Qlobal tədqiqat: Orta yaşlı yetkinlər yaşlılara nisbətən daha çox tənhalıq hiss edirlər

Bakı, 23 aprel, AZƏRTAC

“Aging & Mental Health” jurnalında dərc olunmuş yeni qlobal tədqiqatın nəticələrinə əsasən, orta yaşlı amerikalılar 29 ölkə üzrə aparılmış araşdırmada ən yüksək tənhalıq səviyyələrini nümayiş etdiriblər.

AZƏRTAC “MedicalXpress” portalına istinadla xəbər verir ki, araşdırmanın nəticələrinə görə, tənhalıq ümumilikdə yaşla artma meyili göstərsə də, ABŞ və Niderland kimi bəzi ölkələrdə orta yaşlı insanlar yaşlılara nisbətən daha çox tənhalıq hiss edirlər.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, Emori Universitetinin Rollins İctimai Sağlamlıq Məktəbinin dosenti və sosial-psixiatrik epidemioloq Robin Richardson bildirib: “Ümumi qənaətə görə insanlar yaşlandıqca daha da tənhalaşırlar, lakin ABŞ-da bu tendensiyanın əksi müşahidə olunur. Burada orta yaşlılar yaşlılara nisbətən daha tənha hiss edirlər. Tənhalığın qarşısını almağa yönəlmiş müdaxilələr və təşəbbüslər əsasən yaşlılar və yeniyetmələrə yönəldiyi üçün orta yaşlı böyüklər tez-tez nəzərdən qaçırılan mühüm əhali qrupunu təşkil edir”.

Tədqiqat Avropa, Şimali Amerika və Yaxın Şərq ölkələrindən 64 min 324 nəfər 50–90 yaşlı yetkinin məlumatlarına əsaslanaraq aparılıb. R.Richardson bu işdə Kolumbiya Universiteti, McGill Universiteti (Kanada) və Universidad Mayor (Çili) əməkdaşları ilə birlikdə çalışıb. Komanda tənhalığın yaşa görə dəyişməsini demoqrafik və sağlamlıq faktorları kontekstində analiz edərək bu vəziyyətin həyatın müxtəlif dövrlərində necə fərqli təzahür etdiyini araşdırıb. Nəticələrə əsasən, Bolqarıstan və Latviyada yaşlandıqca tənhalığın kəskin artdığı müşahidə olunub. Eyni zamanda, Kipr və Yunanıstanda 50–90 yaşlı insanlar arasında tənhalığın ən yüksək yayılma səviyyəsi qeydə alınıb. ABŞ-da isə orta yaşlı yetkinlər arasında tənhalığın yüksək səviyyəsi digər ölkələrlə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə fərqlənib. Bu nümunəyə yalnız Niderlandda rast gəlinib. Tənhalığın yaş qruplarına görə dəyişməsində evli olmamaq, məşğulluğun olmaması, depressiya və zəif fiziki sağlamlıq kimi amillərin mühüm rol oynadığı müəyyənləşib. Lakin bu amillərin təsir gücü ölkədən-ölkəyə dəyişməkdədir. ABŞ nümunəsində işləməmək orta yaşlılar arasında tənhalığın əsas səbəblərindən biri kimi önə çıxarkən, digər ölkələrdə bu daha çox yaşlılar üçün aktual olub. Təhlillər göstərir ki, tənhalığa təsir edən faktorların təxminən 20 faizi izah olunmamış qalır və bu izah edilməmiş hiss əsasən orta yaşlı yetkinlərdə müşahidə olunur. Tədqiqatçılar bu vəziyyəti orta yaşda sosial həyatın məhdudlaşması, rəqabətli əmək bazarı, həm uşaqlara, həm də yaşlı valideynlərə qayğı tələbləri kimi unikal sosial və struktur problemlərlə izah edirlər. Araşdırmanın müəllifləri tənhalığın dəyişkənliyini nəzərə alaraq, ölkəyə və yaş qruplarına uyğunlaşdırılmış müdaxilələrin vacibliyini vurğulayırlar. Çilidəki Universidad Mayorun Sosial Elmlər və İncəsənət fakültəsinin dekanı Esteban Kalvo bildirib: “Tənhalığın yalnız yaşlılığa aid bir problem olmadığını göstəririk. Əslində, iş, qayğı və sosial təcrid ilə mübarizə aparan orta yaşlı yetkinlər təəccüblü dərəcədə həssasdırlar və onlara da məqsədyönlü dəstək göstərilməlidir”.

Tədqiqat müəllifləri, həmçinin qeyd edirlər ki, ABŞ kimi bəzi ölkələrdə sosial təhlükəsizlik şəbəkələrinin zəifliyi və yüksək fərdi qayğı məsuliyyəti, orta yaşlıların bu vəziyyətə daha çox məruz qalmasına səbəb ola bilər. Müəlliflər tənhalığı azaltmaq üçün strategiyaların yalnız yaşlılara deyil, həm də orta yaşlı yetkinlərə yönəldilməli olduğunu, bu qrupun da psixi sağlamlıq baxımından dəstəyə ehtiyac duyduğunu vurğulayırlar. Onların fikrincə, effektiv ictimai səhiyyə strategiyaları tənhalığın sosial və məkansal kontekstlərini nəzərə almalı və uyğun hədəf qruplarına yönəlməlidir.