Uğurlu əməkdaşlıq modeli

Prezident İlham Əliyevin İtaliya Prezidenti Sercio Mattarellanın Azərbaycana səfəri zamanı mətbuata verdiyi bəyanat, iki ölkə arasında münasibətlərin sarsılmaz təməllər üzərində qurulduğunu bir daha nümayiş etdirdi. Sentyabrın 30-da Bakıda baş tutan görüş zamanı dövlət başçıları Azərbaycan–İtaliya əlaqələrinin strateji xarakter daşıdığını, bu tərəfdaşlığın artıq bir çox istiqamətlərdə konkret nəticələr verdiyini vurğuladılar.

İkitərəfli əlaqələrdə strateji tərəfdaşlıq səviyyəsi baxımından Prezident İlham Əliyev bəyanatında qeyd etdi ki, İtaliya–Azərbaycan münasibətləri çox uğurla inkişaf edir və bu əlaqələrə “əsl strateji tərəfdaşlıq” səviyyəsi xasdır. Artıq ikinci dəfə Azərbaycanda rəsmi səfərdə olan İtaliya Prezidenti Sercio Mattarellanın yeddi il əvvəlki səfərindən bu günədək münasibətlərin yeni mərhələyə yüksəlməsi, qarşılıqlı inamın və siyasi dialoqun dərinləşməsi bu dostluğun davamlılığını təsdiqləyir.
İki ölkə arasında 2015 və 2018-ci illərdə imzalanmış strateji tərəfdaşlıq sənədləri bu əlaqələrin hüquqi bazasını təşkil edir və çoxşaxəli əməkdaşlığın əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir.
Azərbaycan və İtaliya arasında iqtisadi münasibətlərin əsas sütunlarından biri energetika sektorudur. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, İtaliya Azərbaycanın birinci ticarət tərəfdaşıdır. Azərbaycan nefti İtaliyanın enerji balansında birinci, qazı isə ikinci yerdə dayanır.
2020-ci ildən etibarən TAP (Trans-Adriatik Qaz Kəməri) layihəsi vasitəsilə Azərbaycan qazı İtaliyaya və Avropaya ixrac olunur. Məhz Prezident Mattarellanın 7 il əvvəlki səfəri zamanı göstərdiyi şəxsi dəstək bu mühüm layihənin həyata keçməsində xüsusi rol oynamışdır.
Bu gün Cənub Qaz Dəhlizi vasitəsilə Azərbaycan 14 ölkəyə təbii qaz ixrac edir və bu, ölkəmizi enerji təhlükəsizliyi sahəsində qlobal miqyasda etibarlı tərəfdaş kimi tanıdır. Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, bu səmimi münasibətlər və qarşılıqlı etimad olmasaydı, bu miqyaslı layihələrin icrası mümkün olmazdı.
Azərbaycan artıq Avropa İttifaqı ilə elektrik enerjisinin ixracı üzrə də əməkdaşlıq edir. Elektrik xətlərinin çəkilməsi ilə bağlı texniki-iqtisadi əsaslandırma hazırlanır. Bu, TAP və Cənub Qaz Dəhlizi kimi layihələrin davamı olaraq, enerji sahəsində əməkdaşlığın yeni, “yaşıl enerji” mərhələsinə keçidini təmin edəcək.
Xəzər dənizinin dibi ilə Orta Asiyadan Avropaya qədər uzanacaq bu enerji körpüsü Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzunu daha da gücləndirəcək.
Əlbəttə, iki ölkə arasında əlaqələr yalnız enerji sahəsi ilə məhdudlaşmır. Sentyabrın 30-da Prezident Mattarellanın səfəri çərçivəsində humanitar əməkdaşlıq istiqamətində də mühüm addımlar atıldı. Oktyabrın 1-də Bakıda İtaliya–Azərbaycan Universitetinin ilk tədris korpuslarının açılışı oldu. Bu ali təhsil ocağının yaradılması təşəbbüsü Prezident İlham Əliyev tərəfindən 2020-ci ildə İtaliyaya dövlət səfəri zamanı irəli sürülmüş, layihə ADA Universiteti və İtaliyanın beş aparıcı universiteti – Luiss Guido Carli, Sapienza, Turin Politexnik, Bolonya və Milan Politexnik universitetləri ilə birgə həyata keçirilmişdir.
Hazırda burada 640-dan çox tələbə müxtəlif ixtisaslarda – mühəndislik, dizayn, memarlıq, kənd təsərrüfatı və menecment sahələrində bakalavriat və magistratura səviyyələrində təhsil alır. Universitetdə yaradılan müasir laboratoriyalar, dizayn studiyaları və “bazar meydanı” konsepsiyası ölkələrimiz arasında mədəni, elmi və iqtisadi əlaqələrin inkişafına xidmət edir. Bu təhsil layihəsi həm də İtaliya təcrübəsinin Azərbaycan təhsil sisteminə inteqrasiyasının bariz nümunəsidir.
Prezident İlham Əliyev bəyanatında həmçinin vurğuladı ki, İtaliya hər zaman Azərbaycanın Avropa İttifaqı ilə əlaqələrinin inkişafına dəstək göstərib. Son dövrlərdə bu münasibətlərdə müsbət dinamika müşahidə olunur və bu, Azərbaycan diplomatiyasının balanslaşdırılmış xarici siyasət kursunun nəticəsidir.
Bir sözlə, Azərbaycan–İtaliya əlaqələri bu gün hərtərəfli tərəfdaşlıq nümunəsi kimi dəyərləndirilir. Bu münasibətlər rəsmi sənədlərdə deyil, real layihələrdə, həyata keçirilən iqtisadi, enerji, elm və mədəni təşəbbüslərdə özünü göstərir.
Prezident İlham Əliyevin qeyd etdiyi kimi, uzaq məsafələrdə yerləşən iki ölkənin bu qədər sıx münasibətlər qurması dünyaya bir örnəkdir. Azərbaycan–İtaliya dostluğu, qarşılıqlı etimad və strateji maraqlar əsasında formalaşaraq, gələcək nəsillər üçün möhkəm təməl yaradır. Bu dostluqdan inkişafın yeni mərhələsinə yüksəlmiş tərəfdaşlıqdır.

Ramiz Hüseynov
YAP İdarə Heyətinin üzvü, YAP Sumqayıt şəhər təşkilatının sədri