Tramp dostu Putindən sarsıdıcı zərbə aldı: ABŞ Rusiyaya dağıdıcı sanksiyalarla cavab verəcək

Ölkə.az "Yeni Müsavat"a istinadən xəbər verir ki, Ukrayna savaşı qlobal məkanda situasiyanın qəlizləşməsinə münbit şərait yaradır. Belə ki, bu hərbi böhran bəzi ənənəvi müttəfiqləri bir-birindən uzaqlaşdırıb. Eyni zamanda, bu savaş ətrafında strateji maraqların kəsişməsi bəzi qlobal rəqibləri də yaxınlaşdırmağa başlayıb. Yəni, hazırda Ukrayna savaşı qlobal məkanda cərəyan edən geopolitik proseslərin əsas istiqamətlərini böyük ölçüdə müəyyən edir. Və bu, istənilən halda, mövcud dünya düzənini ciddi təhdidlər qarşısında buraxır.

Onu da qeyd etmək lazımdır ki, Ukrayna savaşı ucbatından ABŞ-ın kollektiv Qərblə münasibətlərində ciddi problemlər yaranıb. Tramp administrasiyası Ukrayna savaşına yönəlik kollektiv Qərbin siyasi-ideoloji və hərbi mövqeyindən kifayət qədər uzaqlaşıb. İndi NATO üzvü olan Avropa Birliyi ölkələrinin böyük əksəriyyəti ABŞ-la ənənəvi müttəfiqlik prinsiplərinə qətiyyən güvənmirlər. Və bu baxımdan, indi ABŞ-ın kollektiv Qərbi ciddi şəkildə parçalamaqda olduğu o qədər də təəccüb doğurmur.

Məsələ ondadır ki, Ağ Evin yeni prioritetlərindən narahat olan Avropa Birliyi ölkələri ABŞ-ın iştirakından kənar hərbi təhlükəsizlik sisteminin qurulmasına cəhd göstərirlər. Yəni, Avropa Birliyi məkanın təhlükəsizliyi üçün fərqli hərbi müdafiə modeli hazırlanır. Bu məkana nəzarət vərdişləri olan ABŞ isə bütün bu baş verənləri sadəcə, kənardan müşahidə etməyi üstün tutur. Və bu o deməkdir ki, ABŞ-ın Tramp administrasiyası tərəfindən müəyyən olunmuş yeni strateji prioritetlərində Avropa Birliyinin təhlükəsizliyi ilə bağlı Ağ Evin ənənəvi hərbi məsuliyyətinə yer ayırmağa ehtiyac duyulmayıb.

Maraqlıdır ki, Tramp administrasiyasının hakimiyyətə gəldiyi vaxtdan üzü bəri atdığı addılmlar və verdiyi qərarlar da bu reallığı birmənalı şəkildə təsdiqləyir. Əvvəlcə Tramp administrasiysı bütün potensialını Rusiya ilə anlaşma əldə olunmasına yönəltdi. Hətta Ukraynanın Rusiya ilə bölüşdürülməsinin mümkünlüyü belə, gündəmə gətirildi. Kreml isə Tramp administrasiyasının bu mövqeyindən tamamilə məmnun idi. Və ABŞ-ın maksimal güzəşt mövqeyindən çıxış etməsi isə Rusiya siyasi dairələrinin şirniklənməsinə səbəb oldu.

Elə ona görə də, Ukrayna savaşının dayandırılması üzrə müzakirələrdə ABŞ və Rusiya arasında anlaşma baş tutmadı. Çünki Ağ Ev güzəştə getdikcə, Kreml daha çox şərt-tələblər irəli sürdü. Eyni zamanda, Ağ Evi şantaj etməyə xüsusi həvəs göstərən Kreml Rusiyanın şərtlərini ABŞ-a qəbul etdirmək üçün Ukraynaya daha ağır hərbi zərbələr endirməyə üstünlük verdi. Və nəticədə Tramp administrasiyası nəhayət ki, Kremllə müzakirələrin iflasa uğradığını anladı, ABŞ-ın bu prosesdən geri çəkildiyini rəsmən elan etmək məcburiyyətində qaldı.

Ancaq Kreml aqressiya yüklü hərbi manevrlərini yeni mərhələyə keçirtdi. Üstəlik, ABŞ-ın Ukrayna savaşı ilə bağlı nizamlanma prosesindən kənarda qalmasında maraqlı olduğunu qabartmağa çalışdı. Daha çox rəsmi Kiyevlə birbaşa ikitərəfli formatda sülh müzakirələrini ön plana keçirtməyə cəhd göstərdi. Düzdür, Kreml öz sərhədsiz aqressiyası ilə bu prosesi də iflasa uğratdı. Halbuki, Ağ Evi də müəyyən seçim qarşısında buraxmağı da bacardı.

Məsələ ondadır ki, Kremlin sülh prosesini iflasa uğratması, Ukrayna savaşının daha da intensivləşməsi, bu hərbi böhranı həll edəcəyini vəd etmiş Tramp administrasiyasının, eləcə də, ümumiyyətlə, ABŞ-ın beynəlxalq nüfuzunu sarsıtmağa başlamışdı. Ona görə də, prezident Donald Tramp ABŞ-ı yenidən müzakirə masasına qaytararaq, Ukaryna savaşının nizamlanması cəhdlərini bərpa etmək qərarına gəldi. Və üstəlik, Tramp administrasiyası bu dəfə də taktiki səhvə yol verərək, Kremlin şirnikləndirilıməsinə cəhd göstərdi.

Tramp administrasiyası əvvəlcə ABŞ-ın hərbi anbarlarında silah-sursat və hərbi texnika ehtiyatının tükənmək üzrə olduğunu bəhanə edərək, Ukraynaya hərbi dəstəyi tamamilə dayandırdı. Yəni, Ağ Ev Kremli məmnun etmək, dilə tutmaq üçün Ukraynanı Rusiyanın önünə atmağa hazır olduğunu biruzə verməkdəydi. Eyni zamanda, Tramp administrasiyası həm Avropa Birliyinin, həm də ABŞ siyasi elitasının narazılığına əhəmiyyət verməyərək, Rusiyanın bəzi banklarına qarşı sanksiyaları da ləğv etdi. Və buna paralel olaraq, bəzi strateji sahələr üzrə ABŞ-ın Rusiya ilə ticari əməkdaşlığını bərpa edə biləcəyinin açıq mesajını da verdi.

Təbii ki, Ağ Evin bu davranışı, ABŞ-ın artıq yalnız Ukraynanı deyil, elə Avropa Birliyini də Rusiyanın önünə atmaq niyyətində olduğunu göstərirdi. Çünki Avropa Birliyi indiyə qədər Rusiyaya qarşı çox sayda ağır iqtisadi sanksiyalar tətbiq edib. Üstəlik, Avropa Birliyi yaxın gələcəkdə məhz Rusiyanın hərbi təcavüzündən yayınmaq üçün yüzmilyardlarla avro vəsait xərcləmək məcburiyyətində qalıb. Və ABŞ-ın Rusiyanın gücləndirilməsinə yönəlik addımları yalnız Ukrayna deyil, elə Avropa Birliyi üçün də arxadan zərbə xarakteri daşıyır.

Ancaq Tramp administrasiyasının Kremlə yönəlik bu şirnikləndirici manevrlərinin nəticəsiz qalmasının aydınlaşması üçün o qədər də çox gözləmək lazım gəlmədi. Belə ki, prezident Donald Trampın özünə dost hesab etdiyi Rusiya lideri Vladimir Putinlə telefon danışığı real situasiyanı təsəvvür etməyə imkan verir. Çünki Kremldən verilən açıqlamada, prezident Vladimir Putinin Ağ Ev sahibi Donald Trampa Rusiyanın Ukrayna savaşının başlamasına səbəb olan problemlərin aradan qaldırılmasına davam edəcəyini bildirdiyi vurğulanır. Və bu, o deməkdir ki, savaş yalnız ABŞ-ın Rusiyanın bütün şərtlərini qəbul edib, yerinə yetirəcəyi təqdirdə, dayandılıla bilər.

Ancaq Ağ Evin bunu bacara biləcəyi qətiyyən inandırıcı göürünmür. Belə ki, Rusiyanın mövcud şərtləri dolayısı ilə Kremlin Ukraynanı bütövlükdə istədiyini biruzə verir. ABŞ-ın isə belə bir absurd istəyi icra etmək şansı yoxdur. Ona görə də, Qərb siyasi dairələri prezident Donald Trampın olduqca məyus duruma düşdüyü bildirirlər. Ağ Ev sahibinin telefon danışığından sonra prezident Vladimir Putini ciddi şəkildə tənqid etməsi də vəziyyətin kifayət qədər qəliz olduğunu göstərir. Çünki prezident Vladimir Putinin savaşı dayandırmaq niyyətinin olmadığı ilə bağlı qənaətə gələn Ağ Ev sahibi Donald Tramp bu mövzunu tezliklə Ukrayna lideri Volodimir Zelenski ilə müzakirə edəcəyini bildirib.

Belə anlaşılır ki, prezident Donald Tramp Rusiya lideri Vladimir Putinlə anlaşmağın mümkün olmayacağı qənaətinə gəlməyə başlayıb. Çünki Kreml sahibi istənilən güzəştin ardınca daha artığını tələb etmək vərdişini qətiyyən gizlətmir. Ona görə də, yaxın vaxtlarda Tramp administrasiyasının taktiki səhvlərdən imtina edə biləcəyi istisna olunmur. Bəzi ehtimallara görə, Ağ Ev ABŞ-ın Ukraynaya hərbi dəstəyini yenidən bərpa edə bilər. Və eyni zamanda, Rusiyaya qarşı iqtisadi sanksiyaların dağıdıcı kateqoriyaya keçirilə biləcəyi də mümkün hesab olunur.