Roza Cəlilova ilə bağlı iddialar Sənət adamlarının irsi və ailədaxili mübahisələrin kölgəsi

Mərhum Xalq artisti Roza Cəlilovanın vəfatından sonra onun adına bağlanan qalmaqallı iddialar cəmiyyətdə geniş rezonans doğurub. Sənətkarın nəvəsi Lalə Aslanova mediaya açıqlamasında mərhumun mənzilindən dəyərli əşyaların, orden və sənədlərin, eləcə də bank kartlarının götürüldüyünü iddia edib. Qarşı tərəf Yeganə Aslanova isə mərhumun bacısı qızı deyil, doğma qızı olduğunu bildirərək hələlik geniş açıqlama vermək istəmədiyini deyib.

Məsələ ilə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət edildiyi, mənzildə baxış keçirildiyi və materialların müvafiq qurumlara təqdim olunduğu bildirilir. İddialara görə, sənədlərin qanuniliyinə dair suallar da mövcuddur və bəzi dövlət qurumlarına etibarsız sənədlərin təqdim edildiyi vurğulanır. Digər tərəfdən, qarşı tərəfin mövqeyi və hüquqi arqumentləri hələ ictimaiyyətə tam şəkildə açıqlanmayıb.

Bu hadisə yalnız ailədaxili mübahisə kimi deyil, daha geniş mənəvi və ictimai kontekstdə də müzakirə olunur. Xalq artisti statusu daşıyan, ömrünü milli mədəniyyətin inkişafına həsr etmiş bir sənətkarın adının ölümündən sonra qalmaqallarda hallanması cəmiyyət üçün ağrılıdır. Çünki belə şəxslər təkcə ailənin deyil, bütövlükdə xalqın mədəni irsinin daşıyıcısı hesab olunur.

Sənət adamlarının irsi məsələsi hər zaman həssas mövzu olub. Ordenlər, fəxri adlar, arxiv sənədləri və şəxsi kolleksiyalar yalnız maddi deyil, həm də tarixi və simvolik dəyər daşıyır. Bu baxımdan onların taleyi ilə bağlı yaranan hər hansı mübahisə ictimai maraq doğurur. Hüquqşünasların fikrincə, belə hallarda əsas məsələ emosional bəyanatlardan çox, hüquqi prosedurların şəffaf və obyektiv şəkildə aparılmasıdır. Əmlak və irs məsələləri qanunvericilik çərçivəsində həll edilməli, iddialar sübutlar əsasında araşdırılmalıdır.

Hadisənin diqqət çəkən tərəflərindən biri də odur ki, mərhum sənətkar sağlığında da yaxın qohumu ilə bağlı hüquq-mühafizə orqanlarına müraciət etmişdi. Bu fakt ailədaxili münasibətlərdə gərginliyin əvvəldən mövcud olduğunu göstərir. Lakin istənilən halda, ölüm faktından sonra yaranan mübahisələrdə etik çərçivənin qorunması xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Cəmiyyətin həssas yanaşmasının səbəbi aydındır. Xalq artistləri milli kimliyin formalaşmasında rol oynamış şəxslərdir. Onların adının qalmaqallarda çəkilməsi bir növ mədəni yaddaşa toxunmaq kimi qəbul edilir. Bu səbəbdən də məsələ yalnız hüquqi deyil, həm də mənəvi məsuliyyət kontekstində qiymətləndirilir.

Hazırda əsas gözlənti hüquq-mühafizə orqanlarının obyektiv araşdırma aparması və iddialara hüquqi qiymət verməsidir. Günahkar tərəf varsa, qanun qarşısında cavab verməlidir. Əks halda, əsassız ittihamlar da hüquqi müstəvidə aydınlaşdırılmalıdır. Ən vacibi isə budur ki, illər boyu səhnədə xalqın sevgisini qazanan bir sənətkarın adı şəxsi mübahisələrin kölgəsində deyil, yaratdığı sənət irsi ilə xatırlansın.

Belə halların təkrarlanmaması üçün sənət adamlarının arxivlərinin, mükafat və şəxsi fondlarının sistemli şəkildə qorunması, hüquqi mexanizmlərin əvvəlcədən tənzimlənməsi vacibdir. Çünki mədəni irs yalnız ailənin deyil, bütövlükdə cəmiyyətin sərvətidir.

Leyla Mirzə, Bizimyol.info