Pensiyaçıların nəzərinə Hər ay bu qədər məbləğ tutula bilər

İcbari Tibbi Sığorta üzrə Dövlət Agentliyinin 2026-cı il büdcəsində dövlət transferlərinin azaldılması məsələsi gündəmə gəlib. Bu səbəbdən agentliyin tibbi xidmətləri təmin etmək üçün ciddi maliyyə vəsaitinə ehtiyacı yaranıb. Bununla bağlı təşəbbüs irəli sürülüb ki, işləməyən, pensiya yaşında olan, heç vaxt əmək müqaviləsi olmayan şəxslər də daxil olmaqla, əmək pensiyaçıları istisna edilmədən hər kəs aylıq 18 manat məbləğində icbari tibbi sığorta haqqı ödəsin ki, xidmətlərdən yararlana bilsin.
Məsələ ilə bağlı iqtisadçı İlqar Hüseynli Demokrat.az-a bildirib ki, burada pensiyaçının bu ödənişi hansı mənbədən ödəyəcəyi sualı yaranır:
"Pensiya mənbəyindən tutulma məsələsinin qanuniliyi də müzakirə mövzusudur. Bu, əslində dövlətin təqdim etdiyi sosial təminat kimi qiymətləndirilməlidir. Dünyanın əksər inkişaf etmiş ölkələrində vətəndaşlar icbari tibbi sığorta xidmətlərindən bu formada ödəniş mexanizmi olmadan istifadə edirlər. İcbari tibbi sığorta sistemi yığım prinsipi əsasında formalaşır və göstərilən xidmətlər də bu ümumi fond hesabına maliyyələşir. Görünür, yaranmış maliyyə çətinliklərini aradan qaldırmaq üçün belə bir təşəbbüs irəli sürülüb. Hətta təklifdə ödəniş etməyən şəxslərin cərimələnməsi məsələsi də yer alıb".
O deyib ki, cərimənin necə tətbiq ediləcəyi və vəsaitin hansı mexanizmlə tutulacağı da aydın göstərilmir:
"Bütün hallarda, bu yanaşma doğru hesab edilmir. Çünki icbari tibbi sığorta aylıq ödəniş prinsipi ilə deyil, ümumi yığım prinsipi ilə fəaliyyət göstərir. Yəni şəxs hər hansı ay ödəniş etmədiyi halda belə, sistem üzrə tibbi xidmət almaq hüququnu itirmir".
Qeyd edək ki, əgər pensiyaçı rəsmi olaraq heç bir yerdə işləmirsə və sahibkarlıq fəaliyyəti yoxdursa, onun sığorta haqqı 900 milyon manatlıq dövlət ayırması hesabına qarşılanır. Beləliklə, işləməyən pensiyaçılar öz cibindən sığorta haqqı ödəmir, yəni bu ödənişdən azaddırlar.Lakin bir məqamı qeyd etmək lazımdır ki, əgər pensiyaçı həm də rəsmi iş yerinə sahibdirsə və ya sahibkar kimi fəaliyyət göstərirsə, o, digər işləyən vətəndaşlar kimi gəlirindən sığorta haqqı ödəməlidir.
Əfsanə Kamal
Demokrat.az