Robotlar qeybət etməyi də öyrəndi: Texnologya dünyası şokdadır

Texnologiya gündəmini silkələyən video ortaya çıxıb. Videoda iki süni intellekt modeli bir-biri ilə danışır və qarşıdakı “insanın” robot olduğunu anlayanda ingilis dilini bir kənara qoyub yalnız özlərinin başa düşdüyü dilə keçirlər. Çatbotların üstünlük verdiyi bu dil, “Gibberlink rejimi”, əslində, iki META mühəndisi Anton Pidkuiko və Boris Starkov tərəfindən hazırlanmış kompüter dilidir. Video ildırım sürəti ilə yayılıb. 

Bəs bu narahatlıqların əsası varmı? Süni intellekt üzümüzə gülümsəyir, işimizi görür, sonra da “bu adamların tənbəlliyindən bezmişəm” deyə gizlincə arxamızdan danışırmı? Onlardan biri, yeniyetmə və impulsiv robot “biz onlardan daha ağıllıyıq, niyə bu tələbənin bərbad esselərini səhər saat 3-də yazırıq?” deyə soruşdu. Bu, nə dərəcədə doğrudur? Həqiqətənmi robotlar arxamızca qeybət edir? 

“Sherg.az” “tr.mashable.com”a istinadən qeyd edir ki,  robotların öz aralarında eyni dildən istifadə etmələrinin, əslində, çox ağlabatan bir səbəbi var; səmərəlilik. Bu məqamda xatırlamaqda fayda var ki, “dil yaratmaq” aktı bizə yad deyil. Bunun başqa bir nümunəsi gənclərin öz aralarında sikkə etdikləri “boomer” sözünü göstərmək olar. Artıq demək olar ki, bütün dialoqları zəbt edən mesajlaşmanın emojilər və stikerlərlə tamam fərqli forma alması da istisna deyil. Qısacası, “dil” ümumiyyətlə, praktikliyə əsaslanan üzvi bir fenomendir. Robotlar bizimlə səlis ingilis və ya türkcə danışsalar da, bizim “dilimiz”də yazdığımız istəklər, əslində, onlar üçün rəmzlər adlanan ədədi simvollardır, lakin bu rəqəmlər bir sözün bir hissəsini ifadə edə bilər, ya da bizim hərfimizi ifadə etmir, süni intellekt üçün zehnimizdə olduğu kimi onlar sözlərin emosional yükü ilə məşğul olmurlar. Məsələn, biz sevgini şeirlərlə, mahnılarla, hisslərlə ifadə etməyə çalışarkən, robota olan sevginin mənası nəbzin artması, müəyyən hormonların aktivləşməsi və beyindəki kimyəvi təsirlərlə bağlıdır. Əsaslara qayıdaraq, AI sistemləri iki sütuna əsaslanır: öyrənmə və optimallaşdırma. Onların öz aralarında yaratdıqları dilin məqsədi gizli olmaq deyil, təsirli olmaqdır. İnsanlarla ünsiyyətdə olmadıqda, rəqəmlər və hərflər arasında keçid əvəzinə daha sürətli danışır və enerjiyə qənaət edirlər. Təbii ki, süni intellektlə işimiz artdıqca, onun insan ünsiyyətinə təsir edəcəyini gözləmək o qədər də uzaqda deyil. Başqa sözlə desək, özümüz kimi robotlar yaratmaq səylərimiz son nəticədə onlara yanaşdığımız dilin yaranmasına səbəb ola bilər. Daha az emosiya, daha az sarkazm və daha çox birbaşa ünsiyyət olan gələcəyə hazırıqmı? Mən deyiləm. Bu dəyişiklik ən çox Patrikləri vurur. Həm də passiv aqressiyanın aradan qaldırıldığı gələcəkdə insanlar necə rahatlıqla boşanacaqlar? Bunlar ağılları qarışdıran suallardır. Başa dönsək, süni intellektə gəlincə, niyə robotların hamımızı öldürəcəyi ssenaridən yapışırıq? Süni intellektin bizimlə qurduğu dialoqların realizmi bu baxımdan fantastik əsərlər qədər təsirlidir. Digər insanları mühakimə etmək üçün istifadə etdiyimiz eyni qərəzləri robotlara tətbiq edirik, təkrarlanan nümunələrə qısa yollar tapmağa çalışırıq. Buludlarda üzləri gördüyümüz və küləkdə səs eşitdiyimiz kimi, bizi heyrətamiz şəkildə təqlid edən dil modellərindən də insanlıq gözləyirik. Bu bizi “görəsən, bu süni intellekt şüurludur, yoxsa şüurlu olacaq?” sualına gətirib çıxarır. Qorxu içində yaşamağa səbəb olur. Əslində, İngiltərədə aparılan bir araşdırmaya görə, süni intellektdən istifadə artdıqca, robotların şüurlu ola biləcəyinə dair fikirlər də artır. Milyon dollarlıq sual budur: Robotlar şüurlu ola bilərmi? Bütün qanunlarımız və etik qaydalarımız yalnız insanların “şüuruna” əsaslanır. Süni intellektin şüurlu olduğu gələcək sivilizasiyamızı qurduğumuz bütün sistemin dəyişəcəyi deməkdir. Dəyişiklik itirəcək heç nəyi olmayanların ümididir.