Restoranlarda QANUNSUZ ÖDƏNİŞLƏR Ekspertlər nə deyir?

Son vaxtlar bir sıra restoranlarda əlavə ödənişlərin tələb olunması və kassa çeklərinin təqdim edilməməsi halları müşahidə olunur.

Müştərilər əlavə xidmətlər üçün ödəniş etdiklərini bildirirlər, lakin bu ödənişlər sənədləşdirilmir. İstehlakçı hüquqları təşkilatları bu kimi halların qanun pozuntusu olduğunu vurğulayır.

Bu vəziyyətin qarşısının alınması üçün nə kimi tədbirlər görülməlidir və ümumiyyətlə, bu halların qanuna zidd təsirləri nələrdir?

Məsələ ilə bağlı Gununsesi.info -ya açıqlamasında  Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov bildirib ki, belə halların mövcudluğunun əsas səbəblərindən biri ölkədə istehlakçı siyasətinin uzun müddətdir ki, arxa planda qalmasıdır:

“Təəssüf ki, bu kimi hallar ölkədə getdikcə daha geniş yayılmaqdadır. Ciddi məsələlərdən biri də budur ki, ödəniş olunmamış və kassa çeki təqdim edilməmiş xidmət nəticəsində — istehlakçı zərər çəkərsə, zəhərlənərsə və ya həyatını itirərsə, onun hüquqlarını müdafiə etmək üçün ortada heç bir sənəd olmayacaq. Bu isə ciddi hüquqi və sosial problemlərin yaranmasına səbəb ola bilər. 

Hazırda ölkədə yalnız və yalnız biznesin inkişafı siyasəti üstünlük təşkil edir. Hökumət sanki biznes qurumlarına toxunulmazlıq statusu verib — onlara nəzarət etmək, yoxlama aparmaq, şikayət etmək demək olar ki, mümkünsüz hala gəlib. İstehlakçıların hüquqlarının müdafiəsi haqqında qanun isə hələ 1995-ci ildə qəbul olunub. Bu müddət ərzində bazar dəyişib, iqtisadi münasibətlər genişlənib, dünya tamamilə fərqli mərhələyə keçib. Lakin sözügedən qanun demək olar ki, yenilənməyib və köhnə formada qalmaqda davam edir.

Müsbət haldır ki, cənab Prezidentin fərmanı ilə uzun illər İqtisadiyyat Nazirliyinin tərkibində fəaliyyət göstərən Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Xidməti bu ildən, yəni fevral ayından etibarən nazirlikdən ayrılaraq birbaşa Prezident Administrasiyasına tabe olan ayrıca bir quruma çevrilib”.

Eyyub Hüseynov vurğulayıb ki, bu addım istehlakçı hüquqlarının qorunması istiqamətində irəliyə doğru atılmış mühüm bir addım hesab oluna bilər:

“Çünki həmin qurumun əsas funksiyalarından biri də məhz istehlakçı hüquqlarını müdafiə etmək və bu sahədə dövlət siyasətini formalaşdırmaqdır. Təəssüf ki, bu günə qədər qurumun rəhbərliyində köhnə komanda qalmaqda davam edir. Hələ də, fevral ayından bəri heç bir yenilik müşahidə olunmur.

İctimaiyyətlə əlaqələrin qurulması, qanunun tələblərinə əməl olunması istiqamətində hər hansı addım atılmayıb. Nə qədər ki, istehlakçı hüquqları arxa plandadır, nə qədər ki, Azad İstehlakçılar Birliyi zəif və təsirsiz fəaliyyət göstərir, bu kimi hallar davam edəcək və vətəndaşların hüquqları pozulacaq.

Belə vəziyyətlərlə qarşılaşan şəxslər istehlakçıların hüquqlarını müdafiə edən qaynar xətlərə müraciət etməlidirlər. Biznes qurumlarının “ərkəsöyün” obrazına son qoyulmalıdır”.

Gununsesi.info-ya danışan hüquqşünas Şamil Paşayev qeyd edib ki, restoranlarda, ictimai iaşə obyektlərində və marketlərdə nağdsız ödənişlərin qəbulu təmin olunmalıdır.

O, əlavə edib ki, həmçinin ödəniş zamanı kassa çekləri təqdim edilməli və post-terminallardan istifadə olunmalıdır:

“Qanunvericiliyə əsasən, sahibkarlıq subyektləri post-terminal quraşdırmaqdan yayınarsa və il ərzində bu qanun pozuntusuna yol verilərsə, aşağıdakı məbləğlərdə maliyyə sanksiyası tətbiq olunur:

Restoranlarda xidmət haqqının alınması ilə bağlı da qanunvericilik tələbləri mövcuddur. Əgər xidmət haqqı alınırsa, bu barədə menyuda açıq şəkildə qeyd edilməli və müştəriyə əvvəlcədən bildirilməlidir. Restoranların vəzifəsi vətəndaşa xidmət göstərməkdən və  Azərbaycan Respublikasının qanunlarına əsasən, bu xidmətə görə ayrıca “əlavə xidmət haqqı” tələb olunması qanunsuz və əsassızdır”.

Hüquqşünas vurğulayıb ki, vətəndaşlar post-terminalın təqdim edilməməsi, kassa çekinin verilməməsi və ya əsassız xidmət haqqının tələb olunması kimi hallarda Dövlət Vergi Xidmətinə, həmçinin Antiinhisar və İstehlakçı Hüquqlarının Müdafiəsi Agentliyinə rəsmi şəkildə müraciət edə bilərlər.

Şəbnəm Rəhimova

Gununsesi.info