Icma.az
close
up
RU
“Türk dünyası birləşsə, dünyanın ən güclü ordularından biri olar“

“Türk dünyası birləşsə, dünyanın ən güclü ordularından biri olar“

Icma.az xəbər verir, Moderator.az saytına əsaslanaraq.

Bu gün Qəbələdə Türk Dövlətləri Təşkilatının (TDT) növbəti sammiti baş tutacaq. Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin dəvəti ilə təşkilat üzv və müşahidəçi ölkələrin liderləri dəvət olunub.  Sammit “Regional sülh və təhlükəsizlik” mövzusuna həsr olunub. Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan, Qazaxıstan Prezidenti Kasım-Jomart Tokayev, Qırğızıstan Prezidenti Sadır Japarov, Özbəkistan Prezidenti Şavkat Mirziyoyev, Türkmənistanın Xalq Məsləhətinin sədri Qurbanqulu Berdiməhəmmədov, Macarıstan Baş naziri Viktor Orban və Şimali Kipr Prezidenti Ersin Tatar tədbirdə iştirak edəcək.

Sammitlə bağlı Moderator.az-a danışan  Dünya Türkiyat Dərnəyinin sədr müavini, jurnalist və yazar Selçuk Düzgünlə müsahibəni təqdim edir:

– Selçuk bəy, Türk Dövlətləri Təşkilatının Qəbələdə bir araya gəlməsi Azərbaycanın türk dünyasındakı nüfuzunun göstəricisi kimi dəyərləndirilə bilərmi?

– Əgər 1970-ci ildə Anadolunun hər hansı bir şəhərində birinə desəydiniz ki, “Türkiyədən kənarda yaşayan bəzi türklər müstəqil olacaq, "Türk Birliyi" adlı bir təşkilat yaradılacaq və dövlət rəsmiləri ortaq bayraq altında şəkil çəkdirəcəklər”, sizi xəyalpərəst adlandırardılar. Eyni illərdə kimsə “Azərbaycan SSRİ-dən ayrılacaq, Türk dünyasında Türkiyədən sonra ikinci müstəqil dövlət olacaq və digər türkdilli dövlətlər də ardınca gələcək” desəydi, ona da qəribə baxardılar.

1995-ci ilə gəldikdə isə artıq 7 müstəqil türk dövləti var idi. O zaman da kiməsə “Türk Birliyi yaradılacaq və dövlət rəhbərləri ortaq bayraq altında bir araya gələcək” desəydiniz, yenə xəyalpərəstlikdə günahlandırardılar.

Amma Türk Dövlətləri Əməkdaşlıq Şurası yaradıldı və sonradan "Türk Dövlətləri Təşkilatı" adını aldı. “Dildə, fikirdə, işdə birlik” anlayışı sürətləndi və artıq bu, xəyal deyildi. Fiziki və hüquqi təməl isə 2009-cu il oktyabrın 3-də Naxçıvanda qoyuldu.

Bugünkü, 6–7 oktyabr tarixlərində Qəbələdə keçirilən “Regional Sülh və Təhlükəsizlik” mövzusunda sammit məhz həmin addımın məntiqi davamıdır. Türk Dövlətləri Təşkilatının Qəbələdə toplanması Azərbaycanın türk dünyasındakı nüfuzunun, söz sahibliyinin və liderlik rolunun göstəricisidir.

– Türk dünyasının iqtisadi inteqrasiyası və ortaq bazarın yaradılması istiqamətində hansı praktiki addımlar atıla bilər?

– Bu birlik bir daha göstərir ki, Türk dünyası birləşsə, ortaya çıxan nəticə böyük olacaq.

Bugünkü Türk dövlətləri — Türkiyə, Azərbaycan, Türkmənistan, Qırğızıstan, Qazaxıstan və Özbəkistan — yalnız milli baxımdan deyil, həm də iqtisadi və hərbi baxımdan güclüdür:

Ümumi ərazi: 4,8 milyon kvadrat kilometr.

Birgə iqtisadi güc: dünyada 7-ci yer.

Əhali: 140 milyon, dünyada 9-cu sırada.

Hərbi potensial birləşsə, dünyanın ən güclü ordularından biri yaranar.

Qısacası, Türk dünyasının problemləri iqtisadi, siyasi və hərbi birlik sayəsində həll edilə bilər. Qarabağ müharibəsi bunun ən bariz sübutudur: Azərbaycan 30 il ədalət üçün çağırış etdi, amma sonda ədalət bir savaşla bərpa olundu.

Ortaq bazarın formalaşması üçün İsmayıl bəy Qaspıralının “dildə, fikirdə, işdə birlik” prinsipi bu gün də aktualdır:

Dildə birlik: əlifba birliyi.

İşdə birlik: Avropa Birliyi modeli əsasında qurulmuş idarəetmə sistemi

Fikirdə birlik: ortaq tarix şüuru üzərində qurulmuş təhsil modeli.

Hətta ortaq media və informasiya məkanı ilə Türk dünyasında vahid diaspora anlayışı yaradılmalıdır. Ölkələr millətin qəlbində yaşayar və zaman həmin qəlbin hərəkətə gəlməsi üçün bir dərmandır.

Bugünkü Türk dövlətləri bəzi çətinliklərə baxmayaraq, müqəddəs hədəfə doğru irəliləyirlər — bu hədəf artıq bir millətin yox, bütün Türk millətinin ortaq amalını əks etdirir.

– Zəngəzur dəhlizinin açılması türk dövlətlərini strateji baxımdan necə birləşdirə bilər?

– Zəngəzur dəhlizi Türk dünyasının birləşməsi və qədim İpək Yolunun yenidən türklərin nəzarətinə keçməsi baxımından ən mühüm addımlardan biridir.

Bu layihə təkcə Türk dünyası üçün deyil, həm də Avropadan Asiyaya uzanan qlobal yol layihəsidir. Məsələn, yaxın zamanda təməli qoyulan Qars–İğdır–Aralıq–Dilucu dəmir yolu xətti, Zəngəzur dəhlizinin vacib hissəsini təşkil edəcək.

Bu xətt Türkiyə və Azərbaycanın logistika imkanlarını artıracaq, həmçinin Pekindən Londona qədər uzanan Şərq–Qərb nəqliyyat xəttini daha səmərəli edəcək.

Türk dünyasının qardaşlığına töhfə vermək imkanını yaratdığınız üçün dərin minnətdarlığımı bildirirəm.

– Biz də sizə səmimi cavablarınıza və ayırdığınız vaxta görə təşəkkür edirik.

Mehin Mehmanqızı

Ən son yeniliklər və məlumatlar üçün Icma.az saytını izləyin, biz hadisənin gedişatını izləyirik və ən aktual məlumatları təqdim edirik.
seeBaxış sayı:137
embedMənbə:https://moderator.az
archiveBu xəbər 07 Oktyabr 2025 14:29 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Xəzər dənizinin Azərbaycan sahillərinin dövlət idarəçiliyi

17 Noyabr 2026 23:52see375

® Vüqar Eyvazov “AmCham Azərbaycan”ın yeni yaradılmış Səhiyyə Komitəsinin sədri təyin edilib

18 Noyabr 2026 01:28see349

2027 ci ildən Bakıya köç daha da artacaq?

17 Noyabr 2026 23:20see337

Dünya onların görüşünə köklənib: Müharibələrə son qoyulacaq?

18 Noyabr 2026 13:51see295

Diş əti qanaması hansı daxili xəstəliklərin əlamətidir?

17 Noyabr 2026 23:18see281

İki zəhərli ilanı təyyarəyə keçirmək istədi

17 Noyabr 2026 23:17see263

Bu hərəkətlər davam edərsə.. SEPAH generalı Bəhreyn hökümətini HƏDƏLƏDİ

18 Noyabr 2026 02:03see250

Səhiyyədə gizli qalan vergi problemi gündəmə gəldi

18 Noyabr 2026 12:19see248

Braziliya millisindən darmadağın: Vinisius het trik etdi

18 Noyabr 2026 00:46see246

Söküntü başlamazdan əvvəl vətəndaşlar əmlaklarını qiymətləndirməlidir? Açıqlama

18 Noyabr 2026 14:55see243

Bossların bossu” vəfat etdi Pablo Eskobarla əməkdaşlıq edib

18 Noyabr 2026 01:52see232

Polad Həşimovun anası xəstəxanadan evə buraxılıb TƏBİB

18 Noyabr 2026 01:24see231

Nənə tarladan 20 min qiyməti olan qızıl tapıb

18 Noyabr 2026 02:56see228

MRT, KT, PET CT: Xərçəngi dəqiq hansı müayinə aşkarlayır?

18 Noyabr 2026 18:31see221

“Səhiyyə sahəsində vergi və sosial ödənişlərə yenidən baxılmalıdır”

18 Noyabr 2026 12:29see217

Xankəndidə Zəfər Gününə həsr olunmuş mini futbol turnirinə yekun vurulub

19 Noyabr 2026 01:55see216

SOCAR: İşçilərin səriştəliliklərinin qiymətləndirilməsi istehsal prosesinin tərkib hissəsidir

19 Noyabr 2026 02:14see198

Kosmosdakı musiqimiz: Çahargah Ahəngi “Voyager”ə necə yazılıb? │ VİDEO

19 Noyabr 2026 00:18see197

Məşq zamanı huşunu itirən “Bavariya”nın baş məşqçisi geri qayıdır

19 Noyabr 2026 02:01see196

Vətən müharibəsinin xronikası: 16 oktyabrda Xocavəndin bir sıra kəndləri işğaldan azad edilib

18 Noyabr 2026 04:19see191
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri