Icma.az
close
up
RU
Trampın “sülh gedişi”nin sirri açılır ŞOK DETALLAR

Trampın “sülh gedişi”nin sirri açılır ŞOK DETALLAR

Icma.az, Moderator.az portalına istinadən məlumatı açıqlayır.

ABŞ prezidenti Donald Trampın İrana qarşı planlaşdırıldığı bildirilən yeni hərbi əməliyyatları dayandıraraq diplomatik təmaslara üstünlük verməsi Yaxın Şərqdə bir neçə aydır davam edən gərginliyin istiqamətini dəyişə biləcək mühüm siyasi qərar oldu. Vaşinqtonun bu addımı təkcə ABŞ-İran münasibətlərində deyil, həm də qlobal enerji bazarlarında, maliyyə sektorunda və regionun təhlükəsizlik quruluşunda dərhal hiss olunan dəyişikliklərə səbəb olub. İlk reaksiyanı isə neft bazarı verdi. Belə ki, “Brent” və WTI markalarının qiymətində nəzərəçarpacaq geriləmə qeydə alındı. Bu, investorların hərbi eskalasiyanın ən azı müvəqqəti olaraq səngiyəcəyinə dair gözləntilərinin gücləndiyini göstərdi. Bununla belə, bazarlar hələ də ehtiyatlı davranır. Çünki son aylarda ABŞ və İran arasında yaranan qarşıdurma bir neçə dəfə diplomatik fasilələrlə əvəz olunsa da, danışıqlar nəticəsiz qaldıqdan sonra hərbi gərginlik yenidən alovlanmışdı. Hazırda da tərəflər arasında danışıqların formatı, nüvə proqramı, sanksiyaların taleyi və Hörmüz boğazında təhlükəsiz gəmiçiliyin necə təmin ediləcəyi ilə bağlı həlledici məsələlər açıq qalır. Bu səbəbdən enerji bazarlarında geosiyasi risk tam aradan qalxmayıb.

Son günlər Oman vasitəçiliyi ilə Vaşinqton və Tehran arasında yeni təmasların intensivləşdiyi, Hörmüz boğazında gəmiçiliyin təhlükəsizliyinin bərpası ilə bağlı müzakirələrin davam etdiyi bildirilir. Eyni zamanda İsrail rəhbərliyi İranın nüvə və raket proqramı ilə bağlı narahatlıqlarının aradan qalxmadığını bəyan edərək mümkün yeni hərbi variantları gündəmdə saxladığını açıqlayıb. Bu isə göstərir ki, bölgədə yaranan nisbi sakitlik hələlik kövrək xarakter daşıyır və istənilən anda yenidən pozula bilər.

Trampın hərbi əməliyyatları dayandırması doğrudanmı yeni diplomatik mərhələnin başlanğıcıdır, yoxsa bu, sadəcə növbəti taktiki fasilədir? ABŞ və İran arasında formalaşan yeni balans dünya enerji bazarlarını necə dəyişəcək? Hörmüz boğazında sabitlik bərpa olunarsa, bundan ən çox hansı dövlətlər və iqtisadiyyatlar faydalanacaq? Azərbaycanın enerji gəlirləri, qaz ixracı və regional təhlükəsizliyi bu prosesdən necə təsirlənəcək? Mövcud yumşalma uzunmüddətli razılaşmaya çevriləcək, yoxsa Yaxın Şərq yeni hərbi eskalasiyanın astanasındadır?

Bu arada qeyd edək ki, son məlumatlara görə, İran Xarici İşlər Nazirliyinin sözçüsü İsmayıl Bəqai ABŞ prezidenti Donald Trampın tərəflərin razılaşmaya yaxınlaşdığı və danışıqların bu gündən başlayacağı barədə bəyanatını təkzib edib. O bildirib ki, İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi bu gün Ərbəin yürüşü mərasimində iştirak etmək üçün İraqa yola düşür və bu səfər şəxsi xarakter daşıyır.

Onun sözlərinə görə, İranın danışıqlar heyətinin digər üzvləri ölkə daxilindədir. XİN sözçüsü İran və Oman arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı aparılan müzakirələrin iki Körfəz sahilyanı ölkəsi arasında ikitərəfli danışıqlar olduğunu vurğulayıb. Bəqai qeyd edib ki, Omanla aparılan danışıqların məqsədi Hörmüz boğazında gəmiçilik üçün təhlükəsiz marşrutun təmin edilməsidir. O əlavə edib ki, digər ölkələr bu danışıqlar prosesində həm destruktiv, həm də konstruktiv rol oynaya bilərlər.

Politoloq Elşən Mustafayev Musavat.com-a bildirib ki, Donald Trampın İrana qarşı yeni hərbi əməliyyatları dayandırmasının səbəblərinin deyildiyi kimi diplomatik danışıqların yenidən bərpa olunmasına görə olmasını birmənalı qarşılamaq çətindir:

“Müharibə başlandığı gündən indiyədək bir neçə dəfə belə addımlar atılıb və hər dəfə qısa müddət sonra əməliyyatlar bərpa olunub. Tərəflər arasında imzalanmış memorandumdan sonra bu sənədə orada yazıldığı kimi ən azı 60 gün riayət olunacağını düşünənlər çox idi. Amma Türkiyədəki NATO sammiti günlərində hərbi əməliyyatların başlanması və Trampın memorandumun faktiki olaraq qüvvədən düşdüyünü, İran tərəfi özü müraciət etməsə, hər hansı danışığın olmayacağını deməsi diplomatik danışıqları tam dayandırdı. Bu gün nə baş verdi ki, yaxud hansı səbəblərdən yenidən diplomatik danışıqların başlanması istiqamətində işlərin getdiyi barədə açıqlamalar verilməyə başladı? İran tərəfinin verdiyi açıqlamalarda yalnız əvvəlki şərtlər qüvvədə qalmaqla İranın danışıqlara hazır olması barədə fikirləri görürük. Yəni ABŞ-nin tələbləri ilə bağlı yenilik yoxdur. Deməli, hazırda əməliyyatların dayandırılması ilə bağlı verilən qərar tamam başqa səbəblərdən qaynaqlanır. Hazırda daha çox yayılmış səbəblərdən biri kimi neft bazarında gərginliyin artması göstərilir və bu addımla enerji daşıyıcıları bazarında müəyyən sabitliyin yaradılmasına cəhd edilir. Bu səbəb vacib olsa da, hesab edirəm ki, əsas səbəb başqadır. ABŞ və İran arasında müharibənin danışıqlar yolu ilə həll olunması perspektivi bu gün üçün görünmür. Amma rəsmi Vaşinqton mart ayından bu günə kimi apardığı müharibədə maddi, insan, ən əsası, nüfuz itkilərinin hesabatını verə bilməyəcək. Bu isə onu deməyə əsas verir ki, müharibənin yenidən başlanması qaçılmaz olacaq.

Hazırda diplomatik danışıqların aparılması təklifi səbəbindən əməliyyatların dayandırılması ABŞ-nin problemin qansız həll olumasında maraqlı olduğunu göstərməklə həm dünyaya, həm də öz ölkəsinə bir mesajdır. Yenidən hərbi əməliyyatların başlayacağı halda həm müttəfiqi olduğu Yaxın Şərq ölkələrinin müdafiəsi üçün əlavə tədbirlər görülməsi, həm də özünün silah-sursat, raket arsenalını artırmaq da bir səbəbdir. Yəni tərəflərın açıqlamalarından göründüyü kimi, onlar öz şərtlərindən cüzi məqamlar istisna olmaqla geri çəkilmək istəmirlər. Amma problem bu şəkildə, müharibə elan olunmadan hərbi əməliyyatlar adı altında uzun müddət davam edə bilməz. Nəticə əldə edilməsə, Tramp hakimiyyətindən bunun hesabını soruşacaqlar. İndi isə müharibə tərəfdarı olmadığını göstərməklə danışıqlara üstünlük verdiyi görüntüsü yaradır ki, sonra əməliyyatlara başlayanda bunun qaçılmaz olduğunu izah edə bilsin. Yəni əməliyyatlar hər gün, hər an başlaya bilər. Keçən 5 ayda biz bunu dəfələrlə görmüşük. İranın isə buna necə hazır olması ilə bağlı verdikləri bəyanatlardan irəli gələn fikirlər söyləyə bilmərəm. Əgər baş tutarsa, danışıqların gedişatından, müharibə yenidən başlayarsa real vəziyyətdə İranın bu etapda müqavimətinin səviyyəsinin necə olduğunu deyə bilərik”.

Ən son xəbərləri və yenilikləri almaq üçün Icma.az saytını izləyin.
seeBaxış sayı:133
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 03 Avqust 2026 13:21 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see401

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see388

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see317

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see311

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see297

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see287

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see274

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see268

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see267

Cəmi 1 saata 3 növ xərçəngi aşkar edən metod

18 Noyabr 2026 19:49see254

Hansı qan analizi Alsheymeri 10 il öncədən xəbər verir?

18 Noyabr 2026 16:56see237

Azərbaycanda qızıl 15 faizə qədər ucuzlaşa bilər

18 Noyabr 2026 21:21see236

Bakının 27 istiqamətində tıxac VAR Foto

18 Noyabr 2026 19:16see231

Altı vəkil Kollegiyadan xaric olunub, 27 si cərimələnib

18 Noyabr 2026 20:00see230

Könül Xasıyevanı pub da görəndə dəhşətə gəldim” Məşhur bloqer VİDEO

18 Noyabr 2026 17:22see229

Tarixi körpüdən strateji tərəfdaşlığa: Azərbaycan və Vyetnamı iqtisadi uğura aparan ortaq yollar

18 Noyabr 2026 21:07see227

Bu qədər “xiyar” bir arada Yeni dünya rekordu+Fotolar

19 Noyabr 2026 00:23see224

Slovakiyalı basketbolçu: “Məncə, Bakıda bizim azarkeşlərimiz daha çox idi”

19 Noyabr 2026 01:24see217

Alyona Əliyeva Bakı Xoreoqrafiya Akademiyasından paylaşım edib

19 Noyabr 2026 21:02see217

Dünyada ilk: "Qızılalma" Türkiyə ordusunda... Foto

19 Noyabr 2026 19:51see196
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri