QƏRB DÜNYASI PARÇALANDI: Tramp geri addım atdı, Avropa isə Daha gecdir, xoşbəxt vəssal olmaq istəmirik mesajını verir

ABŞ lideri Donald Trampın Qrenlandiyaya iddia etməsi Qərb dünyasını parçalayıb. Artıq ABŞ-la vropadakı mütəffiqləri arasında etimad cidd şəkildə zədələnib.

Mia.az xarici mətbuata istinadla xəbər verir ki, bu məsələ Davosda Trampın iştriak etdiyi panel iclasında əsas müzakirə mövzusu olub.

Artıq Avropadakı müttəfiq ölkələrin bir-birlərinə "köhnə nizam geri dönməyəcək. Artıq birləşərək Avropanın təhlükəsizliyini özümüz təmin etməliyik" tipli mesajlarına münasibət bildirən Donald Tramp Dünya İqtisadi Forumunda geri addım atıb. O, Avropadakı müttəfiqlərini narahat edən, hətta ABŞ-la ticarət anlaşmasını təsdiqdən belə imtinaya aparan davranışa cavab olaraq bildirib ki, Qrenlandiyaya güc tətbiq etməyəcək. 

Lakin Trampın çıxışı zamanı dəfələrlə Qrenlandiyanı fərqli bir ölkə olan "İslandiya" adlandırması da yeni müzakirələr yaradıb: "Mən gücdən istifadə etməyəcəyəm. Avropa xalqları kimi, tariximiz boyunca qazandığımız bir çox başqa yerlər kimi, mən də bu yeri dəyərini ödəməklə almaq istəyirəm".

Avropa Komissiyasının prezidenti Ursula fon der Leyen isə Trampın çıxışından bir neçə saat artıqşox şeyin gec olduğunu və ABŞ-ın hazırkı mövqeyi ilə beynəlxalq nizamdakı dəyişikliyin daimi və dağıdıcı olduğunu bəyan edib: "İndi iqtisadi, hərbi, texnoloji və ya geosiyasi güclə müəyyən edilmiş bir dünyada yaşayırıq. Çoxumuz bəyənməsək belə, bu dünyanı olduğu kimi qəbul etməliyik."

Kanadanın Baş naziri Mark Karni də Davosda tarixi bir çıxış edərək geosiyasi mənzərəni "keçid" deyil, "partlama" kimi təsvir edib. Karni Trampı nəzərdə tutaraq bildirib ki, böyük güclər iqtisadi inteqrasiyanı silah, tariflər və təchizat zəncirlərini istismar etməklə, öz xeyirlərinə çəkməyə can atır. Bu isə beynəlxalq hüquq sistemini çökdürüb: "Bu geridönməz proses artıq yeni ayrışama və ittifaqların vacibliyini önə çıxarıb...".

Belçikanın Baş naziri Bart De Vever ABŞ prezidentinə qarşı Avropanın səbrinin tükəndiyini deyib: "İndiyə qədər yeni prezidenti razı salmağa çalışdıq. Amma o qədər qırmızı xətlər keçilib ki, özünə hörməti seçməlisən. Xoşbəxt vassal olmaqdansa, bədbəxt kölə olmaq isə olmaq daha yaxşıdır"

Xatırladaq ki, ABŞ və Avropa dünyanın ən yaxın iqtisadi və hərbi əlaqələrinə malikdir və ikitərəfli ticarət həcmi 1,9 trilyon dollardır. Lakin Trampın Qrenlandiyanı ilhaq etmək cəhdlərindənn sonra tərəflər arasında gərginlik pik həddə çatıb. İş o yerə çatıb ki, Avropa və ABŞ daha əvvəlki kimi Rusiya və Çini müzakirə etmirlər, bir-birlərindən necə qorunmağı əsas vəzifə sayırlar. Bu kontekstdə hətta NATO-nunn dağılma ehtimalı da gündəmə gəlib. 

F.Əhməd

MİA.AZ