Icma.az
close
up
RU
“Qrip yalnız qışda olmur: Yay virusları nə qədər təhlükəlidir? ARAŞDIRMA

“Qrip yalnız qışda olmur: Yay virusları nə qədər təhlükəlidir? ARAŞDIRMA

Icma.az, Sia Az portalına istinadən məlumat yayır.

Yay qripi – adətən yaz və yay aylarında müşahidə olunan, qripə bənzər simptomlarla özünü göstərən infeksiyadır. Klassik “qrip” (influenza) adətən qış mövsümündə yayılır, lakin yay aylarında baş verən virus infeksiyalarına da bəzən “yay qripi” deyilir. Bu, tibbə aid rəsmi bir termin olmasa da, ictimaiyyət arasında geniş yayılıb.

SİA mövzu ilə bağlı araşdırma aparıb.

Yenidən artan respirator virus dalğaları

Hindistan, Kolkata nümunəsi: Yay qripi (xüsusilə Influenza A – H3N2 və H1N2), ekzema‑viruslar, parainfluenza, rhinovirus, enterovirus və adenovirus yayılıb. Simptomlar – yüksək hərarət, quru öskürək, boğazda ağrı, bədən ağrıları, bəzi hallarda ishal və qusma – xüsusilə uşaqlarda və yaşlılarda müşahidə edilir. H3N2 subtipi yayda daha çox öskürək və soyuqdəymə kimi, H1N2 isə daha yüksək hərarət və yorğunluq törədir .

Qlobal vəziyyət və yay qripi
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı: Şimali yarımkürədə qrip fəaliyyəti stabildir, bəzi tropik və inkişaf edən regionlarda yüksəliş müşahidə edilir. A(H1N1)pdm09 və A(H3N2) dominant viruslardır.
Amerika Birləşmiş Ştatları: 2024‑2025 qrip mövsümündə təxminən 24 milyon xəstəlik, 310 min xəstəxana müraciəti və 13 min ölüm qeydə alınıb, uşaqlarda isə 57 ölüm .


Azərbaycanda vəziyyət nədir?

Hazırda Bakı ilə bağlı rəsmi yay qripi göstəriciləri mövcud deyil, lakin “Cold & Flu Forecast” sistemi yazın orta dövrü üçün risk səviyyəsini “Çox aşağı” kimi göstərir. Bu deməkdir ki, mövcud hallar əsas qış-yaz qriplərinin davamı ola bilər.

Yay qripi: simptomlar və müalicə

Ən çox rast gəlinən əlamətlər:
- Hərarət, üşütmə, quru öskürək
- Baş və əzələ ağrısı, boğazda ağrı
- Burun axması və tıxanma
- Orqanizmin bərpası 3–7 gün çəkir, amma simptomlar bəzən 2 həftə davam edə bilər.

Qorunma və müalicə vasitələri:
- İlk 48 saat içində antivirallar: simptomları yumşaldır və kursu qısaldır.
- Simptomatik müalicə: kifayət qədər maye, istirahət, dekongestantlar, antiseptik qarıqlıqlar.
- Profilaktika: əllərin yuyulması, maska, manqalda öskürmə qaydası, yüksək riskli qruplar üçün Peyvənd məsləhət olunur.


Azərbaycanda niyə belə hallar müşahidə edilə bilər?
- İsti-çovğun təzyiqi və ani temperatur dəyişkənliyi virusların yayılmasını asanlaşdırır.

- COVID-19 pandemiyası sayəsində təbii infeksiya basıb, indi digər viruslar üstünlük qazanır.

Yay qripi hazırda qlobal və regional miqyasda “off-season” dalğa kimi artmaqdadır. Azərbaycanda bu tendensiya nəzərəçarpan deyil, amma isti havalarda temperatur dəyişkənliyi, sıxlıq və mədəni tədbirlər nəticəsində rast gəlmə ehtimalı artır. Xüsusilə risk qrupları üçün profilaktik tədbirlərin görülməsi vacibdir.

Yay qripindən qorunma yolları

Əl gigiyenası – tez-tez sabunla əllərin yuyulması, kondisionerlərin filtrlərinin təmizlənməsi, ictimai nəqliyyatda maska istifadəsi, bol maye qəbulu və balanslı qidalanma, insan sıxlığı olan yerlərdən uzaq durmaq, bağçalar və uşaq düşərgələrində dezinfeksiya tədbirləri bura aiddir.

Müalicəsi
- Spesifik dərmanı yoxdur, simptomatik müalicə əsasdır:
- Paracetamol və ya ibuprofen (qızdırma və ağrılara qarşı)
- Burun spreyləri, boğaz antiseptikləri
- Antiviral dərmanlara ehtiyac çox nadirdir
- Yalnız ağırlaşma riski olan şəxslərdə (körpələr, yaşlılar, immun sistemi zəif olanlar) həkim məsləhəti ilə əlavə müdaxilə lazım ola bilər.

Nə zaman həkimə müraciət etmək lazımdır?
• Qızdırma 3 gündən çox davam edirsə
• Uşaqlarda qida qəbulundan imtina və ya ağciyər simptomları varsa
• Halsızlıq, qusma, ishal şiddətli və uzunmüddətlidirsə.

Ayşən Vəli

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:253
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 17 İyul 2025 15:39 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see313

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see302

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see289

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see283

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see279

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see269

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see251

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see248

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see245

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see241

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see240

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see238

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see234

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see227

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see226

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see221

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see202

C vitaminini necə qəbul etmək lazımdır? Həkimdən məsləhət

19 Noyabr 2026 09:27see197

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see193

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see178
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri