Türkiyə prosesləri ciddi şəkildə idarə edir

Suriyada müharibə yeni mərhələyə keçib. Dörd il bundan əvvəl, aparılan müharibədən fərqli olaraq hazırkı döyüşlərdə B. Əsəd və müttəfiqləri xeyli zəifləyib. B. Əsədin dörd il ərzində siyasi iradə ortaya qoymaması, müxalifət və Türkiyə ilə danişiqlardan yayinması, hazırkı vəziyyətlə üzləşdirdi.
Dörd il ərzində Suriya üzrə heç bir siyasi həll yolu axtarılmadi. Movcud status-kvonun saxlanılması Ədədi, Moskva və Tehranı qane edirdi. Məhz Suriyada siyasi həll yolu labüd idi. Dörd il ərzində davam edən status -kvonun davam etməsi isə, Türkiyənin təhlükəsizliyini və regional sülhün əldə edilməsini çətinləşdirirdi.
B. Əsəd hakimiyyəti Yaxın Şərqdə Rusiya və İranın geosiyasi mövqelərini inkişafına xidmət edərək, Fələstin dövlətinin yaradılmasını da əngəlləyir. Həmçinin Şimali Suriyada yeni bir PKK-YPG dövlətinin qurulmasına zəmin yaradırdı. Təbii ki, Türkiyə prosesləri öz əleyhinə çevrilməsini seyr edə bilməzdi.
Hazırda Türkiyə Suriyada yeni bir siyasi nizam qurur. Bu prosesi İran qarşısını ala bilməyəcək. İran Yaxin Şərqdə kifayət qədər zəifləyib. Rusiya isə, müharibəyə qoşulmaq niyyətində deyil. Artıq Suriyanın strateji şəhərləri Hələb, Hama müxalifətin nəzarətinə keçib. Homs və Latakiyaya hücumlar fonunda rejim qüvvələri silahlari qoyub qaçır. Göründüyü kimi, Suriya ordusu şimal istiqamətində ciddi döyüşməyərək mövqelərindən geri çəkilir.
Suriyada döyüşən "Azad Suriya Ordusu"və
"Heyət Təhrir əş-Şam” (THŞ) silahlı qrupları Dəməşqə doğru irəliləyəcəksə, Əsəd ordusu müqavimət göstərə bilməyəcək. "Heyət Təhrir Əş-Şam" silahlı təşkilatın rəhbəri Colani idarə etməni əlində tutmayacağını və keçid hökumətinə təhvil veriləcəyini elan edib. Həmçinin Əsəd devriləndən sonra, təşkilatin buraxılacağını elan edib.
İranın təqdim etdiyi kimi bu təşkilat heç də radikal deyil və idarə etməni əlində tutmayacağını elan edib.
Göründüyü kimi, Türkiyə prosesləri çox ciddi şəkildə idarə edir. Azad Suriya Ordusu və HTŞ təşkilati Suriyada azad şəkildə fəaliyyət göstərə bilməz. Türkiyə PKK-YPG terror təşkilatını da Şimal-şərqi Suriyadan çıxaracaq. İran və Rusiya Suriyadan çıxarıldıqdan sonra Hizbullahda zəifləyəcək.
Məhəmməd Əsədullazadə