Icma.az
close
up
RU
Menu

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

RUS DİLİNDƏ TƏHSİL DAVASI APARANLAR... Və deputatın “qərbliyə salınan” iradı

RUS DİLİNDƏ TƏHSİL DAVASI APARANLAR... Və deputatın “qərbliyə salınan” iradı

Icma.az, Azpolitika.az saytından verilən məlumata əsaslanaraq xəbər yayır.

Özünü ziyalı hesab edən tanınmış rusdilli simaların rus dilində təhsili necə “qan-tər içində” müdafiə etdiyini görəndə, bunun arxasında hansısa başqa məqamların durduğuna dair ciddi şübhələr yaranır

"Hazırda Azərbaycanda rus bölməsində 157 min, Azərbaycan bölməsində isə 1 milyon 570 min şagird təhsil alır. bir şagirdin dövlət büdcəsi hesabına illik maliyyələşməsi 2 min manat təşkil edir. Azərbaycanda, görəsən, ingilis, çin və fransız dillərində dövlət hesabına təhsil verən məktəb varmı? Demək olar ki, yoxdur. Belə olan halda görəsən rus dilinin Azərbaycanda xüsusi əlahiddə statusu nədir ki, 157 min şagird bu dildə təhsil alır, onun da xərclərini dövlət ödəyir?!”

Millət vəkili Hikmət Məmmədovun Milli Məclisdə sələndirdiyi bu fikirlər geniş müzakirələrə, hətta mübahisələrə səbəb olub.

Əslində, bu polemikalara çox qısa və sərt cavab Azərbyacan Konstitusiyasının 21-ci maddəsidir: “Azərbaycanın dövlət dili Azərbaycan dilidir”! 

Vəssalam. Qanunla Azərbaycanda rus dilinin hər hansı rəsmi və ya xüsusi hüquqi (dövlət dili və ya rəsmi dil) statusu yoxdur.

Eyni zamanda, Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının 45-ci maddəsinə əsasən, hər kəsin ana dilindən istifadə etmək və istədiyi dildə tərbiyə və təhsil almaq hüququ vardır. Heç kəs bu hüquqdan məhrum edilə bilməz.

Qanunvericilik hər kəsə ana dilindən sərbəst istifadə etmək hüququ verir(“Ana dili” demişkən, ya xoşbəxtlikdən, ya da bədbəxtlikdən övladlarını rus sektoruna qoymağa çalışanların az qala 90 faizinin ana dili Azərbaycan dilidir…) və eyni zamanda dövlət dilinin məcburi tədrisini tələb edir.

Yəni, qanunda digər dillərdən istifadəyə heç bir qadağa yoxdur, sadəcə, dövlət dili Azərbyacan dilidir və təbii ki, dövlət hesabına təhsil də ilk növbədə dövlət dilində olmalıdır. Bu, rus dilində pulsuz təhsili birmənalı istisna, yaxud qadağan edirmi? Xeyr, etmir.


Lakin müstəqil, suveren, öz bayrağı, gerbi, dövlət dili olan bir ölkədə ümumiyyətlə bu mövzunun gündəm olması - digər bir ölkənin rəsmi dövlət dilinin bu qədər cəmiyyətə hopması və bu gün onun ətrafında bu qədər mübahisələrin edilməsi heç də strateji baxımdan ürəkaçan mənzərə deyil. Eyni zamanda, məsələn, mağazaya adi satıcı götürən zaman belə Azərbyacan vətəndaşının qarşısına rus dilini bilmək tələbinin qoyulması da qəti ürəkaçan mənzərə deyil…

Aydın məsələdir ki, Azərbaycanda əcnəbi dildə, xüsusilə də rus dilində orta və ali təhsil insan hüquqları, azad seçim və s. deyil, ilk növbədə milli təhlükəsizlik məsələsidir. Təəssüf ki, Azərbyacanın yerləşdiyi coğrafiya və qonşu dövlətlərin apardığı aqressiv xarici siyasət digər məsələlərlə yanaşı, dil məsələsində də olduqca diqqətli və ehtiyatlı davranmağı tələb edir. Bu zaman xarici dildə pulsuz təhsili dərhal qadağan edib ifrata varmaq nə qədər təhlükəlidirsə, bu dilin cəmiyyətdə həddindən artıq yayılaraq “şişməsi” – dövlət dilini sıxışdırması, nazirliklərdə, idarələrdə, banklarda və s. əsas dilə çevrilməsi, insanlar arasına “1-ci sort, 2-ci sort” ayrıseçkiliyi salması, ən əsası isə xarici dövlətin əlində yumşaq siyasi gücə, alətə çevrilməsi ondan da təhlükəlidir. Bu baxımdan adıçəkilən deputatın sözlərini “qəribliyə salmaq” qətiyyən doğru deyil…

Rus dilində təhsilin pullu olması təklifinə gəlincə, rusdilli azərbaycanlılarla Azərbaycandakı rus kökənli vətəndaşlarımızın say nisbətini götürsək, görərik ki, özlərini “rusdilli azərbaycanlılar” adlandıranlar rus kökənli həmvətənlərimizdən dəfələrlə, bəlkə də 10 dəfə çoxdurlar. Ən çox rus məktəbləri “davası” aparanlar da onlardır. Təəssüf ki, Azərbaycanda özünü ziyalı hesab edən xeyli sayda tanınmış rusdilli sima var ki, onların rus dilini və rus dilində təhsili necə “qan-tər içində” müdafiə etdiyini, hətta bu zaman öz millətini kiçiltməkdən belə çəkinmədiyini görəndə, bunun arxasında hansısa başqa məqamların durduğuna dair ciddi şübhələr yaranır. Və bu şübhələrin izi bəzən qonşu ölkələrə qədər uzanır…

Belələrinin arqumentlərində rus sektorunda təhsil Rusiya ilə tarixi, siyasi, mədəni, iqtisadi və s. əlaqələrlə izah edilir. Lakin əgər eyni məntiqdən çıxış etsək, həmin əlaqələr farslarla, gürcülərlə, hətta ərəblərlə də var. O zaman həmin dillərdə də pulsuz orta və ali təhsil təşkil edilməlidirmi?

Nəhayət, belə mövzularda dünya təcrübəsinə, xüsusilə də qonşulara baxmaqda fayda var. Nə 10 milyonlarla azərbaycanlının yaşadığı İranda, nə də yenə milyonlarla həmvətənimizin olduğu Rusiyada dövlət hesabına Azərbaycan məktəbləri (Dərbənddəki 1 məktəb istisna olmaqla) yoxdur…

Rusiyada hələ 2018-ci ildə qəbul edilən qanunla faktiki olaraq digər yerli qeyri-rus xalqların dillərində təhsilin məcburi xarakteri aradan qaldırıldı və rus dili yeganə məcburi dilə çevrildi.

Rusiya Duması bu il qeyri millətlərdən olan miqrantların uşaqlarının məktəbə qəbulunu əngəlləyən qanun hazırladı. Həmin qanuna görə, Rusiya vətəndaşı olmayan və qeyri millətlərdən olanların övladlarına orta təhsil pulla veriləcək. Yəni, Rusiyanın özündə qeyri-ruslar, o cümlədən Rusiya vətəndaşlığı olmayan azərbaycanlılar üçün rus dilində təhsil pullu olacaq! Azərbaycanda isə rus dilində təhsil pulsuzdur!

Qazaxıstanda məktəblərdə rus sektoruna aid siniflərin sürətlə azalması müşahidə olunur. Özü də bu, hökumətin hər hansı bir qərarı, siyasəti ilə deyil, valideynlərin öz uşaqlarını getdikcə daha çox rus yox, qazax dilində oxutmağa üstünlük verməsilə bağlıdır.

Bizdə isə bir çox valideynlər az qala Təhsil Nazirliyi ilə qırğına çıxırlar ki, nədən övladlarına rus sektorunda yer tapa bilmirlər? Bu “rus sektoru sevgisi”ni guya rus sektorunda təhsilin keyfiyyətinin daha yüksək olması, dünya ədəbiyyatına, elminə yol açması ilə bağlı olduğu barədə deyilənlər isə cəfəngiyyat və bəhanə təsiri bağışlayır. Bu, daha çox bəzi valideynlərin öz daxilindəki Azərbaycanı, azərbaycançılığı kiçik, aciz, dəyərsiz görmənin ört-basdır edilməsidir…

Azərbaycan Prezidenti IV Şuşa Qlobal Media Forumunda bu mövzuyla bağlı konkret fikir bildirib: “Biz SSRİ-nin bir hissəsi idik, bəli, amma hüquqlarımız yox idi. Bizim tarixi yaddaşımızda müstəmləkə olmağın və sonra azad dövlətə çevrilməyin nə demək olduğu anlayışı qalıb”.

Bəli, elədir. İndi isə bu tarixi yaddaşa sahib çıxmaq və ona yeni səhifələri də məhz öz Ana Dilimizdə yazmaq lazımdır…

Elxan Qüdrətoğlu

“AzPolitika.info”

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:76
embedMənbə:https://azpolitika.info
archiveBu xəbər 18 Noyabr 2026 08:57 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see291

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see285

PR də strateji planlaşdırma: uğurlu kommunikasiya necə qurulur?

17 Noyabr 2026 09:13see277

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see276

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see266

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see256

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see251

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see250

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see243

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see243

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see241

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see231

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see227

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see225

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see225

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see222

Bu ərazidə yeni üç mərtəbəli məktəb TİKİLƏCƏK 9 milyonluq LAYİHƏ

16 Noyabr 2026 18:22see212

Mərkəzi Gömrük Hospitalında “Blue Code sisteminin tətbiqi və təkmilləşdirilməsi” mövzusunda maarifləndirici tədbir keçirilib

17 Noyabr 2026 09:14see206

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see203

Litva, İslandiya və Estoniya yığmalarından inamlı qələbə Millətlər Liqası

16 Noyabr 2026 23:35see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri