Rusiya cəbhədəki nəhəng itkiləri necə kompensasiya edir TƏHLİL

Sabit “könüllü-ölümə gedənlər” axını Putinə müharibədə özünəinam verir.

Rusiya cəbhədə ağır itkilər verir. Tribuna xəbər verir ki, Ukrayna Silahlı Qüvvələrinin Baş Qərargahının məlumatına görə, Rusiya artıq 1 milyon 178 min ölü və yaralı hərbçi itirib. Buna baxmayaraq, aqressor canlı qüvvə çatışmazlığı yaşamır və hətta texnika deyil, məhz piyada canlı qüvvəyə arxalanır. Rusiyanın tammiqyaslı səfərbərlik elan etmədən bu qədər “ölümə razı könüllü” tapmağı necə bacardığını Politico geniş analitik yazısında izah edir.

2022-ci ilin sentyabrında, cəbhədəki ağır məğlubiyyətlər və müharibəni uduzmaq riski fonunda Vladimir Putin qismən səfərbərlik elan etdi. Bu qərarla 300 min rusiyalı kişi cəbhəyə göndərildi və bu, Rusiya cəmiyyətində qorxu və narazılıq dalğası yaratdı. Bundan sonra Kreml yeni məcburi səfərbərlikdən yayınır, əvəzində isə pul qarşılığında ölməyə hazır olan “könüllülərin” kütləvi şəkildə cəlbinə üstünlük verir. Ödənilən məbləğ isə ən yaxşı halda ucqar bir şəhərdə birotaqlı mənzil almağa bəs edir.

Pulla motivasiya işləyib: Rusiya hər ay təxminən 30 min “könüllü” toplayır və bu da itkiləri kompensasiya etməyə kifayət edir.

Müharibə – iş kimi
Rusiya ordusuna qoşulanların əksəriyyəti mülki şəxslərdir və onlar hərbi xidmət üçün müqavilə imzalayırlar. Bu proses zahirən adi işə qəbul mexanizmini xatırladır.

Əsas fərq ondadır ki, zavoda işə düzələndə sənə müqaviləyə qol çəkdiyin üçün 25 min dollar vermirlər. Rusiya ordusunda isə verirlər. Bu, xüsusilə regionlarda yaşayan ruslar üçün çox böyük məbləğdir.

Bundan əlavə, dövlət müxtəlif bonuslar da təklif edir: bank borclarının silinməsi, hərbçilərin övladları üçün universitetlərdə yer ayrılması və s. Diqqətçəkən odur ki, artıq məhkumluq, eləcə də ağır və yoluxucu xəstəliklər orduya qəbul üçün maneə sayılmır.

Politico yazır ki, bir çox rus kişisi üçün ordu “son ümid işəgötürəninə” çevrilib.

Politoloq Yekaterina Şulmann qeyd edir:

“Bu tədbirlər konkret demoqrafik qrupa – sosial cəhətdən həssas kişilərə yönəlib. Borcu olanlar, məhkumluğu olanlar, maliyyə savadı aşağı olanlar və ya faiz tələsinə düşənlər. Perspektivsiz, cəmiyyətin kənarında qalan insanlar.”
Dövlət – rekruter rolunda
Müharibə dövründə Rusiyada müqaviləli əsgərlərin cəlbi üçün yaxşı işləyən sistem formalaşıb. Burada əsas rol regional hakimiyyət orqanlarına verilib. Faktiki olaraq, yerli administrasiyalar “işə qəbul mərkəzi”nə çevriliblər və hətta bir-biri ilə daha çox əsgər toplamaq uğrunda yarışdırılıblar.

Regionlar kadr agentlikləri ilə rəsmi müqavilələr bağlayır, həmin agentliklər isə qeyri-rəsmi rekruter şəbəkəsi yaradaraq potensial əsgərləri hər yerdə – küçədə, işsizlər arasında, borclular içindən tapırlar.

Nəticədə elə bir sistem yaranıb ki, istənilən Rusiya vətəndaşı başqa birini hərbi xidmətə gətirsə, buna görə pul alır. Bu məbləğ 1–3 min dollar arası dəyişir.

Regionda iqtisadi vəziyyət nə qədər pisdirsə, oradan tapılan “könüllü” sayı da bir o qədər çoxdur.

Ordu – həbsxana alternativi kimi

Müharibənin ilk mərhələsində Rusiya on minlərlə məhbusu həbsxanalardan cəlb etdi. Bəziləri həqiqətən könüllü gedirdi, bəzilərinə isə “seçim fürsəti” yaradılırdı: ya kamera, ya səngər.

Bundan başqa, Rusiyada rəsmi qayda tətbiq olunub: cinayət işi olan şəxs ordu ilə müqavilə bağlasa, işi bağlana bilər. Belə hallarda rekruterlər çox vaxt elə polis əməkdaşları olur.

Həmçinin hər yaz və payız çağırış kampaniyası davam edir. İnternetdə müddətli xidmətə çağırılan gənclərin və valideynlərinin çoxsaylı şikayətləri var: məktəbi yeni bitirən uşaqları təzyiq və ya aldatma yolu ilə müqavilə imzalamağa, “könüllü” kimi cəbhəyə getməyə məcbur edirlər.

“Rusiya cəbhədəki nəhəng itkilərə baxmayaraq insan resurslarını qoruyub saxlaya bildiyi üçün Vladimir Putin, dörd il keçməsinə baxmayaraq, Ukraynanı istədiyi şərtləri ya diplomatik yolla, ya da tükətmə müharibəsi ilə qəbul etdirə biləcəyinə əvvəlkindən daha çox inanır.”Politico yazır.

İmran Kərimli