POS terminalı qoşmuşam, açılsın ... İnkişaf etmiş ölkələrdə kartdan karta ödəniş üsulu tətbiq olunmur

2025-ci ilin yanvar-avqust ayları ərzində POS terminallardan istifadə ilə bağlı keçirilmiş nəzarət tədbirləri zamanı 1143 qanun pozuntusu aşkar edilib. Bizimyol.info xəbər verir ki, bu barədə İqtisadiyyat Nazirliyi yanında Dövlət Vergi Xidmətindən bildirilib. Qurum qeyd edib ki, pərakəndə ticarət və iaşə obyektlərində nağdsız ödənişlər zamanı POS-terminalların tətbiqindən imtina hallarının qarşısının alınması məqsədilə nəzarət tədbirləri davam etdirilir.Sahibkarların POS-terminaldan istifadə etməsinə marağı niyə azdır?POS-terminallarla ödənişlər nə dərəcədə vacibdir?Bu proses dünya təcrübəsində necə tənzimlənir?

Məsələ ilə bağlı Bizimyol.info xəbər portalına danışan iqtisadçı Pərviz Heydərov bildirib ki, POS-terminaldan istifadədən yayınma ilə bağlı qanun pozuntuları bundan bəlkə də 2 dəfə də çoxdur: “Yanvar-avqust ayları ərzində POS-terminallardan istifadə ilə bağlı 1143 qanun pozuntusu kifayət qədər böyük rəqəmdir. Ancaq həmin rəqəmin bütün ölkə üzrə, yoxsa Bakı şəhəri üzrə olduğu haqda nəsə deyə bilmərəm. Amma bu qədər pozuntu böyük rəqəmdir. Hətta mən deyərdim ki, bu rəqəm tam olaraq reallığı əks etdirmir. Əslində POS-terminaldan istifadədən yayınma ilə bağlı qanun pozuntuları bundan bəlkə də 2 dəfə də çoxdur”.

Pərviz Heydərov

İqtisadçı qeyd edib ki, POS-terminalla ödəniş nəticəsində onların dövriyyəsi daha dəqiq, operativ qeydiyyata düşür və bu səbəbdən cərimələr, vergi, ödəmələr tam dəqiq olaraq vaxtında həyata keçir:“Sahibkarların aparatlardan istifadədən yayınmasına səbəb onların şəxsi maraqları ilə, nəzərdə tutduqları mənfəətlə bağlıdır. Çünki POS-terminalla ödəniş nəticəsində onların dövriyyəsi daha dəqiq, operativ qeydiyyata düşür və nəticədə onların cərimələr, vergi və sair ödəmələr tam dəqiq olaraq vaxtında həyata keçir. Eyni zamanda alıcı da, xidmətdən istfadəçi də, bu yolla ödəniş nəticəsində heç bir ziyan çəkmir. Xidməti göstərən və ya məhsulu satan sahibkarlar tərəfindən əlavə ödənişə cəlb olunmurlar. Ona görə də POS-terminaldan istifadə əslində daha geniş şəkildə geniş olaraq tətbiq olunmalıdır və bu terminallardan ödəniş zamanı istifadə tələbi xidmətdən istifadə edən, yaxud məhsulu alan istehlakçılar tərəfindən mütləq şəkildə, qətiyyətlə tələb olunmalıdır.

Reallıqda vəziyyət elədir ki, bir çox ictimai iaşə obyektlərində, hətta xırda ticarət obyektlərində POS-terminalları olsa da, onun guya “zaryadka”sının olmadığı, yaxud işləmədiyi bəhanəsini gətirərərək, kartdan-karta ödəniş tələb olunur. Bu da ciddi qanun pozuntusudur. Bu kimi hallar geniş yayılıb. Hər birimiz belə hallarla müntəzəm olaraq üzləşirik.

Dünya təcrübəsində ümumiyyətlə, həm iaşə obyektləri tərəfindən, həm ticarət obyektləri tərəfindən həyata keçirilən ödənişlər gömrüyə bilavasitə həmin bu mexanizm çərçivəsində baş tutur. İnkişaf etmiş ölkələrdə kartdan-karta ödəniş, yaxud nağd ödəniş hallar ticarət obyektərinin və ictimai iaşə obyektlərinin təklif etdikləri mal və xidmətlər üzrə ümumiyyətlə rast gəlinmir.

Dövlət Vergi Xidmətinin aşkarladığı rəqəm kifayət qədər böyük rəqəmdir. Amma bununla belə mən öz şəxsi fikrimi bildirərək deyirəm ki, reallıqda sözügedən sahə görə qanun pozuntusu əslində bundan azı 2 dəfə çoxdur”.

Günel Həsənova, Bizimyol.info