Icma.az
close
up
RU
Türkiyədəki böhran Azərbaycanı da “vura” bilər Türk ekspert xəbərdarlıq etdi

Türkiyədəki böhran Azərbaycanı da “vura” bilər Türk ekspert xəbərdarlıq etdi

Icma.az xəbər verir, GlobalInfo saytına əsaslanaraq.

Hər bir ölkə kimi iqtisadiyyatı sənaye və istehsala əsaslanan Türkiyədə son dövrdə bu sahədə vəziyyət çox acınacaqlı hal alır. Artan xərclər səbəbindən xüsusən tekstil, mebel və ayaqqabı sektorunda istehsalçılar fabriklərini kütləvi şəkildə xaricə köçürür. Bu ilin əvvəlindən təkcə tekstil sahəsində fəaliyyət göstərən 160 fabrik tırlar və gəmilərlə xaricə köçürülüb.

Fabriklər əsasən vergi və işçi xərclərinin aşağı olduğu Misir, Mərakeş, Banqladeş və Tunisə köçürülür. Köçürmə xərcləri yüksək (2-2,5 milyon TL) olsa da istehsalçılar bu addımı atmağa hazırdırlar. Onlar istehsalda itki və işsizlik problemi təhlükəsi səbəbindən həyəcan təbili çalır.

“Biz bu sənayesizləşmə prosesinə dərhal son qoymalı və istehsal iqtisadiyyatına qayıtmalıyıq”, Ankara Sənaye Palatasının İdarə heyətinin sədri Seyid Ardıç sözügedən mənfi tendensiyaya münasibət bildirərkən deyib.

Globalinfo.az türkiyəli iqtisadçı ekspert, İzmir Bakırçay Universitetinin və Yohannesburq Universitetinin dosenti Dr. Sezer Bozkuş Kahyaoğludan bununla bağlı müsahibə alıb. Həmin müsahibəni təqdim edirik:

– Sezer xanım, Türkiyədə xüsusilə tekstil sahəsində yaranmış böhranlı vəziyyəti aradan qaldırmaq istiqamətində dövlət hansı tədbirlər görür? Yoxsa, beynəlxalq arenada Türkiyə üçün müəyyən edilmiş rol dəyişib? Problemin həlli necə mümkündür?

– Tekstil sektorunda gedən proseslər narahatlıqla qarşılansa da, bu proses ölkələrin inkişafında baş verən əhəmiyyətli dəyişiklikdir. Burada daha çox əmək tələb edən tekstil istehsalçıları ölkə seçimlərini xərclərə əsasən edirlər. Bazar yaxınlığı, bazar ölçüsü və nəqliyyat meyarları nəzərə alınmaqla qərar qəbul edən menecerlərin və şirkətlərin seçimində Misir əhəmiyyətli üstünlüyünə malikdir. Türkiyənin Misirlə son dövrlər diplomatik əlaqələri və əməkdaşlığı da buna təsir göstərir. Bu məsələni Türkiyədən kapital axını kimi təsvir etmək və ya ifadə etmək çox da düzgün olmazdı. Çünki yeni formalaşan geosiyasi və geoiqtisadi şərtlər tekstildə də daha yüksək əlavə dəyərə malik və yeni məhsulların istehsalını zəruri edir. Bu proses öz növbəsində texnoloji alətləri ətraf mühit və kənar təsirlərdən qorumaq üçün hazırlanmış yeni texnoloji məhsulların istehsalını zəruri edir. Bundan əlavə, hərbi texnika və böyük orduların ehtiyac duyduğu xüsusi hazırlanmış tekstil məhsullarının istehsalı ön plana çıxacaq. Türkiyə bu yüksək dəyərli və əlavə dəyərə malik tekstil məhsullarına keçidi başlatmaq istiqamətində addım atmalıdır. Sektordakı bu dəyişiklik işçi qüvvəsinin yenidən hazırlanmasından və onların daha yüksək əmək haqqı ilə bu sektorlara keçməsindən asılıdır və bu proses zamanı iş yerlərini dəyişdirməyə məcbur olanların itkilərini kompensasiya edir. Tekstil sektorundakı bu proses Türkiyə iqtisadiyyatında məşğulluğa göstərəcəyi təsir baxımından qiymətləndirilir. Qeyd etdiyim kimi, məşğulluq sahəsi yeni sektorlar üçün insan resursu istiqamətində sürətlə inkişaf etdirilməlidir. Buna görə də, daha yüksək əlavə dəyərə malik məhsul çeşidinə keçidin qaçılmaz bir proses olduğu qənaətinə gəlmək olar. Bu yeni mühitə uyğunlaşa, bu dəyişikliyi tətbiq edə və idarə edə bilənlər uğur qazanacaq.


Dr. Sezer Bozkuş Kahyaoğlu

– Azərbaycan geyim mallarının böyük bir qismini Türkiyədən idxal edir. Türkiyədə tekstil sənayesindəki durğunluq ixracata necə təsir edəcək?

– Türkiyədəki bu transformasiya Türk dünyası, xüsusən də can Azərbaycan üçün hərbi ləvazimatların istehsalı və zəruri təhlükəsizlik tədbirləri baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir. NATO və alyans ölkələrində hərbi tekstil məhsullarına artan tələbat bu məhsulların istehsalını zəruri etmişdir. Türk dövlətləri, Türkiyə və Azərbaycan, bu sahədə strateji əməkdaşlıq qurmalı və xərcləri nəzərə alaraq təchizat zəncirləri yaratmalıdırlar. Genişmiqyaslı istehsal strukturunun yaradılması üçün hazırlıqlar görülməlidir. Burada təqdim olunan məlumatlar kontekstində, prosesin Türkiyə və Azərbaycan üçün qısamüddətli mənfi aspektləri üstələyən orta və uzunmüddətli perspektivdə əhəmiyyətli üstünlüklər və imkanlar təklif etdiyini nəzərdən qaçırmaq olmaz. Əsas məsələ prosesin idarə olunmasıdır və bu proses sürətli qərar qəbuletmə ilə dəstəklənməlidir.

– Ancaq problemin miqyası yalnız tekstil sənayesini əhatə etmir. Məsələn, mebel və ayaqqabı sektorunda eyni şəkildə çıxılmaz vəziyyətin yarandığı deyilir. Türk lirəsinin kəskin devalvasiyası ilə müşayiət olunan iqtisadi böhranın pik həddə çatdığı indiki dövrdə bütün növ istehlak mallarında, daşınmaz əmlak, kirayə evlər, xidmət sahəsi və digərlərində sürətli bahalaşma davam edir. Bəzi siyasi şərhçilər Türkiyədəki iqtisadi böhranda xarici qüvvələrin rolu olduğunu iddia edir. Bəzilərinə görə isə Türkiyədə yaşayış koronavirus pandemiyası nəticəsində yaranan böhranlı vəziyyətə qədər normal olub. O zaman Türkiyəni birdən-birə bu nöqtəyə gətirən nə oldu?

– Türkiyə açıq iqtisadiyyata malikdir və indi dünyada çox qarmaqarışıqlıq var, ona görə də biz təsirə məruz qalırıq. Ölkəmiz və bütün türk dünyası buna görə risk altındadır. Çox diqqətli olmalı və qüvvələrimizi birləşdirməliyik. COVİD süni intellektlə rəqəmsal transformasiyanı sürətləndirdi. Buna uyğunlaşmalı və innovasiyaları izləməliyik. Universitetlər arasında əməkdaşlıq bu baxımdan çox vacibdir və cümə günü türk ölkələrindən ekspertlərlə “Türk dünyası daxilində əməkdaşlığı necə inkişaf etdirməliyik?” mövzusunda onlayn sessiyada bu məsələləri müzakirə edəcəyik.

Gülnar Səlimova
Globalinfo.az
İstanbul

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:207
embedMənbə:https://globalinfo.az
archiveBu xəbər 11 Noyabr 2025 14:03 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Ozan Güven “Aşk ı Memnu”nun “Behlül”ü ola bilərmiş

16 Noyabr 2026 02:02see313

İngiltərə İspaniyanı məğlub edərək qrup lideri OLDU

16 Noyabr 2026 01:51see305

Futbol turniri valideynlərin davranışına görə dayandırıldı

16 Noyabr 2026 01:15see272

Dislipidemiyanın aktual məsələləri: Qərar qəbuletmə vaxtı mövzusunda Elmi praktiki simpozium həyata keçiriləcək

16 Noyabr 2026 12:04see253

Onkoloji xəstəliklərin müalicəsi sığorta ilə ödənilməlidir Deputatdan TƏKLİF

16 Noyabr 2026 16:37see253

Belçikadan möhtəşəm geridönüş: İtaliya darmadağın edildi

16 Noyabr 2026 01:56see251

Deklan Rays “Arsenal”la beşillik müqavilə barədə razılığa gəldi

17 Noyabr 2026 01:11see236

Musiqi alətində ifa edən uşaqlar daha yaddaşlı OLUR

16 Noyabr 2026 23:43see233

Uşaqlarınızı bu əşyadan qoruyun Azərbaycanlı həkim (VİDEO

16 Noyabr 2026 12:36see229

Uorren Baffet 5,5 milyard dollarlıq səhmlərini xeyriyyə fondlarına bağışlayıb

17 Noyabr 2026 04:19see210

Küləkli hava şəraiti ilə bağlı sarı xəbərdarlıq verilib

17 Noyabr 2026 05:32see208

Ən çox qazanan televiziya aktyorları...

16 Noyabr 2026 20:52see208

Xərçəngdən sonra ən böyük qorxu: Xəstəlik təkrarlanmasın deyə nə etməli?

16 Noyabr 2026 22:45see207

Küləkli havada uşaqlarda qulaq ağrısı və qulaq iltihabı riski artırmı?

16 Noyabr 2026 14:44see206

Dövlət bu xəstələrin də müalicə pulunu ödəyəcək?

16 Noyabr 2026 15:49see205

Ayxan Abbasov: “Ən aşağı pilləyə düşmüşdük, indi yavaş yavaş yüksəlməliyik”

17 Noyabr 2026 01:42see202

Bu ilin büdcəsində niyə profisit yaranıb?

16 Noyabr 2026 17:35see197

Xaçmazda ev yandı, 90 yaşlı sahibəsi həlak oldu

16 Noyabr 2026 20:15see196

Qışı sərt keçən rayonlarda qaz və işıq limitləri dəyişəcək? VACİB AÇIQLAMA

17 Noyabr 2026 13:59see186

Təcili yardım stansiyasının müdiri işçilərdən rüşvət alır? YENİLƏNİB

17 Noyabr 2026 14:53see180
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri