Icma.az
close
up
RU
Menu

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

Qidaların üzərindəki E” kodlar orqanizmi məhv edir?

Qidaların üzərindəki E” kodlar orqanizmi məhv edir?

Icma.az bildirir, Cebheinfo saytına əsaslanaraq.

Marketlərdə satılan bir çox qida məhsulunun üzərində “E” kodları, “aroma”, “stabilizator”, “rəngləndirici”, “konservant” və digər əlavələrin adlarına rast gəlinir.

Qeyd edək ki, qida əlavələrinin “E” hərfi ilə işarələnməsi bütün qida məhsulları paketlərində 1996-cı ildən tətbiq olunur. Bu işarələrin nə demək olduğu isə əksər istehlakçılar üçün tam aydın deyil.

Bəzi hallarda bu maddələr məhsulun dadını, görünüşünü və saxlanma müddətini qorumaq üçün istifadə olunur, lakin onların hamısının eyni dərəcədə təhlükəsiz olduğu da söylənilə bilməz.

Bəs qida məhsullarının etiketindəki “E” kodları düzgün oxumaq, eləcə də nəyə diqqət yetirmək istehlakçı üçün vacibdir?

Mövzu ilə bağlı danışan qida eksperti Fərid Səfərov “Cebheinfo.az”-a bildirib ki, qida məhsullarının etiketində “E” kodları, “aroma”, “stabilizator”, “emulqator”, “konservant”, “rəngləndirici” və digər ifadələrin qeyd olunması həmin məhsulun tərkibində müəyyən qida əlavələrinin istifadə edildiyini göstərir:

“Qida məhsullarının etiketindəki “E” kodunun olması avtomatik olaraq həmin maddənin zərərli olduğu anlamına gəlmir. “E kodları qida əlavələrinin identifikasiya nömrələridir və təsdiqlənmiş əlavələr müəyyən texnoloji məqsədlərlə, müəyyən edilmiş şərtlər və miqdarlarda istifadə olunur.

Məsələn, qida məhsullarının tərkibinə “E 200 - 299” - konservantları əlavə olunur. Məhz bu konservantlar məhsulun mikrobioloji xarab olmasının qarşısını almaq və saxlanma müddətini uzatmaq üçün istifadə edilir.

Qida məhsullarına, eyni zamanda bu qrupa uyğun (sorbin turşusu) “E 200”, (natrium sorbat) “E 201”, (kalium sorbat) “E 202”, (benzo turşusu) “E 210”, (natrium benzoat) “E 211” kimi əlavələr də qatılır.

Eləcə də qida məhsulların tərkibindəki “E 300”, “E 306” və “E 309” antioksidantlar isə yağların və digər komponentlərin oksidləşməsini ləngidir, məhsulun dad, qoxu və keyfiyyətinin daha uzun müddət qorunmasına kömək edir.

Bununla yanaşı qida məhsullarının etiketində olan bu - “E 100 - 199” kodu isə qırmızı və sarı boya maddələridir. Rəngləndiricilər məhsulun rəngini yaratmaq, bərpa etmək və ya daha cəlbedici görünüş vermək məqsədilə istifadə olunur.

Hazırda qida məhsullarının etiketində - (kurkumin) “E 100”, (riboflavin) “E 101”, karmin “E 120”, bəzi sintetik rəngləndiricilərdən isə “E 102”, “E 110” və “E 129” kimi yazılı kodlara da rast gəlinir.

Bildirm ki, burada xüsusilə həssas (allergik xəstəliklər) insanlarda müəyyən rəngləndiricilərə qarşı fərdi reaksiyaların mümkün olduğunu nəzərə almaq lazımdır”.

Onun sözlərinə görə, “E” kodlarına daxil olan digər “E 322 (lesitin), “E 471” (yağ turşularının mono və diqliseridləri) kimi emulqator qida əlavələri normal şəraitdə bir-biri ilə yaxşı qarışmayan komponentlərin, yəni yağ və suyun daha sabit qarışıq yaratmasına kömək edir:

“Emulqatorlar xüsusilə şokolad, marqarin, mayonez, krem, çörək, bulka və digər emal olunmuş məhsullarda istifadə oluna bilər.

“E 407” (karagenan) stabilizator (tənzimləyici) və “E 415” (ksantan saqqızı) qatılaşdırıcısı isə məhsulun strukturunu və konsistensiyasını qoruyur, fazaların ayrılmasının qarşısını almağa kömək edir.

Məhz qatılaşdırıcılar məhsulun özlülüyünü və konsistensiyasını artırmaq üçün istifadə olunur. Bura həmçinin, “E 400”, “E 406” (agar), “E 410” (keçiboynuzu saqqızı), “E 412” (quar saqqızı), “E 415” ksantan saqqızı və “E 499” kimi qatqılar da daxil edilə bilər.

“E 330” (limon turşusu), “E 331” (natrium sitratlar), “E 338” “fosfor turşusu” kimi turşuluq tənzimləyicilər isə məhsulun dadını, pH səviyyəsini və bəzi hallarda mikrobioloji sabitliyini tənzimləmək üçün istifadə edilir.

Eyni zamanda, “E 600 - 699” dad gücləndiriciləri isə məhsulun öz dad və ətir xüsusiyyətlərini daha qabarıq hiss etdirmək üçün istifadə edilir.
“E 950” (asesulfam-K), “E 951” (aspartam), “E 954” (saxarin), “E 955” “sukraloza” kimi şirinləşdirici maddələr şəkərin əvəzinə və ya onun miqdarını azaltmaq məqsədilə istifadə edilə bilər. 

Xüsusilə aspartam (qida və içkilərdə şəkər əvəzedicisi kimi istifadə olunan süni şirinləşdiricidir) üçün fenilketonuriyası (PKU olaraq da bilinən fenilketonuriya, bədəndə fenilalanin kimi tanınan amin turşusunun yığılması ilə nəticələnən nadir irsi xəstəlikdir) olan şəxslər baxımından xüsusi xəbərdarlıq vacibdir.

Buna görə müəyyən xəstəliyi və ya fərdi həssaslığı olan şəxslər etiket məlumatlarını daha diqqətlə oxumalıdırlar”.

O bildirib ki, burada vacib məqam odur ki, “E” kodlarını bütövlükdə “zərərli maddələr siyahısı” kimi təqdim etmək elmi baxımdan düzgün deyil: 

“Məsələn, “E 300” askorbin turşusu, yəni C vitamini, “E 322” (lesitin) kimi maddələr də qida əlavəsi kimi istifadə olunduqda “E” kodu ilə göstərilə bilər.
Eyni zamanda, bəzi əlavələr müəyyən həssas insanlarda arzuolunmaz reaksiyalara səbəb ola bilər və onların təhlükəsizliyi istifadə miqdarı, qəbul tezliyi və fərdi xüsusiyyətlər nəzərə alınmaqla qiymətləndirilməlidir.

İstehlakçı məhsul alarkən yalnız “E” koduna fokuslanmamalıdır. İlk növbədə məhsulun tərkib siyahısına, şəkər, duz və doymuş yağların miqdarına, enerji vəqida dəyərinə, son istifadə tarixinə və saxlanma şərtlərinə diqqət yetirmək lazımdır.

Tərkib siyahısında çoxsaylı əlavələrin olması məhsulun yüksək dərəcədə emal olunmuş ola biləcəyini göstərə bilər. Lakin bu faktın özü həmin məhsulun avtomatik olaraq təhlükəli olduğunu sübut etmir.

Xüsusilə uşaqlar üçün məhsul seçərkən daha sadə tərkibli, yüksək miqdarda əlavə şəkər və duz ehtiva etməyən məhsullara üstünlük vermək məqsədəuyğundur.

Astma və allergiya tənəffüs yollarının xroniki iltihabi xəstəlikləri, yəni müəyyən maddələrə qarşı həssaslığı olan şəxslər isə konkret əlavələrin adlarını və “E” kodlarını bilməli və etiketdə həmin maddələrin olub-olmadığını yoxlamalıdırlar.

Yəni istehlakçı üçün əsas prinsip “E kodu gördüm – deməli zərərlidir” yox, “Bu maddə nədir, hansı məqsədlə istifadə olunub, hansı miqdardadır və mən bu məhsulu nə qədər tez-tez qəbul edirəm?” suallarını verməkdir”.

Mütəxəssis qeyd edib ki, sağlam qidalanma baxımından əsas diqqət isə ümumi rasionun keyfiyyətinə və yüksək dərəcədə emal olunmuş məhsulların həddindən artıq və müntəzəm istehlak edilməməsinə yönəldilməlidir.

Aişə
“Cebheinfo.az”

Açar sözlər: qida Fərid Səfərov

Problemlərinizi bizə yazın, şahidi olduğunuz hadisələri çəkib göndərin

Daha ətraflı məlumat və yeniliklər üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:209
embedMənbə:https://cebheinfo.az
archiveBu xəbər 07 Oktyabr 2026 11:32 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see342

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see313

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see276

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see264

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see260

İraola: “Belə bir şey baş verməməlidir”

20 Noyabr 2026 21:35see250

"Sabah" "Sumqayıt"ı darmadağın etdi

20 Noyabr 2026 21:17see248

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see246

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see243

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see239

Tramp: Putin Ukraynadakı müharibəni diplomatik yolla bitirmək istədiyini açıq şəkildə bildirib

20 Noyabr 2026 22:14see235

Bütün dövrlərin ən böyük kino ulduzu seçildi

20 Noyabr 2026 22:37see234

Dövlətçilik məfkurəsinə sədaqətin təcəssümü ŞƏRH

20 Noyabr 2026 21:27see228

Quba klubu ətrafında qalmaqal: FİF rəhbəri Ayaz Abdullayevin iddialarını təkzib etdi

20 Noyabr 2026 22:29see223

"Barselona" ilə oyunda inanılmaz hekayələrdən birini yazmağa çalışacağıq"

20 Noyabr 2026 22:21see219

YAP Nizami rayon təşkilatının növbəti yeni ərazi partiya təşkilatı təsis edilib

20 Noyabr 2026 20:43see219

“Unudulmaz bir hekayə yazmağa çalışacağıq” Dambrauskas

20 Noyabr 2026 21:24see219

Mən Ukraynada Prezident olsaydım... Tramp Putinlə söhbətində danışdı

20 Noyabr 2026 22:29see209

Liderlər razılığa gəldi: Süni intellektin hərbi əməliyyatlara müdaxiləsi məhdudlaşdırılır

20 Noyabr 2026 21:29see202

“Xəstələr bilmir hara getsin, hara qaçsın” Onkoloji müalicə ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

20 Noyabr 2026 17:30see200
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri