Rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat və strateji innovasiyalar

Davosda Çinin CGTN televiziya kanalına müsahibəsində Prezident İlham Əliyev bir çox məsələlərlə yanaşı, Azərbaycanın Ümumdünya Ticarət Təşkilatına (ÜTT) daxil olmaqla bağlı sualı da cavablandırıb. Müxbirin “İndi elə bir vaxt gəlib çatıb ki, proteksionizm daha da intensivləşib. Siz həmçinin bəzi iqtisadiyyatlara qarşı vahid tariflərin tətbiqinin şahidi olursunuz, eyni zamanda, qlobal təchizat zənciri müəyyən mənada pozulur. Nə üçün məhz indi Azərbaycan Ümumdünya Ticarət Təşkilatına daxil olmağın bu qədər vacib olduğunu düşünür” sualına cavab olaraq dövlətimizin başçısı bildirib ki, əslində bunun cavabı elə Sizin sualınızdadır: “Biz görürük ki, ölkələr öz bazarlarını qorumaq üçün tariflər tətbiq edir, proteksionizm üsullarından istifadə edirlər və bu da Ümumdünya Ticarət Təşkilatının prinsiplərinə tamamilə ziddir”.

Doğrudan da əgər ölkəmiz müstəqillik əldə etdikdən sonrakı ilk vaxtlarda Ümumdünya Ticarət Təşkilatına onun şərtlərini qəbul edərək üzv olsaydı indi respublikamız istər ərzaq məhsulları və istərsə də sənaye məhsulları ilə təminatda idxaldan asılı vəziyyətə düşər, işsizlik səviyyəsi çox yüksək ola bilərdi və əhalinin yaşayış səviyyəsi aşağı düşərdi. Belə ki, həmin dövrdə iqtisadiyyatın bazar münasibətləri əsasında inkişafı yeni formalaşırdı və yeni fəaliyyətə başlayan sahibkarlarımız açıq bazar şəraitində rəqabətə dözə bilməzdilər. Çünki, ÜTT-nin danışıqlar prosesində bizə qarşı tətbiq etdiyi şərtlər respublikamızda aqrar sahədə sahibkarlığın inkişafını çox ciddi formada əngəlləyə bilərdi. Ona görə də cənab İlham Əliyev hələ prezidentliyinin ilk vaxtlarında bu təşkilata üzvlüyün üstünlüklərini və zəif tərəflərini qiymətləndirərək qeyd edirdi ki, biz ölkə əhalisinin ərzaq təhlükəsizliyini əsasən yerli istehsal hesabına ödəmək üçün fermerlərimizin rəqabət qabiliyyətini təmin etməyə yönələn çox vacib tədbirlər həyata keçirməliyik. Bu məqsədlə, ilk növbədə, fermerləri stimullaşdırmaq üçün onlara müxtəlif istiqamətlərdə subsidiyalar və güzəştli kreditlər verilməyə başlandı. Yeni texnika və texnologiyaların tətbiqi üçün iri təsərrüfatlar yaradılmağa başlandı. Hazırda fəaliyyət göstərən 40-dan çox aqroparklarda və iri təsərrüfatlarda (hər birinin 4000-5000 hektar torpağı var) əsas idxal etdiyimiz buğdanın məhsuldarlığı hektardan 50 sentnerdən çoxdur. Üzüm, fındıq, pambıq və digər bitkilərin əkin sahələri genişləndirilərək müasir becərmə tenikası və texnologiyaları tətbiq edilir. Əkinləri suvarma suyu ilə daha dolğun təmin etmək üçün müxtəlif həcmli dəryaçaların tikintisi həyata keçirilməklə yeni əkin sahələri dövriyyəyə daxil edilir. Damazlıq heyvandarlığın və toxumçuluğun inkişafı, lizing yolu ilə təsərrüfatların maddi-texniki təchizatının əsaslı surətdə yenilənməsi üçün mühüm tədbirlər həyata keçirilir.
Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun erməni işğalından azad edilməsi və minalardan təmizlənərək istifadəyə verilməsi də respublikamızın aqrar istehsal potensialını xeyli artırmışdır. Yuxarıda qeyd edilən tədbirlərin bu ərazilərdə tətbiqi kənd təsərrüfatı məhsul istehsalının artımına böyük töhfə verməkdədir. Həyata keçirilən bu tədbirlərin nəticəsidir ki, Azərbaycan ərzaq məhsulları ilə özünü təmin edən ölkə olmaqla bir çox məhsulları ixrac edir və onların həcmi hər il artır. Eyni zamanda, ötən müddət ərzində bu istiqamətdə həyata keçirdiyimiz tədbirlər nəticəsində neft-qaz ixracından əldə etdiyimiz gəlirlər hesabına iqtisadiyyatımızı şaxələndirməklə yanaşı, xarici borcumuzu 14 dəfə üstələyən valyuta ehtiyatı yaratmağa və işsizlik səviyyəsini 5 faizə endirməyə nail olmuşuq. Bu, hazırda iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ölkələr üçün əlçatmaz bir göstəricidir. Bütün bunlar onu deməyə əsas verir ki, ölkəmiz Ümumdünya Ticarət Təşkilatına məhz indi üzv olmağa hazırdır və dövlət başçısının dediyi kimi, təkliflərimiz qəbul edilərsə, danışıqlar müsbət nəticələnə bilər. Hesab edirik ki, Çin ilə tərəfdaşlığımızın genişləndirilməsi də bu məsələni sürətləndirə bilər.

Eldar İbrahimov
Milli Məclisin İntizam komissiyasının sədri, iqtisad üzrə elmlər doktoru, professor