Qədim Misirdə “Qara Ölüm”: 3000 illik mumiyada vəba DNTsi aşkar edilib

Qara ölüm kimi tanınan epidemiyanın ən qədim hadisələrindən biri Misirdən çıxarılan 3290 yaşlı mumiyanın DNT-sində aşkar edilib.

Gununsesi.info xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, arxeoloqlar və genetiklər bu tapıntının Avrasiyadan kənarda bu günə qədər ilk Qara Ölüm kəşfi olduğunu bildiriblər.

Yersinia pestis virusunun törətdiyi bubon taunu 1346-1353-cü illər arasında 50 milyon insanın ölümünə səbəb olmuş və Orta əsrlər Avropasında böyük dağıntılara səbəb olmuşdur.

Əvvəlki tədqiqatlar bubon taunun Avropaya çatmazdan əvvəl Şimali Afrikadakı qədim imperiyalar boyunca ticarət yolları vasitəsilə yayıldığına dair ipuçları tapmışdı. Yeni kəşf vəba xəstəliyinin Qərbə necə yayıldığına dair yeni ipuçları təqdim edir və qədim Misirdə vəbanın mövcudluğunu sübut edir.

Bubon taunu ən çox yayılmış vəba növüdür və heyvanlardan insanlara, əsasən də birə vasitəsilə ötürülür.

Xəstəliklər adətən qəfil atəş, halsızlıq və limfa düyünlərinin şişməsi kimi simptomlarla başlayır. Bu tapıntılar tarixən sənədləşdirilmiş üç əsas vəba epidemiyası arasındadır: 6-cı əsrdə Yustinian vəbası, Orta əsrlərdə Qara Ölüm və 19-cu əsrdə Çin və Monqolustandakı vəba epidemiyası.

Bu gün bubon taunu antibiotiklərlə asanlıqla müalicə edilə bilər. Bununla belə, keçmişdə baş verən böyük epidemiyalar milyonlarla insanın ölümünə səbəb olub.

Yeni tədqiqatlar bu xəstəliyin tarixi təkamülünü və müxtəlif coğrafiyalarda yayılmasını anlamaqda mühüm addım hesab olunur.

Orxan Saffari

Gununsesi.info