Icma.az
close
up
RU
Radiasiya təhlükəsi zamanı nə etməli? Ekspert izah edir

Radiasiya təhlükəsi zamanı nə etməli? Ekspert izah edir

Icma.az, Redaktor.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Hazırda İranda müşahidə olunan gərgin vəziyyət regionda ciddi narahatlıqlar doğurur. Xüsusilə də ABŞ-nin bu ölkəyə hərbi hücumu baş tutarsa, nüvə obyektlərinin hədəfə alınacağı ehtimalları müzakirə olunur.

Belə bir hal baş verərsə, nüvə obyektlərinə mümkün hücum zamanı yayıla biləcək radiasiya Azərbaycanın ərazisinə təsir göstərə bilərmi? Əgər təsir göstərərsə, insanlar radiasiyadan qorunmaq üçün ilk olaraq nə etməlidirlər? 

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan "Dinc Dünya" Araşdırma Mərkəzinin sədri, "Konflikt jurnalistikası məktəbi"nin qurucusu Əlisəfa Mehdiyev bildirdi ki, İranda uran hansısa nüvə silahının yaradılması səviyyəsinə qədər zənginləşdirilməyib. Onun sözlərinə görə, bu da onu görsədir ki, indiki vəziyyətdə nüvə obyektləri dağıdılarsa, ciddi radiasiya qorxusu yarana bilməz:

"Birbaşa və dərhal kütləvi təhlükə ehtimalı aşağıdır. Bilməliyik ki, İranda uranın zənginləşdirilməsi laboratoriyası yer səthindən təxminən 80 metr dərinlikdə yerləşir. Deyilənlərə görə, İsrailin hava zərbələrindən sonra bu laboratoriyanın yerüstü infrastrukturu dağıdılıb. Risk məsələsini isə yalnız müəyyən şərtlər daxilində izah etmək olar. Bunun üçün öncədən bir neçə əsas məqamı bilməliyik. Məsələn, hansı obyekt vurulub, uranın zənginləşdirilməsi zavodu, tədqiqat reaktoru, yoxsa enerji reaktoru? Zərbənin forması nə olub, adi hava hücumu, yeraltı partlayış, yoxsa obyektin tam məhv edilməsi? Meteoroloji şərait necədir, küləyin istiqaməti hansı yöndədir, xüsusilə cənub-şərqdən şimala, yəni Azərbaycana doğru hava axını varmı, yağıntı nəticəsində radioaktiv “yağış” riski mövcuddurmu, həmin ərazidən bura doğru radioaktiv buludların hərəkəti mümkündürmü? Bütün bunları bilmək lazımdır. Bu sınaq və nüvə obyektləri Azərbaycan sərhədlərindən təxminən min kilometr uzaqlıqda yerləşir. Həmin ərazidən Azərbaycana doğru birbaşa hava axını yoxdur və gilavar küləyi belə bir təhlükəni bu məsafəyə qədər daşıya bilməz. Bütün bu amillər təhlil edildikdə aydın olur ki, radiasiyanın ölümcül səviyyədə Azərbaycana çatması ehtimalı son dərəcə aşağıdır. Bununla belə, İranda belə bir fəlakət baş verərsə, Fövqəladə Hallar Nazirliyi ölkəmizdə mümkün lokal radioaktiv çirklənməni vaxtında aşkarlamalıdır. Çünki belə hallar özünü torpaq, su və kənd təsərrüfatı məhsullarına uzunmüddətli təsir formasında göstərə bilər. Cəmiyyətdə yaranan psixoloji təlaş başa düşüləndir. Yəni burada məsələ daha çox ekoloji və sosial təhlükəsizliklə bağlı narahatlığın artmasıdır, dərhal kütləvi ölüm qorxusu deyil".

Müsahibimiz radiasiya zamanı insanların etməli olduqlarından da bəhs etdi:

"Havada radiasiya yayımı duyulunca, o ərazidən insanlar sağlam ərazilərə köçürülürlər. Azərbaycanın ərazisi balaca olduğundan bu barədə düşünməyə dəyməz. Bununla belə, FHN ekspertləri radiasiya qorxusu elan edərsə, insanlar açıq havaya çıxmamalı, qapalı yerlərdə daldalanmalıdırlar, pəncərəni, qapını ventilyasiya yollarını bağlamalıdırlar, küçədən gələn kimi paltarları çıxarıb uyğun qaydada yumalıdırlar, bədənin çöldə olarkən açıq qalmış yerlərini yumalıdırlar. Bu vəziyyətdə açıq su mənbələrindən yararlanmaq qadağandır, küçədən gətirilmiş meyvə-tərəvəzi yuyub yemək gərəkdir. Dincliyi qorumaq, həyəcan keçirməmək, yaşayış yerindən getməmək, şayiə yaymamaq gərəkdir.
Sahə ekspertləri məsləhət görür ki, yod preparatları yalnız rəsmi göstərişlə qəbul edilməlidir. Özbaşına qəbulu qorxuludur".

Əlisəfa Mehdiyev qeyd etdi ki, vətəndaşlara əleyhqazların paylanılması fikri tez-tez müzakirəyə gətirilir. Onun sözlərinə görə, radiasiya riski sıfıra bərabər olduğuna görə, əhaliyə əleyhqaz paylanılması gülüncdür:

"Əleyhqaz ionlaşdırıcı radiasiyanı saxlamır. O yalnız radioaktiv toz, kimyəvi maddə, bioloji aerozollar üçün effektlidir. O cümlədən, əhali əleyhqazdan düzgün istifadəni bilmir. Bu, yanlış təhlükəsizlik illüziyasından başqa bir düşüncə deyil, əksinə təşviş riski yaradır. Əleyhqaz FHN və mülki müdafiə qüvvələrinə, radioloji monitorinq qruplarına, xilasetmə və dezinfeksiya briqadalarına gərəkdir. Bunun əvəzində əhaliyə öyrətmək gərəkdir ki, belə fövqəladə hal baş verərsə, sığınacaqlarda yerləşmə qaydalarını, evdə qalma rejimini bilsinlər. Rəsmi informasiya kanallarını izləsinlər. Stratejik olaraq deməliyik ki, belə hallarda təkcə FHN-nin texniki öhdəlikləri yetərli deyil. Media informasiya təhlükəsizliyini təmin etməli, cəmiyyətdə nəinki təlaş yaratmalı, əksinə panika idarəçiliyinin həllinə yardım etməyə çalışmalıdır. Bu, medianın məsuliyyəti və cəmiyyət qarşısında xidmətidir".

Nuriyyə NATİQQIZI

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:204
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 19 Yanvar 2026 16:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see361

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see332

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see326

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see270

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see257

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see248

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see236

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see232

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see229

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see225

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see222

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see220

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see216

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see203

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see194

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see186

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see185

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see177

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see177

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see176
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri