Ukrayna düyünü: kompromis tapılacaqmı?

ABŞ prezidentinin xüsusi elçisi Stiven Uitkoff və bir gün əvvəl Rusiya ilə danışıqlar aparan prezidentin kürəkəni Cared Kuşner Ukrayna prezidenti Vladimir Zelenski ilə deyil, daha aşağı rütbəli ukraynalı danışıqlar heyəti ilə görüşməyi seçiblər. Kiyev nümayəndə heyətinə Milli Təhlükəsizlik və Müdafiə Şurasının katibi Rustem Umerov başçılıq edib.

Reyting.az xəbər verir ki, bu barədə “Nezavisimaya qazeta” yazıb.

Rusiya nəşrinin təhlilində qeyd olunur:

Donald Tramp Moskva danışıqlarını şərh edərək, bir çox tənqidçilərindən fərqli olaraq onları uğursuz hesab etmədiyini, əksinə, dialoqu davam etdirməyə hazır olduğunu bildirib. O, danışıqların çox gec başladığını vurğulayıb.

ABŞ prezidentinin fikrincə, sülh danışıqları xeyli əvvəl aparılmalı idi.

Tramp hər zaman fəaliyyətinin mediada işıqlandırılmasına diqqət yetirib. Əgər o, özünə sadiq qalırsa, Amerika mediasının Uitkoff və Kuşnerin missiyasını qiymətləndirməsi onu məyus etməli idi. Danışıqların dərhal praktiki nəticə verməməsi, xüsusən də Trampa rəğbət bəsləməyən jurnalistlər tərəfindən ABŞ prezidentinin uğursuzluğu kimi təqdim olunub.

Bununla belə, Ağ ev rəhbəri Uitkoff və Kuşnerin səfəri ilə bağlı mənfi dəyərləndirmələrlə razılaşmır. Tramp onların Putinlə danışıqlarını müsbət qiymətləndirib.

O bildirib: “Amma mən sizə bu görüşdən nə çıxacağını deyə bilmərəm, çünki tanqoya iki nəfər lazımdır”.

Amerika ingiliscəsində bu ifadə bir mənada yalnız prosesin bir tərəfdən asılı olmadığını, digər mənada isə hərəkətin uğuru və ya uğursuzluğu üçün hər kəsin məsuliyyət daşıdığını vurğulayır.

Tənqidlər təkcə Rusiya və ABŞ nümayəndələrinin danışıqlarına yönəlməyib. Təsadüfi deyil ki, Tramp gözlənilmədən fevral ayında Zelenski ilə Oval kabinetdə baş tutan yadda qalan görüşü xatırladıb və həmin görüş sonradan ictimai mübahisəyə çevrilib.

ABŞ prezidenti o vaxt demişdi ki, ukraynalı həmkarının amerikalıların təklif etdiyi sülh şərtlərinə qarşı “kartları yoxdur”. “Mən burada olanda və kartların çatışmazlığından danışanda, bu, razılaşma əldə etmək üçün ən yaxşı vaxt idi. Onlar isə bununla razılaşmamağı seçdilər. İndi isə çox şey onların əleyhinədir”.

Tramp bu dəfə də açıq şəkildə ukraynalıları nəzərdə tuturdu.

Hər halda, ABŞ prezidentinin sülhməramlı səylərini dayandırmaq niyyəti yoxdur. Tramp buna görə də Moskvanın Rusiya-Ukrayna münaqişəsinə son qoyulması ilə bağlı ideyaların müzakirəsini davam etdirmək çağırışına müsbət yanaşıb. Rusiya prezidenti Vladimir Putin də iki ölkə arasında dialoqun kəsilmədiyini bildirib:

“Hazırda düşünürəm ki, bizi konkret olaraq nəyin qane etmədiyi və nələrə razı ola biləcəyimiz barədə danışmaq tezdir, çünki bu, Vaşinqtonun əldə etdiyi iş rejimini poza bilər”.

Tramp Moskva danışıqlarını dəyərləndirərkən ABŞ-ın NATO müttəfiqlərinə toxunmayıb. Bu arada NATO ölkələri son günlər müxtəlif platformalarda Rusiya-Ukrayna münaqişəsini müzakirə ediblər. Xüsusilə, NATO xarici işlər nazirlərinin görüşünün praktiki nəticəsi Ukraynaya yeni hərbi yardım paketinin təsdiqi olub. ABŞ-ın Avropadakı müttəfiqləri Uitkoff və Kuşnerin missiyasının səmərəsiz ola biləcəyindən narahatlıq ifadə etsələr də, Trampı açıq şəkildə tənqid etməkdən çəkiniblər.

Əksinə, NATO-nun baş katibi Mark Rutte ABŞ prezidentinin sülh prosesinin irəliləyişində əldə etdiyi nailiyyətlərin tanınmasının vacibliyini qeyd edib. Onun fikrincə, Ağ evin yeni administrasiyası müəyyən irəliləyişə nail olub.

Bununla belə, Almaniyanın “Spiegel” jurnalında dekabrın 4-də dərc olunan hesabat Avropa liderlərinin Trampın Rusiya və Ukrayna ilə bağlı siyasəti barədə narazılıqlarının olub-olmamasına dair suallar yaradıb.

Hesabat Floridada Uitkoff və Kuşnerlə Umerovun başçılıq etdiyi Ukrayna nümayəndə heyəti arasında baş tutan və Moskvadakı danışıqlardan əvvəl keçirilmiş konfrans zənginin stenoqramına əsaslanır.

Konfransda Rutte, Avropa Komissiyasının sədri Ursula fon der Lyayen, Avropa Şurasının sədri Antonio Kosta və Ukraynanın dəstəklənməsində mühüm rol oynayan NATO üzvü olan Avropa ölkələrinin liderləri iştirak ediblər.

Görünən odur ki, stenoqramda Avropa liderləri Trampın Ukraynaya Rusiyanın tələbləri ilə uzlaşan saziş qəbul etdirmək cəhdindən ciddi narahatlıqlarını ifadə ediblər. Makron hətta Birləşmiş Ştatların ümumi Qərb maraqlarını “xəyanət etmək təhlükəsi”ndən danışıb. Lakin “Spiegel” şərh üçün Fransa prezidentinin ofisi ilə əlaqə saxladıqda, mətbuat xidməti stenoqramın ən azı həmin hissəsinin təhrif edildiyini və dövlət başçısının “xəyanət” sözünü işlətmədiyini bildirib.

Y. QACAR