Qolumuz uyuşanda beynimiz niyə onu bizə aid deyilmiş kimi hiss edir?

Qolumuzun üstünə yatıb oyandığımız zaman bəzən onu həqiqətən də başqasının qoluymuş kimi hiss edirik.

“Yeni Sabah” xəbər verir ki, bir sinirə beş dəqiqə ərzində təzyiq göstərmək beyninizin qolunuzu bədən xəritəsindən müvəqqəti olaraq silməsinə səbəb ola bilər. Öz qolunuzu qaldırdığınız zaman onu sanki başqa birinə aidmiş kimi hiss etməyinizin əsas səbəbi də budur.

Qolunuz boyunca uzanan sinirlər, xüsusilə ulnar (dirsək) və radial sinirlər öz daxilində yerləşən kiçik qan damarları vasitəsilə qidalanır. Bədən ağırlığınızı bu sinirlərdən birinin üzərinə verdiyiniz zaman həmin damarlar sıxılır. Toxunma duyğusunu və qolun vəziyyətini beyinə çatdıran böyük diametrli sinir lifləri təzyiqə daha həssas olduqları üçün ilk olaraq öz funksiyalarını itirirlər. Pepperoni pizza

Qolunuzun harada olduğunu və necə hərəkət etdiyini bilmənizi təmin edən duyğunun adı propriosepsiyadır. Beyninizin qolun sizə aid olduğunu anlamasında bu duyğunun mühüm rolu var. Bu siqnallar kəsildikdə qol beyninizdəki bədən xəritəsindən müvəqqəti olaraq çıxır. Beyniniz müəyyən müddət ərzində qolu “özünə aidmiş” kimi qəbul etməməyə başlayır.

Qarışqa gəzməsi və iynə batması kimi hisslər isə sinirin yenidən fəaliyyətə başlamasının bir hissəsidir. Təzyiq aradan qalxdıqda qan axını normallaşır və bir müddət oksigensiz qalan sinir lifləri yenidən işləməyə başlayarkən nizamsız siqnallar yaradır. Buna görə hissiyyat adətən əvvəlcə uyuşma, daha sonra qarışqa gəzməsi və sonda qısa müddətli yanma şəklində geri qayıdır.

Bunun adətən qalıcı zədələnməyə səbəb olmamasının səbəblərindən biri də sinir sisteminizin yuxu zamanı sinirlərə göstərilən təzyiqi hiss edərək sizi kiçik oyanmalar vasitəsilə vəziyyətinizi dəyişməyə yönəltməsidir. Əksər hallarda bunu heç fərqinə varmadan edirsiniz.

Alkoqol isə bu qoruyucu mexanizmi zəiflədə bilər. Buna görə həddindən artıq spirtli içki qəbul edib qolunu stulun üzərinə sıxışdıraraq yatan insan oyandıqda belə biləyini hərəkət etdirməkdə çətinlik çəkə bilər. Bu vəziyyət tibbdə “Saturday night palsy” (şənbə gecəsi iflici) adlandırılır və bəzi hallarda yaranan zəiflik həftələrlə davam edə bilər.

Yəni həmin qəribə proses – uyuşma, qolun sizə aid deyilmiş kimi hiss edilməsi, ardınca gələn qarışqa gəzməsi və yanma – əsasən bir sinirin müəyyən müddət təzyiq altında qalaraq “səssizləşməsi” və daha sonra yenidən fəaliyyətə başlaması ilə izah edilə bilər.

Aydan Hacı