin reallaşmaması Fondun aktiv satış ehtiyacını 4 694,7 mln. manat (2 761,6 mln. ABŞ dolları) səviyyəsinə qədər artıra bilər.