Qazaxıstan Bəyanatının geosiyasi istiqamətləri ŞƏRH

Qazaxıstana səfəri çərçivəsində cənab Prezident İlham Əliyevin səsləndirdiyi bəyanat, təkcə iki dost və qardaş ölkə arasındakı münasibətlərin yeni səhifəsini açmadı. Bu bəyanat eyni zamanda Türk dünyasının gələcək strateji xəritəsini müəyyənləşdirən siyasi manifestə çevrildi. Azərbaycan diplomatiyasının mərkəzində həmişə real siyasət, milli maraqların qorunması və beynəlxalq məsuliyyət dayanıb. Cənab Prezident İlham Əliyevin Qazaxıstanda ifadə etdiyi fikirlər bu fəlsəfənin davamı kimi, regionun geosiyasi sabitliyini və iqtisadi inteqrasiyasını təmin edən yeni konsepsiyanın əsasını qoydu. Azərbaycan–Qazaxıstan münasibətləri bu gün sadəcə dostluq çərçivəsində deyil, vahid strateji məkanın iki sütunu kimi inkişaf edir. Bu münasibətlər xalqların ortaq tarixi, mədəni yaxınlığı və Türk birliyinə xidmət edən siyasi iradə üzərində qurulub. Cənab Prezident İlham Əliyev bəyanatında vurğuladı ki, "Azərbaycan və Qazaxıstan əlaqələri sadəcə dövlətlərarası münasibət deyil, ümumtürk həmrəyliyinin təcəssümüdür." Bu fikir, əslində, türk dövlətlərinin iqtisadi, enerji və nəqliyyat sahələrində birləşdirici xəttinin məhz Azərbaycan–Qazaxıstan tandemi üzərində qurulduğunu göstərir. Xəzər dənizi bu gün iki ölkəni ayıran deyil, birləşdirən körpüdür. Transxəzər nəqliyyat marşrutu, enerji mübadiləsi, texnoloji əməkdaşlıq və rəqəmsal layihələr bu körpünün möhkəm dayaqlarına çevrilib. Bu əməkdaşlıq Avrasiyanın enerji və ticarət balansında yeni dinamika yaradır. Azərbaycan son illərdə iqtisadi sabitlik, bərpaolunan enerji, nəqliyyat diplomatiyası və postmüharibə reallıqları ilə fərqlənən bir dövlət kimi tanınır. Cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi iradəsi ölkəni regional layihələrin iştirakçısından qlobal təşəbbüslərin memarına çevirib. Orta Dəhlizin sürətlə inkişafı, Zəngəzur istiqamətində yeni nəqliyyat xəritəsinin formalaşması, Türk Dövlətləri Təşkilatının iqtisadi mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsi – bütün bunlar Azərbaycanın lider dövlət statusunun iqtisadi əsaslarıdır. Azərbaycan artıq hadisələrin ardınca getmir, onları müəyyən edir. Qazaxıstan Bəyanatı da məhz bu reallığın göstəricisidir: Bakı bu gün Cənubi Qafqazın sabitlik mərkəzi, Türk dünyasının isə birləşdirici qüvvəsi kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin siyasətinin əsas dayaqlarından biri sülh diplomatiyasıdır. Azərbaycan regionda sülhü yalnız siyasi sənədlərlə deyil, praktik təşəbbüslərlə təmin edən dövlət kimi nüfuz qazanıb. Qarabağda bərpa prosesi, humanitar əməkdaşlıq platformaları və regional dialoqa yönəlmiş addımlar bu siyasətin ardıcıl davamıdır. Ermənistanla sülh müqaviləsinin imzalanması istiqamətində Azərbaycan tərəfinin göstərdiyi iradə beynəlxalq aləmdə “konstruktiv diplomatiya modeli” kimi dəyərləndirilir. Bu, eyni zamanda, Cənubi Qafqazda uzunmüddətli sabitlik sisteminin formalaşması deməkdir. Qazaxıstan Bəyanatı bu kontekstdə Azərbaycanın münaqişədən sülhə keçid modelini regional səviyyədə təqdim edir. Bu modelin əsasında isə cənab Prezident İlham Əliyevin siyasi fəlsəfəsi dayanır: “Sülh gücdən doğur, ədalət isə sülhün təməlidir.” Bu gün Türk dünyası tarixinin ən mühüm inteqrasiya mərhələsini yaşayır. Prezident İlham Əliyevin Qazaxıstanda verdiyi mesajlar Türk Dövlətləri Təşkilatının gələcək istiqamətlərinə konkret proqram səciyyəsi qazandırdı. Ortaq iqtisadi məkanın yaradılması, vahid enerji bazarına inteqrasiya və rəqəmsal əməkdaşlıq mexanizmləri bu strategiyanın əsas sütunlarıdır. Azərbaycan bu prosesdə həm ideoloji lider, həm də praktik koordinasiya mərkəzi rolunda çıxış edir. Bakı artıq sadəcə toplantıların keçirildiyi şəhər deyil – Türk dünyasının siyasi qərar platforması kimi qəbul olunur. Qazaxıstan Bəyanatı da bu reallığın təsdiqidir: Azərbaycan regionun gələcəyini formalaşdıran, sülh və əməkdaşlıq arxitekturasını quran dövlətdir. Qazaxıstanda səsləndirilən fikirlər göstərdi ki, Azərbaycan artıq öz inkişaf yolunu müəyyənləşdirməklə kifayətlənmir — o, regionun gələcəyini formalaşdıran lider mərkəz funksiyasını daşıyır. Cənab Prezident İlham Əliyevin uzaqgörən siyasəti sayəsində ölkəmiz Avrasiyanın nəqliyyat, enerji və diplomatik arteriyalarının qovşağında yerləşən stabil güc amilinə çevrilib.

Gələcək dövrdə Azərbaycanın siyasi xəritəsində üç əsas istiqamət prioritet olaraq qalacaq. Regional sabitliyin davamlı təminatı və sülh diplomatiyasının institusionallaşması, Türk dünyasının iqtisadi və texnoloji inteqrasiyasının dərinləşməsi, enerji, logistika və rəqəmsal inkişaf sahələrində lider mövqelərin qorunması. Azərbaycan bu gün Cənubi Qafqazda dayanıqlı inkişafın simvolu, Türk dünyasında birləşdirici ideya mərkəzi, beynəlxalq arenada isə sülh və ədalətin daşıyıcısı kimi qəbul olunur. Qazaxıstan Bəyanatı isə bu mövqenin siyasi ifadəsidir. Azərbaycanın liderliyi təsadüfi deyil, tarixi zərurətdən doğmuş strateji missiyadır.

David İbramxəlilov,
YAP Qusar rayon təşkilatının sədri