Icma.az
close
up
RU
Radiasiya təhlükəsi zamanı nə etməli? Ekspert izah edir

Radiasiya təhlükəsi zamanı nə etməli? Ekspert izah edir

Icma.az, Redaktor.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

Hazırda İranda müşahidə olunan gərgin vəziyyət regionda ciddi narahatlıqlar doğurur. Xüsusilə də ABŞ-nin bu ölkəyə hərbi hücumu baş tutarsa, nüvə obyektlərinin hədəfə alınacağı ehtimalları müzakirə olunur.

Belə bir hal baş verərsə, nüvə obyektlərinə mümkün hücum zamanı yayıla biləcək radiasiya Azərbaycanın ərazisinə təsir göstərə bilərmi? Əgər təsir göstərərsə, insanlar radiasiyadan qorunmaq üçün ilk olaraq nə etməlidirlər? 

Mövzu ilə bağlı Redaktor.az-a danışan "Dinc Dünya" Araşdırma Mərkəzinin sədri, "Konflikt jurnalistikası məktəbi"nin qurucusu Əlisəfa Mehdiyev bildirdi ki, İranda uran hansısa nüvə silahının yaradılması səviyyəsinə qədər zənginləşdirilməyib. Onun sözlərinə görə, bu da onu görsədir ki, indiki vəziyyətdə nüvə obyektləri dağıdılarsa, ciddi radiasiya qorxusu yarana bilməz:

"Birbaşa və dərhal kütləvi təhlükə ehtimalı aşağıdır. Bilməliyik ki, İranda uranın zənginləşdirilməsi laboratoriyası yer səthindən təxminən 80 metr dərinlikdə yerləşir. Deyilənlərə görə, İsrailin hava zərbələrindən sonra bu laboratoriyanın yerüstü infrastrukturu dağıdılıb. Risk məsələsini isə yalnız müəyyən şərtlər daxilində izah etmək olar. Bunun üçün öncədən bir neçə əsas məqamı bilməliyik. Məsələn, hansı obyekt vurulub, uranın zənginləşdirilməsi zavodu, tədqiqat reaktoru, yoxsa enerji reaktoru? Zərbənin forması nə olub, adi hava hücumu, yeraltı partlayış, yoxsa obyektin tam məhv edilməsi? Meteoroloji şərait necədir, küləyin istiqaməti hansı yöndədir, xüsusilə cənub-şərqdən şimala, yəni Azərbaycana doğru hava axını varmı, yağıntı nəticəsində radioaktiv “yağış” riski mövcuddurmu, həmin ərazidən bura doğru radioaktiv buludların hərəkəti mümkündürmü? Bütün bunları bilmək lazımdır. Bu sınaq və nüvə obyektləri Azərbaycan sərhədlərindən təxminən min kilometr uzaqlıqda yerləşir. Həmin ərazidən Azərbaycana doğru birbaşa hava axını yoxdur və gilavar küləyi belə bir təhlükəni bu məsafəyə qədər daşıya bilməz. Bütün bu amillər təhlil edildikdə aydın olur ki, radiasiyanın ölümcül səviyyədə Azərbaycana çatması ehtimalı son dərəcə aşağıdır. Bununla belə, İranda belə bir fəlakət baş verərsə, Fövqəladə Hallar Nazirliyi ölkəmizdə mümkün lokal radioaktiv çirklənməni vaxtında aşkarlamalıdır. Çünki belə hallar özünü torpaq, su və kənd təsərrüfatı məhsullarına uzunmüddətli təsir formasında göstərə bilər. Cəmiyyətdə yaranan psixoloji təlaş başa düşüləndir. Yəni burada məsələ daha çox ekoloji və sosial təhlükəsizliklə bağlı narahatlığın artmasıdır, dərhal kütləvi ölüm qorxusu deyil".

Müsahibimiz radiasiya zamanı insanların etməli olduqlarından da bəhs etdi:

"Havada radiasiya yayımı duyulunca, o ərazidən insanlar sağlam ərazilərə köçürülürlər. Azərbaycanın ərazisi balaca olduğundan bu barədə düşünməyə dəyməz. Bununla belə, FHN ekspertləri radiasiya qorxusu elan edərsə, insanlar açıq havaya çıxmamalı, qapalı yerlərdə daldalanmalıdırlar, pəncərəni, qapını ventilyasiya yollarını bağlamalıdırlar, küçədən gələn kimi paltarları çıxarıb uyğun qaydada yumalıdırlar, bədənin çöldə olarkən açıq qalmış yerlərini yumalıdırlar. Bu vəziyyətdə açıq su mənbələrindən yararlanmaq qadağandır, küçədən gətirilmiş meyvə-tərəvəzi yuyub yemək gərəkdir. Dincliyi qorumaq, həyəcan keçirməmək, yaşayış yerindən getməmək, şayiə yaymamaq gərəkdir.
Sahə ekspertləri məsləhət görür ki, yod preparatları yalnız rəsmi göstərişlə qəbul edilməlidir. Özbaşına qəbulu qorxuludur".

Əlisəfa Mehdiyev qeyd etdi ki, vətəndaşlara əleyhqazların paylanılması fikri tez-tez müzakirəyə gətirilir. Onun sözlərinə görə, radiasiya riski sıfıra bərabər olduğuna görə, əhaliyə əleyhqaz paylanılması gülüncdür:

"Əleyhqaz ionlaşdırıcı radiasiyanı saxlamır. O yalnız radioaktiv toz, kimyəvi maddə, bioloji aerozollar üçün effektlidir. O cümlədən, əhali əleyhqazdan düzgün istifadəni bilmir. Bu, yanlış təhlükəsizlik illüziyasından başqa bir düşüncə deyil, əksinə təşviş riski yaradır. Əleyhqaz FHN və mülki müdafiə qüvvələrinə, radioloji monitorinq qruplarına, xilasetmə və dezinfeksiya briqadalarına gərəkdir. Bunun əvəzində əhaliyə öyrətmək gərəkdir ki, belə fövqəladə hal baş verərsə, sığınacaqlarda yerləşmə qaydalarını, evdə qalma rejimini bilsinlər. Rəsmi informasiya kanallarını izləsinlər. Stratejik olaraq deməliyik ki, belə hallarda təkcə FHN-nin texniki öhdəlikləri yetərli deyil. Media informasiya təhlükəsizliyini təmin etməli, cəmiyyətdə nəinki təlaş yaratmalı, əksinə panika idarəçiliyinin həllinə yardım etməyə çalışmalıdır. Bu, medianın məsuliyyəti və cəmiyyət qarşısında xidmətidir".

Nuriyyə NATİQQIZI

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:206
embedMənbə:https://redaktor.az
archiveBu xəbər 19 Yanvar 2026 16:59 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see389

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see361

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see306

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see285

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see281

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see274

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see263

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see256

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see255

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see240

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see230

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see228

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see225

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see222

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see220

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see216

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see215

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see211

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see211

“PAŞA Sığorta”nın yeni mobil tətbiqi istifadəyə verilib

18 Noyabr 2026 12:12see202
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri