Icma.az
close
up
RU
Təqvim aldadır: 50 yaşında olub 70 yaşlı damarlarla yaşayanlar var

Təqvim aldadır: 50 yaşında olub 70 yaşlı damarlarla yaşayanlar var

Sherg.az saytından verilən məlumata görə, Icma.az xəbər verir.

İnfarkt riski doğum tarixində deyil, damarların “xatirəsində” gizlənir

Yaşlanmanı adətən təqvim yaşı ilə ölçürük. Doğulduğumuz tarix dəyişməzdir və illər bizim nəzarətimizdən kənarda irəliləyir. Ancaq uzun müddətdir bilirik ki, eyni təqvim yaşında olan hər kəs eyni cür qocalmır.

Bəzi insanların bədəni, ürəyi və damarları bioloji baxımdan daha gəncdir; digərlərində isə yaşlanma prosesi gözləniləndən xeyli sürətlə gedir. Danimarkalı alim, tədqiqatçı və dəyərli dostum Nicklas Brendborg “Jellyfish Age Backwards” adlı kitabında məhz bu fərqin səbəblərinə diqqət çəkir və yaşlanmanın vahid, dəyişməz bir bioloji tale olmadığını xatırladır.

Brendborgun araşdırmasının mərkəzi olduqca diqqətçəkicidir; obyekt bir dənizanəsidir və nəticələr də bir o qədər maraqlıdır: “Turritopsis dohrnii” adlı kiçik dənizanəsi həyatının son mərhələlərində ölmək əvəzinə hüceyrələrini yenidən təşkil edərək inkişafının daha erkən mərhələsinə geri dönə bilir. Bir canlının təqvim vaxtı irəlilədikcə bioloji yaşının geriyə qayıtması gözlənilməz mənzərədir və bu, möcüzədən çox təbiətin yaşlanma mövzusunda tək bir yol izləmədiyini göstərən konkret nümunədir. Bu fakt yaşlanmanın məcburi və yalnız bir istiqamətli proses olmadığını; ən azı hüceyrə səviyyəsində biologiyanın müxtəlif ssenarilərə imkan verdiyini ortaya qoyur.

Ürək-damar xəstəlikləri ilə məşğul olan həkimlər üçün bu vəziyyət əslində çox tanışdır. Eyni təqvim yaşında iki pasiyenti düşünün: biri pilləkən çıxarkən belə çətinlik çəkir, digəri isə hələ də aktiv həyat tərzi sürür; birinin damarlarında aydın sərtləşmə var, digərinin damar quruluşu isə təəccüblü dərəcədə sağlamdır. Təqvim yaşı eynidir, amma bioloji yaşları tamamilə fərqli ola bilər. Bu fərqi yaradan illərin sayı deyil, damarların illər ərzində məruz qaldığı bioloji yüklərdir.

Bioloji yaş insanın orqan və toxumalarının nə dərəcədə köhnəldiyini göstərən elmi anlayışdır. Təqvim yaşı yalnız doğum tarixini ifadə etdiyi halda, bioloji yaş bədənin real vəziyyətini əks etdirir.

Elmi baxımdan bioloji yaş damar sərtliyinin səviyyəsi, metabolik vəziyyət, bədəndəki iltihabi prosesləri ifadə edən inflamasiya göstəriciləri və hüceyrə bərpa (təmir) qabiliyyəti kimi bir çox parametrin ümumi təsiri ilə formalaşır. Məsələn, 50 yaşında iki fərqli insanı götürək: birinin damarları 60–70 yaşlılarda tez-tez rast gəlinən sərtlik və zədələnmə səviyyəsini göstərdiyi halda, digərinin damarları 40 yaş səviyyəsinə bənzər ola bilər. Bu halda təqvim yaşı eyni, bioloji yaş isə fərqlidir. Bu fərq infarkt və insult riskini müəyyən edən ən mühüm amillərdən biridir. Çünki ürək-damar xəstəlikləri çox vaxt qəfil deyil, bioloji yaşın illər ərzində səssizcə irəliləməsi nəticəsində ortaya çıxır.

Ürək və damar sistemi bioloji yaşlanmanı ən yaxşı əks etdirən sistemlərdən biridir. Məhz buna görə “ürək yaşı” anlayışı bioloji yaşın klinik praktikada ən konkret göstəricilərindən biri hesab edilə bilər.

Sonrakı hadisələr barədə daha çox məlumat almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:213
embedMənbə:https://sherg.az
archiveBu xəbər 30 Yanvar 2026 19:02 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Balıq bazarında bahalaşma var (Video)

14 Noyabr 2026 21:02see346

Musiqi dünyasında tarixi ilk: İnsan deyil, amma ilin ən yaxşı ifaçısı seçildi

15 Noyabr 2026 00:00see290

Kanadada minlərlə tələbə etiraz aksiyası keçirdi

15 Noyabr 2026 00:51see282

İrina Şeykin məşhur sevgililəri: Ronaldodan Bredli Kuperə, Kanye Uestdən...

15 Noyabr 2026 04:05see279

Zülalla ən zəngin çərəz

15 Noyabr 2026 03:04see265

Türkiyə gözəli beynəlxalq yarışmadan son anda kənarlaşdırıldı

15 Noyabr 2026 04:36see262

Britaniya Rusiya hərbi bazalarını vurmalıdır

15 Noyabr 2026 01:26see256

Toyuq ətini əvəz edir Tərkibində 25 % zülal var

15 Noyabr 2026 05:06see255

Həftədə bir məşq fiziki formanı və sağlamlığı yaxşılaşdıra bilərmi?

14 Noyabr 2026 21:54see235

Bitkoinin qiyməti 66 min dollardan aşağı düşdü

15 Noyabr 2026 01:34see227

Məşhur model milyarderə ərə getdi

15 Noyabr 2026 00:26see218

Yuxusuzluq infarkt və insult riskini artırır Həkimdən xəbərdarlıq

15 Noyabr 2026 14:28see210

Türkiyəli aktyor ev sahibi ilə məhkəməni uddu Kirayə qalmaqalı

14 Noyabr 2026 22:18see206

Azərbaycanın İKT sektorunda rekord artım: Region ölkələri ilə fərq nə qədərdir?

15 Noyabr 2026 13:53see206

Bakını qoyub Ağstafaya köçdü 87 yaşlı Xalq artistinin həyatı necə keçir?

15 Noyabr 2026 15:50see205

Kayli Cennerin keçmiş işçisi məhkəməyə müraciət etdi Ağır ittihamlar

14 Noyabr 2026 23:23see202

Dublin səfəri Azərbaycanın Avropa siyasətinin yeni istiqamətlər üzrə paralel şəkildə inkişaf etdiyini göstərdi ŞƏRH

15 Noyabr 2026 13:13see202

SÖZÜN İŞIĞINDA KEÇƏN ÖMÜR Qazi şair Ədalət Nicatın 60 illiyi qeyd olunub

15 Noyabr 2026 13:40see194

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see189

TÜRK MÜDAFİƏ SƏNAYESİNİN YENİ UĞURU... 51 dronu bir neçə saniyədə məhv edir + VİDEO

15 Noyabr 2026 19:14see184
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri