Şotlandiyanın kəndində müəmmalı məxluq aşkar edilib...

...Şotlandiyanın Skye adasında 160 milyon il yaşı olan sirli yura sürünəninin skeleti aşkar edilib. Alimləri məxluqun ilana bənzər dişləri və sürünən bədəni çaşdırıb.

SİA-nın məlumatına görə, Breugnathair elgolensis adlı fosil indiyə qədər tapılmış ən qədim nisbətən tam kərtənkələ fosillərindən biridir və bu, Live Science görə, elm adamlarına Yura dövründə ilanların mənşəyini daha yaxşı anlamağa kömək edir.

Breugnathair elgolensis "Elqolun yalançı ilanı" mənasını verir, adını məxluqun mürəkkəb anatomiyası və fosilin tapıldığı Skye adasının cənubundakı Elqol bölgəsi ilə əlaqələndirir.

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, nümunə cəmi 41 santimetr uzunluğunda olub və bu onu öz ekosistemindəki ən böyük kərtənkələlərdən birinə çevirib.

Elm adamlarının diqqəti sirli kərtənkələnin 167 milyon il əvvəl ovlanmasına kömək etdiyi güman edilən qarmaqlı, ilana bənzər dişlərinə çəkilib. Onların pəhrizinin ilk növbədə kiçik kərtənkələlərdən, erkən məməlilərdən və hətta kiçik ot yeyən heterodontosauridlər və yırtıcı quşlara bənzər paravianlar kimi gənc dinozavrlardan ibarət olduğu düşünülür.

..."Elqolun yalançı ilanları"nın müasir pitonlar kimi ilana bənzər çənəsi və əyri dişləri olub, lakin bədənləri qısa, kərtənkələ kimi tam formalaşmış əzaları vardı. B. elgolensis də bəzi sümüklərdə, o cümlədən kəllə sümüyünün arxa hissəsində gekkona bənzər xüsusiyyətlərə malik idi. Elm adamları hələ də onun təkamül tarixini deşifrə edirlər, lakin onun kəşfi tədqiqatçıların ilanların erkən təkamülü haqqında anlayışını dəyişə bilər.

Qeyd edək ki, hazırda alimlərin erkən kərtənkələ və ilanların təkamülü ilə bağlı fərqli fikirləri var. Hər iki növ təxminən 190 milyon il əvvəl ortaya çıxan Squamata qrupuna aiddir.

Bu qrupun üzvləri arasında bəzi oxşarlıqlar var, lakin kərtənkələlər əvvəlcə təkamül keçiriblər və adətən dörd əzaya malikdirlər, ilanlar isə əzasızdır.

Fosil ilk dəfə 2015-ci ildə aşkar edilib. Tədqiqatın həmmüəllifi, Şotlandiya Milli Muzeylərində Onurğalılar Paleobiologiyasının Baş Kuratoru Stiq Uolşun sözlərinə görə, alimlər o vaxtdan etibarən yüksək effektiv rentgen emalı və ətraflı CT taraması da daxil olmaqla, nümunənin hazırlanmasına və öyrənilməsinə təxminən on il sərf ediblər. Komanda qədim sürünənlərin daha əvvəl yalnız digər fosillərin fraqmentlərindən məlum olan Parviraptoridae adlı Squamata alt qrupuna aid olduğunu müəyyən etdi.

Gekkona bənzər sümüklərin yanında ilana bənzər sümüklər tapılsa da, bəzi elm adamları onların iki fərqli heyvana aid olduğunu güman edirdilər. Əvvəllər fosillərin iki fərqli növə aid olduğu düşünülürdü. Ancaq yeni bir araşdırma tək bir növün həqiqətən hər iki xüsusiyyətə sahib olduğunu təsdiqləyir.

Nazlı Almuradova