Trampın saatı niyə dayanıb?: Oval kabinetdən cəbhə xəttinə

Rusiya ilə Ukrayna arasında davam edən müharibə artıq müasir dövrün ən mürəkkəb və uzunmüddətli geosiyasi qarşıdurmalarından birinə çevrilib.

Bu münaqişə sadəcə iki dövlətin ərazi və suverenlik uğrunda mübarizəsi deyil, eyni zamanda beynəlxalq güc balansını dəyişdirən, Qərb-Rusiya münasibətlərinin təməlini silkələyən bir prosesdir. ABŞ və Avropa İttifaqı kimi qlobal aktorların bu münaqişəyə siyasi, iqtisadi və hərbi baxımdan müdaxiləsi, onu təkcə regional deyil, qlobal səviyyəli bir böhran halına gətirib.

Seçki kampaniyası zamanı Tramp dəfələrlə bəyan edirdi ki, hakimiyyətə gəldiyi ilk günlərdə, bəzən 24 saat, bəzən isə bir neçə həftə ərzində Rusiya-Ukrayna münaqişəsinə son qoyacağını təmin edəcək. Onun fikrincə, bu problem əsasən yanlış diplomatik yanaşmaların və siyasi iradənin olmamasının nəticəsidir. Lakin Trampın bu cür iddialı vədləri beynəlxalq münasibətlər kontekstində ciddi suallar doğurur. 

Məsələ ilə bağlı fikirlərini Bakıvaxtı.az-la bölüşən politoloq Kazım Kazımov bildirib ki, biz bilirik ki, seçki kampaniyası zamanı Donald Tramp dəfələrlə bəyan edirdi ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsini çox qısa müddətdə sona çatdıracağına əmin idi. Lakin hakimiyyətə gəldikdən sonra vəziyyətin onun iddia etdiyi qədər sadə və səthi olmadığı ortaya çıxdı:

"Bu gün Rusiya-Ukrayna müharibəsi artıq üçüncü ilinə qədəm qoyur və tərəflər arasında qarşıdurma hələ də davam edir. Hər iki ölkə ağır itkilər versə də, heç biri maksimalist mövqeyindən geri çəkilmir. Belə bir şəraitdə ABŞ-ın təkbaşına bu münaqişəni həll etmək imkanları xeyli məhduddur. Trampın prezidentliyinin ilk dövründə o, Rusiya üzərində təzyiq qurmağa çalışdı. Xüsusilə, Zelenski ilə Oval kabinetdə yaşanan gərgin dialoq dünya ictimaiyyətinin yaddaşındadır. Amma bu yanaşma gözlənilən nəticəni vermədi. Avropa İttifaqı da Trampın sərt siyasətinə tərəfdaşlıq etmədi".

Kazım Kazımov, politoloq

Onun sözlərinə görə, hazırda Trampın bir neçə gün öncə Konqresdə Rusiyaya qarşı yeni sanksiyaların tətbiqi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlər gündəmə gəlib. Məlumatlara görə, bəzi senatorlar ona bu məsələdə "yaşıl işıq" yandırıblar. Ancaq reallıqda bu yeni sanksiyalar Rusiyaya ciddi təsir göstərməyəcək, çünki artıq minlərlə sanksiya qüvvədədir və müharibə bu məhdudiyyətlərə baxmayaraq davam edir:

"ABŞ-nin edə biləcəyi əsas şey tərəflərin maksimalist mövqelərini yumşaltmağa çalışmaqdır. Lakin bu istiqamətdə də indiyə qədər ciddi nəticə əldə olunmayıb. Tramp isə yaranmış çıxılmaz vəziyyətə görə məsuliyyəti üzərindən ataraq problemi daha çox Putinin mövqeyi ilə izah etməyə çalışır. Burada müəyyən həqiqət payı var: Kreml kifayət qədər sərt və dəyişməz mövqe tutur. Ancaq eyni zamanda ABŞ diplomatiyasının da bu münaqişənin həllində hələlik effektiv ola bilməməsi bir reallıqdır. Hesab edirəm ki, yaxın bir il ərzində bu proseslərdə irəliləyiş əldə olunsa da, bu ancaq məhdud səviyyədə olacaq. ABŞ-ın diplomatik səyləri, ən yaxşı halda, tərəfləri danışıqlara yaxınlaşdırmaqla məhdud qala bilər".

Əli Hüseynov