Tramp NATO nu qorumaq üçün Avropadan ABŞ silahı almağı tələb etdi

NATO-ya münasibətdə skeptik mövqeyi ilə tanınan Donald Tramp Avropa ölkələrinin təkcə müdafiə xərclərini artırmasını deyil, həm də bu vəsaitləri Amerika hərbi sənayesinə yönəltməsini istəyir. Ona qarşı çıxan Fransa prezidenti Emmanuel Makron isə Aİ-nin ABŞ-dan asılılığını azaltmalı və ümumavropa müdafiə sektorunu inkişaf etdirməli olduğunu vurğulayır.  Vaşinqton son həftələrdə bir neçə dəfə NATO-nun Avropadakı üzvlərinə müraciət edərək, alyansı dəstəkləmək üçün ABŞ-dan daha çox silah və sursat almalarını tələb edib. 

Qaynarinfo xəbər verir ki, Bloomberg-in Avropa rəsmilərinə istinadən verdiyi məlumata görə, bu məsələ alyans ölkələrinin bu həftə keçirilən görüşlərində də qaldırılıb. ABŞ nümayəndələri təhlükəsizlik məsələlərini müzakirə edərkən, Avropanın daha çox Amerika enerji resursları almasını da tələb ediblər.  

Prezidentliyinin əvvəlində Tramp NATO üzvlərindən müdafiəyə ÜDM-in 5%-ni ayırmalarını istəyib. Hazırda bu göstərici 2% təşkil edir. Lakin nə Tramp, nə də onun müdafiə naziri Pit Hegset ABŞ-ın öz hərbi xərclərini 3,38%-dən 5%-ə qaldırmağa hazır olub-olmadığını açıqlayıb. Bloomberg-in mənbələrinə görə, amerikalılar Avropanın ABŞ silahlı qüvvələri ilə daha yüksək səviyyədə operativ uyğunluğa nail olması və Amerika müdafiə şirkətlərinə daha çox sərmayə yatırması halında bu tələbi yumşalda biləcəklərini bildiriblər.  

Rakеt sistemləri, sursatlar, kibersilahlar və digər sahələrdə uyğunluğu artırmaq üçün Avropa ölkələrinin daha çox Amerika müdafiə şirkətləri ilə müqavilə bağlaması tələb oluna bilər. Tramp daha əvvəl bəyan etmişdi ki, NATO-nun 2%-lik müdafiə xərci tələbinə əməl etməyən ölkələr Rusiya tərəfindən hücuma məruz qalsa, ABŞ onları qorumaq niyyətində deyil. "Xeyr, mən sizi müdafiə etməyəcəyəm. Hətta onlara (Rusiyaya) istədiklərini etməyə icazə verəcəyəm. Siz borclarınızı ödəməlisiniz”, – Tramp prezidentliyinin ilk dövründə NATO-nun "böyük dövlətlərindən birinin” liderinə belə cavab verdiyini deyib.  

Çərşənbə günü NATO ölkələrinin toplantısında çıxış edən Hegset bildirib ki, ABŞ artıq Avropanın təhlükəsizliyinin zəmanətçisi kimi çıxış edə bilməz.  

Makron isə uzun müddətdir Avropanın məhz Avropa istehsalı olan silahları almasının vacibliyini müdafiə edir. Financial Times-a müsahibəsində o, Aİ-nin öz müdafiə sənayesini mümkün qədər tez və fəal şəkildə inkişaf etdirməsinin vacib olduğunu bildirib. Bu məqsədlə dövlət investisiyalarının artırılmasını, ortaq satınalmaların təşkilini və Avropa ölkələri arasında müdafiə sənayesi sahəsində transsərhəd birləşmələrin həyata keçirilməsini təklif edib. Onun fikrincə, bu, hazırda parçalanmış olan sektoru konsolidasiya edərək, qlobal rəqabətə davamlı iri müdafiə şirkətləri yaratmağa kömək edəcək.  

Makron Avropanın ABŞ silahlarından asılılığını azaltmalı olduğunu bildirərək, Aİ ölkələrinə Fransız-İtaliya istehsalı olan SAMP-T hava hücumundan müdafiə sistemini almağı təklif edib. Onun sözlərinə görə, bu sistem bir sıra Aİ ölkələrinin istifadəsində olan Amerikanın "Patriot” kompleksindən daha üstündür.  

"Ola bilsin ki, bəzi şəxslər hələ də müdafiə xərcləri ilə bağlı rəqəmlər üzərində mübahisə aparmaqda davam edirlər. Lakin biz tam inteqrasiya olunmuş Avropa müdafiə, sənaye və texnoloji bazasını yaratmalıyıq. Əgər ABŞ-dan asılılığımızı daha da artırsaq, 20 ildən sonra Avropa suverenliyini təmin edə bilməyəcəyik”, – deyə Makron vurğulayıb.  

Bununla belə, Makron Avropanın müdafiə xərclərini əhəmiyyətli dərəcədə artırmalı olduğunu qəbul edir:  

"Tramp Avropaya deyir: ‘Bu yükü siz daşımalısınız’. Mən isə deyirəm: ‘Bu yükü biz öz üzərimizə götürməliyik’”.  

Trampın yanaşmasını "elektroşok” adlandıran Makron, ümid etdiyini bildirib ki, bu, Aİ-nin "strateji asılılıq” vəziyyətində qalmaq istəyən bəzi üzvlərini ayıldacaq. O vurğulayıb ki, "Çin bazarının Avropanın ticarət dükanı, ABŞ-ın təhlükəsizlik çətiri və Rusiyanın ucuz qazının sənaye inkişafı üçün baza olduğu model artıq keçmişdə qalıb və unudulmalıdır”.

Alpər