Siqareti elektron siqaretlə əvəz etmək həll yolu deyil PULMONOLOQ

"Çoxları elektron siqareti siqaretin təhlükəsiz əvəzi sayır. Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatına (ÜST) görə, hər iki məhsul sağlamlıq üçün zərərlidir və ən təhlükəsiz yol heç birindən istifadə etməməkdir. Pulmonoloq kimi tövsiyəm budur: elektron siqareti siqaret qədər təhlükəli qəbul edin".

Bu sözləri SİA-ya açıqlamasında Pulmonoloq Şahin Məmmədov deyib.

Pulmonoloqun sözlərinə görə, niyə siqaret qədər ciddi qəbul edilməlidir?

* Eyni asılılıq: elektron siqaretdəki nikotin siqaretdəki kimi güclü asılılıq yaradır, ürək döyüntüsünü və qan təzyiqini artırır. Yeniyetmələrdə isə beyin inkişafına zərər verir.
* Ağciyərlərə zərər: tənəffüs yollarını qıcıqlandırır. Öskürək, xırıltılı tənəffüs və bronxit əlamətləri yarana, astma tutmaları arta bilər.
* XOAX riski: 2025-ci ildə dərc olunmuş, 249 min nəfəri əhatə edən araşdırmada yalnız elektron siqaret çəkənlərdə də xroniki obstruktiv ağciyər xəstəliyi (XOAX) riskinin artdığı müşahidə olunub.
* Zəhərli maddələr: qızdırılma zamanı formaldehid və akrolein yarana, qızdırıcı spiraldan metal hissəcikləri ayrıla bilər. Aromatizatorların nəfəslə alındıqda təhlükəsiz olduğu sübut olunmayıb.
* Kəskin ağciyər zədələnməsi (EVALI): 2019–2020-ci illərdə ABŞ-da 2800-dən çox ağır hal, o cümlədən 68 ölüm qeydə alınıb. Halların çoxu qeyri-rəsmi mənbədən alınan, tərkibində THC (marixuananın aktiv maddəsi) olan mayelərlə bağlı idi.
* İkili istifadə: çoxları siqareti atmır, hər ikisini birlikdə çəkir. ÜST-ə görə, bu, siqaret çəkmək qədər, ehtimal ki, ondan da təhlükəlidir.
* Uzunmüddətli təsirlər məlum deyil: XOAX və ağciyər xərçəngi onilliklər ərzində formalaşır, elektron siqaretlər isə cəmi 10–15 ildir geniş yayılıb. Yəni “daha az zərərli” iddiası uzunmüddətli araşdırmalarla sübut olunmayıb.
Nə etməli?
* Siqaret çəkmirsinizsə, elektron siqaretə başlamayın.
* Siqareti elektron siqaretlə əvəz etmək həll yolu deyil: ÜST və Avropa Respirator Cəmiyyəti onu tərgitmə vasitəsi kimi tövsiyə etmir. Tərgitməyin etibarlı yolu həkim məsləhəti və dərman müalicəsidir.
* Öskürək, nəfəs darlığı və ya sinədə ağrı yaranarsa, gecikmədən pulmonoloqa müraciət edin".