Qayıdış və zəfərin simvolu!

Laçın zəngin tariximizdən izlər daşıyan məkandır...

Laçın günümüz!

Laçın şəhəri Qarabağ bölgəsində strateji və mədəni əhəmiyyətə malik bir məkandır. Həm coğrafi, həm də tarixi baxımdan böyük əhəmiyyət kəsb edən Laçın, Azərbaycanın müstəqillik mübarizəsi və ərazi bütövlüyü uğrunda verdiyi mücadilənin simvoluna çevrilmişdi. Prezident İlham Əliyevin 31 iyul 2023-cü il tarixli Sərəncamı ilə Azərbaycan Respublikasının işğaldan azad edilmiş əraziləri üzrə şəhər günləri təsis edilib. Sözügedən Sərəncama əsasən, 26 avqust Laçın şəhəri günü kimi müəyyən olunub. Bu gün Laçının erməni işğalından azad edilərək yenidən Azərbaycan xalqının nəzarətinə qaytarıldığı tarixi hadisəni əbədiləşdirir.

Sülh və firavanlıq simvolu...

Laçın, həmçinin Azərbaycanın mədəniyyətini və tarixini təmsil edən bir şəhərdir. Şəhər Azərbaycanın qədim və zəngin tarixindən izlər daşıyan bir məkandır. Buradakı ən qədim yaşayış sahələri və maddi-mədəniyyət abidələri Laçının tarixinin çox qədimlərə dayandığını sübut edir.

Laçınla bağlı ən məşhur əfsanələrdən biri də “Laçın Quşu” əfsanəsidir. Bu əfsanə şəhərin adını daşıyan quşun, yəni Laçın quşunun sülh və firavanlıq simvolu olması ilə əlaqələndirilir. Laçın Ermənistanın Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları nəticəsində 1992-ci ilin may ayında işğal olunmuşdu. İşğal dövründə Laçın Ermənistanın Qarabağda ərazi genişləndirmək məqsədi ilə həyata keçirdiyi təcavüzkar siyasətinin tərkib hissəsi oldu. Şəhərin işğalı çox sayda azərbaycanlı ailəsinin öz torpaqlarını tərk etməsinə səbəb oldu, həmçinin Laçın əhalisinin bir çoxu qaçqınlıq həyatı yaşadı.

Laçının işğaldan azad olunması

2020-ci ilin 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində əldə olunan zəfərdən sonra 10 noyabr 2020-ci il tarixində imzalanan üçtərəfli bəyanata əsasən, Laçın rayonu, o cümlədən Laçın şəhəri də mərhələli şəkildə Azərbaycanın nəzarətinə qaytarıldı. 2022-ci ilin 26 avqustunda Azərbaycan Ordusu Laçın şəhərinə daxil olaraq tam nəzarəti bərpa etdi. Güclü siyasi rəhbərlik sayəsində Azərbaycan beynəlxalq hüququn tələblərini özü yerinə yetirdi. Ali Baş Komandanın tabeliyində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tarixi qələbə qazanaraq Azərbaycan xalqının 30 illik həsrətinə son qoydu. Cənubi Qafqazda yeni nizam, yeni reallıq yaradan tarixi Zəfərdən sonra dövlət başçısı tərəfindən sülh gündəliyi irəli sürüldü, qarşı tərəf sülhə məcbur edildi.

Azadlıq mücadiləsi nəticəsində Laçının bərpası təkcə ərazi məsələsinin həllinə deyil, həm də uzun illər boyunca öz doğma torpaqlarından didərgin düşən insanların öz yurdlarına qayıtmasına səbəb oldu. Laçın, həm də Qarabağ münaqişəsi çərçivəsində Azərbaycanın zəfərini, mübarizəsini və xalqın birlikdə verdiyi mücadiləni göstərən bir simvola çevrildi.

Laçının gələcəyi

Laçının azad olunması Azərbaycanın gələcək inkişafı və ərazi bütövlüyünün möhkəmlənməsi baxımından çox böyük əhəmiyyət daşıyır. Laçın Azərbaycan üçün təkcə bir şəhər deyil, həm də xalqın müstəqillik və öz müqəddəratını təyin etmə uğrunda göstərdiyi mübarizənin simvoludur. Laçının gələcəkdə bərpası və inkişafı, Qarabağ bölgəsinin iqtisadi və mədəni potensialını canlandırmaqla yanaşı, Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə nüfuzunu da artıracaq.

Bütün azad edilmiş ərazilərimizdə olduğu kimi, Laçın şəhəri də genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işlərinin mərkəzinə çevrilib. Laçının gözəlliyi, təbiət mənzərələri onun Qarabağda fərqli bir məkana çevrilməsinə imkan verir. Təbii ki, əsas məsələ bu unikallığı bərpa etmək, yaddaşlarda qalan yurd yerinin əzəli görünüşünə nail olmaq idi.

Rayonun enerji potensialı çox yüksəkdir, yol-nəqliyyat infrastrukturu yenilənir və genişləndirilir. Burada hava limanının inşası bölgənin beynəlxalq status və əhəmiyyətini artırmaqla bərabər, həm də işğaldan azad edilmiş tarixi torpaqlarımızda aparılan abadlıq-quruculuq işlərinin miqyasını göstərir. Təməli 2021-ci ildə qoyulan Laçın Beynəlxalq Hava Limanı 2025-ci il mayın 28-də istifadəyə verilib. Hava limanı Laçın şəhərinə 30, Şuşaya 70, Kəlbəcərə 60 kilometrlik məsafədə yerləşir. Bu hava limanı strateji təyinatı ilə yanaşı, gələcəkdə regionun turizm potensialının inkişafına da imkan verəcək.

Hazırda Laçında həyata keçirilən genişmiqyaslı quruculuq işləri yüksək zövq və keyfiyyətlə aparılır. Təbii yaşıllıqlarla əhatələnmiş şəhərin tarixən mövcud olmuş təxminən 258 hektar məskunlaşma ərazisində həyətyanı sahəsi olan fərdi evlərin, xəstəxana, İşğal və Zəfər muzeylərinin yerləşəcəyi Memorial Park, məktəbəqədər və tam orta təhsil müəssisələri, peşə məktəbi, həmçinin mədəniyyət və turizm obyektlərinin tikintisinin nəzərdə tutulması Laçın şəhəri ilə bağlı qarşıda dayanan mühüm işlərdəndir. Bütövlükdə, Laçında 1000-dən çox yaşayış evi tikilib və bərpa edilib. Laçın şəhərində 626 fərdi ev, çoxmənzilli binada 138 mənzil, 87 qeyri-yaşayış sahəsi istifadəyə verilib. Hazırda şəhərdə 89 fərdi ev, 28 çoxmənzilli bina, 26 qeyri-yaşayış sahəsinin tikinti və bərpası davam edir. Eyni zamanda, 237 fərdi ev və 29 çoxmənzilli binanın (436 mənzil) tikintisi planlaşdırılır. 2023-cü il avqustun 25-də Laçın rayonunda “Hoçazfilm” yaradıcılıq studiyasının çəkiliş pavilyonunun açılışı da buranı mədəniyyət ocaqlarından birinə çevirib.

26 avqust Laçının işğaldan azad olunmasının ildönümü yalnız bir şəhərin bərpası günü deyil, həm də Azərbaycanın Qarabağ müharibəsindəki zəfərinin və xalqın azadlıq mübarizəsinin göstəricisidir. Bu gün Laçının tarixi və mədəniyyəti ilə birgə xalqımızın bu böyük zəfərini qeyd etmə və gələcəyə doğru birgə addımlama günüdür.

Yeganə BAYRAMOVA