Icma.az
close
up
RU
Menu

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

Su ehtiyatlarından rasional istifadə vacibdir Ekoloq

Su ehtiyatlarından rasional istifadə vacibdir Ekoloq

Icma.az, Turkstan.az portalına istinadən məlumat verir.

AMEA Coğrafiya İnstitutunun şöbə müdiri, ekoloq Ənvər Əliyevlə müsahibə

- Su təhlükəsizliyi anlayışı nəyi ifadə edir və onun əsas komponentləri hansılardır?

- Su təhlükəsizliyi insanların, kənd təsərrüfatının, sənayenin və ekosistemlərin davamlı, etibarlı və keyfiyyətli suya çıxışının təmin olunması deməkdir. Bu anlayış təkcə içməli suyun mövcudluğunu deyil, həm də su ehtiyatlarının qorunmasını, səmərəli idarə edilməsini və gələcək nəsillər üçün saxlanmasını əhatə edir. Su təhlükəsizliyi həm ekoloji, həm sosial, həm də iqtisadi sabitlik üçün əsas amillərdən biridir.

- Dünyada su qıtlığı problem var. Bəs, Azərbaycanda?

- Dünyada su qıtlığı artıq qlobal problemə çevrilib. Əhali artımı, sənayeləşmə və iqlim dəyişikliyi nəticəsində bir çox ölkələrdə su ehtiyatları azalır. Azərbaycanda rəsmi olaraq kəskin su qıtlığı olmasa da, su resurslarından səmərəsiz istifadə, köhnəlmiş infrastruktur və açıq suvarma kanallarında sızma nəticəsində su itkisi bu problemin yaranmasına səbəb olur. Əgər su ehtiyatlarından düzgün və qənaətli istifadə olunsa, Azərbaycan mövcud su ilə iki dəfə artıq əhalini təmin edə bilər. Bunun üçün damcı suvarma texnologiyalarının tətbiqi, yağış sularının toplanması və su itkilərinin qarşısının alınması əsas həll yollarıdır.

- İqlim dəyişikliyi su ehtiyatlarının təhlükəsizliyinə hansı təsirləri göstərir?

- İqlim dəyişikliyi su ehtiyatlarının təhlükəsizliyinə birbaşa təsir göstərir. Temperaturun artması və yağıntı rejiminin dəyişməsi nəticəsində buxarlanma çoxalır, çay və göllərin su səviyyəsi azalır, bu da su balansının pozulmasına səbəb olur. Nəticədə kənd təsərrüfatı və ekosistemlər zərər görür, içməli su təminatında çətinliklər yaranır. Azərbaycanda bu təsirlər xüsusilə quraqlıq illərində daha çox hiss olunur. Bu səbəbdən su itkilərinin azaldılması, müasir suvarma sistemlərinin tətbiqi və iqlim risklərinə uyğunlaşma tədbirləri su təhlükəsizliyinin qorunması üçün vacibdir.

- Transsərhəd su ehtiyatlarının istifadəsində beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri hansılardır?
- Transsərhəd sularının istifadəsi mürəkkəb məsələdir. Burada beynəlxalq hüququn əsas prinsipləri tətbiq olunur və ölkələr arasında suyun istifadəsi üçün müqavilələr bağlanmalıdır. Bu müqavilələrin məqsədi sudan təbii mühitə ziyan dəymədən, istifadənin balanslı şəkildə aparılmasını təmin etməkdir. Qabaqcadan müəyyənləşdirilmiş paylar əsasında, hər ölkə müqaviləyə riayət etməlidir. Məsələn, Samur çayı əvvəllər 75-25 faiz bölgüsündə istifadə olunurdusa (75 faiz Azərbaycana, 25 faiz Rusiyanın Dağıstan bölgəsinə), son illərdə bu nisbət 50-50 səviyyəsinə yaxınlaşıb. Transsərhəd çaylar, həm suvarma, həm də hidroenergetika məqsədləri üçün istifadəyə verildikdə, qarşılıqlı tədqiqatlar aparılmalı və yaranmış problemlər birgə həll olunmalıdır. Məsələn, Araz çayında su elektrik stansiyaları və suvarma üçün istifadə olunan su ehtiyatları müqavilələr əsasında müəyyənləşdirilir. Eyni zamanda çayın kimyəvi çirklənməsi qonşu ərazilərdən gəlirsə (məsələn, Ermənistan ərazisindən), bunun həm qonşu ölkəyə, həm də bioloji mühitə təsiri ciddi şəkildə öyrənilməlidir. Beynəlxalq hüquq və qarşılıqlı anlaşmalar çərçivəsində, sudan istifadə zamanı təbii mühitə ziyan dəyməməsi təmin edilməlidir. Həm suvarmada, həm enerji istehsalında, həm də digər məqsədlər üçün su ehtiyatlarından rasional istifadə vacibdir.

- Azərbaycanın işğaldan azad edilmiş Şərqi Zəngəzur regionunda aktual su təhlükəsizliyi riskləri hansılardır?

- Azərbaycanda işğaldan azad edilmiş Şərqi Zəngəzur regionunda su təhlükəsizliyi riskləri əsasən quraq iqlim şəraiti ilə bağlıdır. Bölgədə böyük su anbarları tikilib və onların sularından həm enerji, həm də kənd təsərrüfatı üçün istifadə qarşılıqlı müqavilələr əsasında həyata keçirilir. Yenidən məskunlaşma və sənayeləşmə prosesləri zamanı su ehtiyatlarının idarə olunması mühüm rol oynayır. Kənd təsərrüfatında torpaq mühiti, bitkilərin suya tələbatı və vegetasiya dövrü nəzərə alınmalı, lazım gəldikdə yeni su anbarları tikilməlidir.

- Şərqi Zəngəzurun Laçın rayonunda yenidən məskunlaşma aparılır, keçmiş məcburi köçkünlər öz yurdlarına dönür. Yenidən məskunlaşma və sənayeləşmə Laçında su resurslarının idarə olunmasına necə təsir edir?

- Şəhər ərazilərində isə içməli suyun istifadəsi və tullantı sularının təmizlənməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Sənaye sahələrindən gələn tullantılar su təmizləyici qurğular vasitəsilə tamamilə təmizlənməli və dövriyyəyə qaytarılmalıdır. Suyun istifadəsində israfçılığa yol verilməməli, hər damcı sudan maksimum səmərəli istifadə olunmalıdır. Bəzi ərazilərdə, xüsusilə Kiçik Qafqazda yerləşən bulaq və minerallarla zəngin sular qiymətli hesab olunur. Bu suların insan sağlamlığına müsbət təsiri nəzərə alınaraq, şəhərlərə çatdırılması mümkündür və enerji xərcləri minimaldır, çünki su yüksək ərazidən axaraq təbii qravitasiya ilə şəhərə gətirilə bilər.

- Laçında su ehtiyatlarının səmərəli istifadəsi üçün hansı texnologiyalar və innovativ yanaşmalar tətbiq edilə bilər?

- Dağlıq və aran ərazilərində su ehtiyatlarından istifadə relyefə və süxurların tərkibinə görə fərqli texnologiyalarla aparılmalıdır. Kiçik Qafqazda, xüsusilə Laçın, Kəlbəcər və Qubadlıda sular yüksək keyfiyyətli və dəyərli hesab olunur. Bu sular həm içməli, həm də suvarma məqsədilə istifadə oluna bilər. Gələcəkdə su ehtiyatları strateji əhəmiyyət kəsb edəcək, buna görə də onlardan istifadədə qənaət və səmərəlilik əsas prinsip olmalıdır. Dağ çəmənlərində yağdırma üsulu ilə suvarma bitki və heyvandarlığın inkişafına müsbət təsir göstərir. Tarixən bu ərazilərdə Aran rayonlarından minlərlə heyvan yay aylarında bəslənilirdi və suvarma təbii bərpanı təmin edirdi. Şəhər və kənd yaşayış məntəqələrində suyun istifadəsi ciddi nəzarət altında olmalı, tullantı sularının təmizlənməsi və dövriyyəyə qaytarılması təmin edilməlidir. Sutəmizləyici qurğular saz vəziyyətdə saxlanmalı, tullantıların çay və dərələrə axıdılmasına qəti yol verilməməlidir. Ümumilikdə, dağlıq və aran ərazilərində su ehtiyatlarının qorunması, səmərəli istifadəsi və israfçılığın qarşısının alınması regionun ekoloji təhlükəsizliyi üçün əsas şərtdir.

Müsahibə "Pragma" Sosial İnkişafa və Ekologiyanın Qorunmasına Dəstək İctimai Birliyinin Azərbaycan Respublikası Qeyri-Hökumət Təşkilatlarına Dövlət Dəstəyi Agentliyinin maliyyə yardımı ilə həyata keçirilən "Laçın rayonunda su təhlükəsizliyi" layihəsi çərçivəsində hazırlanıb.

Tural Turan

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:185
embedMənbə:https://www.turkustan.az
archiveBu xəbər 29 Oktyabr 2025 21:34 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see338

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see320

Hövsanda dəniz qəhvəyi rəngə boyandı Xəzəri kim çirkləndirir? Foto/video

19 Noyabr 2026 14:04see315

Bəxtiyar Aslanbəyli: AÇG də sərbəst qaz layihəsi üzrə işlər qrafikə və büdcəyə uyğun aparılır

19 Noyabr 2026 15:22see298

İstehlakçıları hansı hallarda aldadırlar? 41 protokol tərtib edilib

19 Noyabr 2026 17:17see294

Almaniya klubu “Qalatasaray”ın futbolçusuna elçi düşdü

20 Noyabr 2026 01:32see291

Xərçəngə səbəb olan qidalar Siyahı yeniləndi

19 Noyabr 2026 18:59see282

Bu gün Xudayar Yusifzadənin doğum günüdür

20 Noyabr 2026 06:19see274

Bakıda 8 yaşlı uşağın ödündən kista çıxarıldı

19 Noyabr 2026 19:14see263

Azərbaycan Milli İncəsənət Muzeyinin direktoru Şirin Məlikova Türkiyədə beynəlxalq konqresdə çıxış edib (Foto)

19 Noyabr 2026 18:45see258

Yaddaşı gücləndirən burun damcıları siçanlar üzərində sınaqdan KEÇİRİLDİ

20 Noyabr 2026 00:00see247

PR süni intellekt axtarış sistemlərindəki təsirini necə ölçməlidir?

19 Noyabr 2026 13:48see245

Ağ Ev Trampın sammit zamanı yatması barədə məlumatları təkzib edib

19 Noyabr 2026 21:00see241

Deputat: “Vyetnam Azərbaycan üçün yeni bazar ola bilər”

19 Noyabr 2026 15:03see237

Elxan Səmədov: Xankəndi azarkeşlərinin komandalarını öz şəhərlərində dəstəkləməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır

20 Noyabr 2026 00:06see230

“Eyni tempdə davam edirik” Rui Jorje

20 Noyabr 2026 21:10see221

Azərişıq ASC elektroenergetika sektorunda əldə olunan nailiyyətləri beynəlxalq enerji forumunda təqdim edib

19 Noyabr 2026 17:30see219

DİN və Baş Prokurorluq 2 noyabr mitinqinin təşkilatçılarına xəbərdarlıq edib

20 Noyabr 2026 06:10see216

Anthropic in səhmləri Nasdaq da ticarətin ilk günündə 17 % artıb

20 Noyabr 2026 07:19see215

“iPhone”un 20 illiyinə özəl model üçün iki fərqli dizayn sınaqdan keçirilir

20 Noyabr 2026 22:20see211
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri