Paşinyan Putinə əsgər verəcəkmi: Moskva KTMT ni Ukrayna cəbhəsinə cəlb etməyə çalışır

Rusiya, Ukraynadakı müharibədə itkilər artdıqca, Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatı (ODKB -KTMT) üzvü olan ölkələrin qoşunlarını döyüş meydanına göndərmək ideyasını yenidən gündəmə gətirib.

Təşkilatın baş katibi İmanqali Tasmagambetovun son açıqlamaları bu ehtimalı gücləndirib.

O, Qərb hərbi kontingentlərinin Ukraynaya göndərilməsinin bölgədə təhlükəli vəziyyət yaradacağını vurğulayaraq, KTMT-nin üzv ölkələrinin təhlükəsizliyini təmin etmək üçün müxtəlif yardım variantları təqdim etməyə hazır olduğunu bildirib. Bu isə açıq şəkildə, KTMT qüvvələrinin Ukraynada hərbi əməliyyatlara cəlb oluna biləcəyinə işarədir.

Rusiyanın KTMT qoşunlarını Ukraynaya göndərmək istəyinə dair iddialar ilk dəfə deyil ortaya çıxır. 2022-ci ilin martında, müharibənin ilk günlərində Vladimir Putin KTMT-nin sülhməramlı missiyası haqqında yeni düzəlişlər təqdim etmişdi. Bu düzəlişlərə əsasən, təşkilata üzv ölkələrin hərbi qüvvələri “koordinasiya edən dövlətin” – yəni Rusiyanın tam komandanlığı altında fəaliyyət göstərə bilərdi.

Moskvanın ilkin planı “Kiyevi üç günə almaq” və sonra “sülhməramlı” adı altında KTMT qüvvələrini yerləşdirmək idi. Kremlin strategiyasına görə, Ukrayna ordusunun müqaviməti tezliklə çökəcək, paytaxtda qələbə paradı təşkil olunacaq, yollar isə “Rusiya Qvardiyası” və KTMT “sülhməramlıları” tərəfindən nəzarətə götürüləcəkdi. Lakin bu plan uğursuz oldu və KTMT qoşunları Ukraynaya heç vaxt göndərilmədi.

Bundan sonra məsələ 2024-cü ilin əvvəlində yenidən gündəmə gəldi. Ukrayna ordusunun Kursk vilayətinə müdaxiləsi fonunda Rusiya mediasında KTMT-nin bu prosesə cəlb oluna biləcəyi barədə müzakirələr başladı. Lakin nə Belarus, nə də digər KTMT üzvləri bu məsələyə açıq dəstək vermədi.

İndi isə Moskva üçüncü dəfə KTMT-ni Ukrayna müharibəsinə cəlb etməyə çalışır. Bunun səbəbləri aydındır: Rusiya ordusu getdikcə daha çox itki verir və yeni səfərbərlik dalğalarının keyfiyyəti get-gedə azalır.

Rəsmi İrəvan KTMT təlimlərində iştirak etməkdən imtina edib?

KTMT qoşunlarını Ukraynaya göndərməyə kim razı ola bilər?

Rusiya KTMT-ni Ukrayna cəbhəsinə cəlb etməklə, savaş meydanında döyüş təcrübəsi olan peşəkar hərbçilərdən istifadə etməyə çalışır. Ancaq bunun reallaşması olduqca şübhəlidir.

• Belarus: Rusiya üçün ən yaxın hərbi tərəfdaş olsa da, Aleksandr Lukaşenko öz ordusunu Ukraynaya göndərməkdən çəkinir. O, Rusiya ərazisini istifadəyə versə də, Belarus qoşunlarını müharibəyə cəlb etmədi. Müxalifət mənbələrinə görə, Minsk artıq Moskvanın təzyiqlərini neytrallaşdırmaq üçün müxtəlif yollar axtarır.

• Qazaxıstan: Rəsmi Astana, Kremlin Ukraynaya dair istəklərinə açıq şəkildə qarşı çıxıb. Prezident Kasım-Jomart Tokayev 2022-ci ilin iyununda Ukraynanın ərazi bütövlüyünü tanıdıqlarını və Rusiyanın ilhaq etdiyi bölgələri tanımayacaqlarını açıqlamışdı.

• Ermənistan: Rusiya ilə münasibətləri sürətlə pisləşən Ermənistanın bu prosesə qatılması real görünmür. Qarabağ müharibəsində məğlubiyyətdən sonra Ermənistan ordusu ciddi itkilər verdi və 11 mindən çox əsgər fərarilik etdi. Baş nazir Nikol Paşinyan artıq Rusiya ilə hərbi əməkdaşlığı məhdudlaşdırmaq istiqamətində addımlar atır.

• Tacikistan və Qırğızıstan: Bu ölkələr uzun müddətdir Rusiya ilə hərbi əməkdaşlıq edirlər, lakin Ukrayna müharibəsinə cəlb olunmaları real deyil. Onların əsas marağı regional təhlükəsizliyi qorumaq və Rusiyanın iqtisadi dəstəyindən yararlanmaqdır.

Əgər KTMT daxilində Rusiya üçün real bir namizəd yoxdursa, Moskva başqa alternativlərə yönəlməli olur. Maraqlıdır ki, Rusiyanın müttəfiqləri olan Qazaxıstan, Tacikistan və Qırğızıstan bu müharibədən uzaq durmağa çalışdığı halda, Şimali Koreya artıq döyüş bölgəsinə öz hərbçilərini göndərib. Bu isə KTMT ölkələrinin Ukrayna müharibəsinə cəlb olunmasını daha da çətinləşdirir.

30 лет ОДКБ. Успехи и насущные проблемы

Moskvanın “ODKB kartı” işləməyəcək – Kreml təşkilat daxilində müharibəni uduzub?

KTMT-yə üzv ölkələrinin Rusiyanın yanında döyüşməyə meyilli olmaması Kremlin regional təsirinin zəiflədiyini göstərir.

KTMT əvvəllər Qazaxıstandakı iğtişaşları yatırmaq üçün aktiv şəkildə istifadə olunsa da, Ukrayna kimi böyük miqyaslı bir müharibəyə qoşulması fərqli bir situasiyadır. Ukrayna cəbhəsində iştirak etmək, iğtişaşları yatırmaqdan çox fərqlidir və KTMT ölkələri bunun fərqindədir.

Üç illik müharibə ərzində KTMT ordularından heç biri Ukraynaya göndərilməyib. Rusiya öz strateji müttəfiqlərini belə müharibəyə cəlb edə bilmədi. Bu isə Kremlin Ukrayna savaşında tək qaldığını və regional ittifaqlar çərçivəsində müharibəni artıq uduzduğunu göstərir.