Rəqəmsal ödənişlər sisteminin şəffaflıq və riskləri nələrdir? EKSPERT DANIŞDI

”İqtisadi baxımdan rəqəmsal ödəniş sistemləri ilk növbədə maliyyə dövriyyəsinin şəffaflığının artırılması baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bu mexanizmlər nağdsız hesablaşmaların genişlənməsinə, kölgə iqtisadiyyatının daralmasına və maliyyə axınlarının daha effektiv nəzarət altına alınmasına imkan yaradır” . Bu sözləri SİA- ya açıqlamasında iqtisadçı ekspert Günay Hüseynova bildirib. Onun sözlərinə görə, rəqəmsal ödənişlərin yayılması yalnız müsbət nəticələrlə məhdudlaşmır; risk amili bu sahədə daim mövcud olan və diqqət tələb edən əsas problemlərdən biridir:

“Mövcud risklərin əsas mənbəyi texnoloji sistemlərin özündən çox, istifadəçi davranışları ilə bağlıdır. Xüsusilə maliyyə savadlılığının yetərli səviyyədə olmaması və ya gündəlik əməliyyatlarda diqqətsizlik rəqəmsal fırıldaqçılıq hallarının artmasına zəmin yaradır. Bu kontekstdə fərdi məlumatların qorunması məsələsi rəqəmsal ödəniş təhlükəsizliyinin əsas sütunlarından biri kimi çıxış edir.

Elmi yanaşma göstərir ki, vətəndaşların şəxsi kart məlumatlarını, giriş şifrələrini və birdəfəlik təsdiq kodlarını üçüncü şəxslərlə paylaşması maliyyə təhlükəsizliyi baxımından ciddi risklər yaradır. Xüsusilə onlayn ticarət platformalarında aparılan əməliyyatlar zamanı əsas bank kartları əvəzinə limitli və ya virtual kartlardan istifadə edilməsi risklərin minimuma endirilməsi baxımından daha məqsədəuyğun hesab olunur.

Bundan əlavə, sosial mühəndislik üsulları ilə həyata keçirilən dələduzluq halları , yəni bankların və ya müxtəlif rəsmi qurumların adından edilən zənglər, mesajlar və elektron məktublar , rəqəmsal təhlükəsizliyə ciddi təhdid yaradır. Bu cür hallarda vətəndaşların xüsusilə təsdiq kodu tələb edən şəxslərə etibar etməməsi və birbaşa müvafiq bank və ya qurumla rəsmi əlaqə kanalları vasitəsilə əlaqə saxlaması zəruridir.

Rəqəmsal ödənişlərin iqtisadi səmərəliliyi onların texnoloji üstünlüklərindən daha çox, cəmiyyətin maliyyə savadlılığı səviyyəsindən asılıdır. Effektiv və təhlükəsiz rəqəmsal maliyyə mühiti yalnız texniki infrastrukturun deyil, eyni zamanda məlumatlı və məsuliyyətli istifadəçi davranışlarının formalaşdırılması ilə mümkün ola bilər”.