Sabiq səfir: Azərbaycanın Mərkəzi Asiya platformasına qoşulması tarixi əhəmiyyət daşıyır

Bakı, 24 noyabr, Ceyhun Xəlilov, AZƏRTAC

Noyabrın 16-da Daşkənddə keçirilən Mərkəzi Asiya Dövlət Başçıları 7-ci Məşvərət Görüşündə regional əməkdaşlığın gücləndirilməsi və birgə layihələrin həyata keçirilməsi məsələləri müzakirə olundu. Görüşə Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin də dəvət iştirak etməsi çox mühüm hadisə idi.

Bu fikirləri AZƏRTAC-a açıqlamasında Qırğızıstanın Azərbaycandakı sabiq səfiri, hüquq üzrə elmlər doktoru Kairat Osmonaliyev deyib.

Onun sözlərinə görə, Mərkəzi Asiya dövlətlərinin liderlərinin Azərbaycanı bu beynəlxalq platformada üzvlüyə qəbul etmələri regionun tarixində növbəti mühüm mərhələdir. Bu, xalqlarımızın ortaq tarixi, qohumluq əlaqələri, mənəvi və mədəni yaxınlığı ilə tam uyğun gəlir. Eyni zamanda, bu, türkdilli dövlətlərin birliyinin gücləndirilməsi yolunda əlavə addımdır. Azərbaycanın daxil olması məşvərət görüşlərinə güclü təkan verəcək, ticarət-iqtisadi, investisiya və mədəni-humanitar əməkdaşlığın yeni üfüqlərini açacaq, dayanıqlı inkişaf məsələlərində konsolidə olunmuş qərarların qəbulunu mümkün edəcək.

“SSRİ-nin dağılmasından sonra Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlər mürəkkəb idi: sərhəd problemləri mövcud idi və bəzən silahlı toqquşmalara səbəb olurdu. İndi bu gərginlik arxada qalıb, çünki Mərkəzi Asiya ölkələri əməkdaşlığı gücləndirmək, qarşılıqlı mübahisələri həll etmək qərarına gəliblər. Belə ki, ərazi məsələləri tam həll olunub, sərhəd-keçid məntəqələri açılıb, su-energetika sahəsində qarşılıqlı faydalı əməkdaşlıq qurulub, nəqliyyat əlaqələri bərpa edilib, aktiv ticarət, investisiya və humanitar layihələr üçün əlverişli şərait yaradılıb. Belə bir əlverişli şəraitdə platformanın genişlənməsi əhəmiyyətli məsələ idi”, - deyə hüquqşünas bildirib.

K.Osmonaliyev əlavə edib ki, hələ 2021-ci ildə Qırğızıstan Azərbaycanın da bu platformaya qoşulmasını təklif etmiş və müsbət cavab almışdı. Bu gün gördüyümüz kimi, dörd il əvvəl başlanan inteqrasiya prosesləri artıq konkret forma alıb. Azərbaycanın bu formata qoşulmasının digər açıq müsbət nəticəsi isə əməkdaşlıq üzrə vahid məkanın formalaşmasıdır ki, bu da Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz regionlarının strateji bağlılığını və davamlılığını gücləndirir. Eyni zamanda, bu əməkdaşlıq ölkələr arasında nəqliyyat və logistika əlaqələrinin gücləndirilməsinə də təkan verir ki, yeni strateji dəmir yolları və ticarət dəhlizləri yaradılsın.

“Regionda yeni nəqliyyat arteriyası yaradılır. “Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan strateji dəmir yolu yalnız ölkələrimizi birləşdirməyəcək, eyni zamanda, logistikanı yenidən formalaşdıraraq ölkələrimizə Asiya və Avropanın ən böyük bazarlarına qısa yol açacaq. Bu kontekstdə Zəngəzur dəhlizi (TRIPP) layihəsi “Çin-Qırğızıstan-Özbəkistan” dəmir yolunun məntiqi və strateji davamı kimi görünür”, - deyə sabiq səfir vurğulayıb.

O, həmçinin diqqətə çatdırıb ki, yeni “Mərkəzi Asiya + Azərbaycan” formatının institusionallaşdırılması vacibdir. Yəni, dövlət başçılarının qərarı ilə bir katibliyin yaradılması məqsədəuyğun olar ki, burada prezidentlərin xüsusi nümayəndələri fəaliyyət göstərsin. Katibliyin qərargahının yerləşdirilməsi üçün ən uyğun yer Bakıdır.