Qlobal transformasiyalar fonunda Azərbaycanın prinsipial mövqeyi

2026-cı il yanvarın 20-də Prezident cənab İlham Əliyevin Davos İqtisadi Forumu çərçivəsində “Euronews” televiziyasına verdiyi müsahibə müasir beynəlxalq münasibətlər sisteminin real mənzərəsini, qlobal transformasiyaları və Azərbaycanın bu mürəkkəb geosiyasi mühitdə tutduğu prinsipial mövqeni aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlət başçısının səsləndirdiyi fikirlər təkcə cari siyasi proseslərə deyil, eyni zamanda gələcək beynəlxalq münasibətlər arxitekturasına dair mühüm strateji mesajlar ehtiva edir. Cənab Prezident müsahibəsində beynəlxalq hüquq normalarının artıq dünya ictimaiyyətinin bütün üzvləri üçün mütləq meyar kimi qəbul edilmədiyini xüsusi vurğuladı. Bu, son illər baş verən geosiyasi proseslərin obyektiv təhlilinə əsaslanan ciddi bir reallıqdır. Dövlət başçısının qeyd etdiyi kimi, müasir beynəlxalq münasibətlər yeni eraya qədəm qoyur və bu mərhələdə hadisələrin gedişini çox vaxt qanunun aliliyi deyil, güc qaydası müəyyən edir. Məhz bu mürəkkəb şəraitdə Azərbaycanın strateji xətti milli maraqlara əsaslanan nəticələrə nail olmaqdan ibarət olub. Prezident cənab İlham Əliyevin qətiyyətli mövqeyi ondan ibarətdir ki, Azərbaycan öz suverenliyinin və ərazi bütövlüyünün bərpasını beynəlxalq hüquqa tam uyğun şəkildə həyata keçirib. Siyasi, diplomatik və hərbi müstəvidə atılan bütün addımlar beynəlxalq hüququn norma və prinsiplərinə, ümumbəşəri dəyərlərə əsaslanıb. Bu yanaşma Azərbaycanın haqq işinin beynəlxalq legitimliyini təmin edən əsas amillərdən biridir. Cənab Prezidentin “Zayed İnsan Qardaşlığı Mükafatı”na layiq görülməsi dövlətimizin rəhbərinin sülhə, dialoqa və qarşılıqlı anlaşmaya verdiyi töhfələrin beynəlxalq miqyasda tanınmasının bariz nümunəsidir. Dövlət başçısı bu mükafatı otuz ildən artıq davam edən qanlı münaqişələrdən sonra Cənubi Qafqazda sülhün qurulmasına yönəlmiş səylərə verilən yüksək qiymət kimi dəyərləndirdi. Bu gün Cənubi Qafqaz yeni inkişaf mərhələsinə daxil olur. Beş-altı aydır regionda sülh şəraitinin mövcud olması tarixi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan müstəqillik tarixində ilk dəfə real sülh mühitində yaşamağa başlayır. Prezidentin vurğuladığı kimi, bu, həm xüsusi bir hissdir, həm də böyük strateji fürsətdir. Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin qarşıdurmadan əməkdaşlığa keçidi region üçün keyfiyyətcə yeni mərhələnin əsasını qoyur. Ermənistana gedən yüklərin daşınmasında məhdudiyyətlərin aradan qaldırılması, bu ölkənin əsas ehtiyac duyduğu neft məhsullarının ixracına başlanılması sülhün real iqtisadi və humanitar nəticələrini nümayiş etdirir. Prezident İlham Əliyevin ifadə etdiyi kimi, bu vəziyyətdə bütün tərəflər qazanır və məqsəd uzunmüddətli deyil, əbədi sülhə nail olmaqdır. Prezident cənab İlham Əliyev ölkə daxilində potensial risklərin mövcud olmadığını qəti şəkildə bəyan etdi. Azərbaycan bu gün daxili sabitliyini tam təmin etmiş, güclü dövlət institutlarına malik ölkədir. Bununla yanaşı, dövlət başçısı vurğuladı ki, bütün potensial risklər kənardan qaynaqlana bilər və buna görə də Azərbaycan daim öz sərhədləri boyunca sabitliyin qorunmasına xüsusi önəm verir. Regionda, xüsusilə qonşu ölkələrdə baş verən qeyri-sabitlik halları fonunda sülh, proqnozlaşdırıla bilənlik və təhlükəsizlik ən böyük sərvət kimi qiymətləndirilir. Müharibənin acı nəticələrini yaşamış, minlərlə şəhid vermiş Azərbaycan üçün sülh və sabitlik istənilən inkişafın yeganə doğru yoludur. Cənqb Prezident Azərbaycanın Cənubi Qafqazda enerji ehtiyatlarına malik və neft-qaz ixrac edən yeganə ölkə olduğunu xüsusi qeyd etdi. Bu gün regionun digər ölkələri – uzun illər Gürcüstan, hazırda isə Ermənistan enerji ehtiyaclarını məhz Azərbaycandan təmin edir. Azərbaycanın Avropa ilə enerji əməkdaşlığı davamlı şəkildə genişlənir. Hazırda 16 ölkəyə təbii qaz ixrac olunur ki, onların 10-u Avropa İttifaqının üzvüdür. Boru kəməri qazının coğrafi əhatəsinə görə Azərbaycan dünyada birinci yerdədir. Müasir nəqliyyat infrastrukturu, etibarlı boru kəməri şəbəkəsi və zəngin resurs bazası ölkəmizi qlobal enerji təhlükəsizliyinin əsas dayaqlarından birinə çevirir. Bununla yanaşı, Azərbaycanın enerji ixrac coğrafiyası genişlənir və yaxın vaxtlarda Suriyaya qaz ixracına başlanılması bu siyasətin davamlı xarakter daşıdığını göstərir. Lakin qiymət və sabitlik baxımından Avropa bazarı Azərbaycan üçün hələ də ən cəlbedici istiqamət olaraq qalır. Prezident cənab İlham Əliyev Avropa Parlamentinin uzun illərdir Azərbaycana qarşı sərgilədiyi qərəzli mövqeyə artıq reaksiya verilmədiyini açıq şəkildə bəyan etdi. Dövlət başçısının sözlərinə görə, bu mövqe Azərbaycanın müstəqil siyasətini qəbul edə bilməyən müəyyən lobbi qruplarının təsiri nəticəsində formalaşıb. Azərbaycan Avropa Komissiyası ilə praqmatik əməkdaşlığı davam etdirir və bunu kifayət hesab edir. Xüsusilə Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin sülh və əməkdaşlıq mərhələsinə keçdiyi bir vaxtda, Avropa Parlamentinin köhnə ittihamlarla çıxış etməsi onun özünü ziddiyyətli vəziyyətə salır. 2025-ci ilin avqustunda Ağ Evdə sülh müqaviləsinin paraflanması fonunda bu mövqenin daha da əsassız olduğu aydın görünür. Cənab Prezidentin Davosdan verdiyi mesajlar bir daha göstərdi ki, Azərbaycan yeni dünya nizamında öz yolunu dəqiq müəyyənləşdirib. Güclü dövlət, müstəqil siyasət, regional sülh təşəbbüsləri və qlobal enerji təhlükəsizliyinə töhfə verən strateji kurs Azərbaycanın beynəlxalq mövqelərini daha da möhkəmləndirir. Bu müsahibə Azərbaycanın təkcə regionda deyil, qlobal miqyasda da etibarlı tərəfdaş və prinsipial aktor olduğunu təsdiqləyir.

Mehriban Vəliyeva
Milli Məclisin deputatı