Ukraynaya “Tomahawk”, yoxsa kəşfiyyat dəstəyi? Müttəfiqlər arasında qızığın müzakirə gedir

ABŞ və Böyük Britaniya mənbələrinin məlumatına görə, Vaşinqton Ukraynaya birbaşa “Tomahawk” uzunmənzilli raketləri vermək ehtimalını kifayət qədər aşağı qiymətləndirir. Bununla yanaşı, Ukraynanın Rusiyanın energetika infrastrukturuna dərin zərbələr endirməsinə kömək edəcək kəşfiyyat məlumatlarının verilməsi məsələsi diqqətdədir.

“Reuters” və digər Qərb nəşrləri mövzu ilə bağlı dərc etdikləri məlumatlarda bildirirlər ki, Vaşinqton bu addımı Ukraynanın uzunmənzilli zərbələrini dəqiqləşdirmək və planlaşdırmaq üçün nəzərdən keçirir.

“Reuters” yazır ki, ABŞ-nin “Tomahawk” ehtiyatları əsasən ABŞ Hərbi-Dəniz Qüvvələri və digər prioritetlər üçün nəzərdə tutulub, buna görə raketlərin Ukraynaya ötürülməsi “labüd deyil”. Mənbələr həmçinin bildirirlər ki, subsonik və uzun mənzilli “Tomahawk” raketlərinin döyüş meydanında təsiri və səmərəliliyi ilə bağlı bəzi suallar mövcuddur. Alternativ variantlar — daha qısa mənzilli raketlər və ya kəşfiyyatla dəstəklənmiş əməliyyat planları prioritet olaraq nəzərdən keçirilir.

Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenski son zamanlarda ABŞ Prezidenti Donald Trampla görüşündə “Tomahawk” raketlərinin tədarükü məsələsini qaldırıb. Lakin mənbələr bildirirlər ki, son qərar hüququ ABŞ administrasiyası və Prezident Trampda qalır.

ABŞ-nin verə biləcəyi kəşfiyyat Ukraynanın hədəf seçimi, hava müdafiəsinin yerləşməsinin aşkarlanması və hücum marşrutlarının planlaşdırılması üçün mühüm rol oynaya bilər. “Reuters” vurğulayır ki, bu dəstək Ukraynanın uzunmənzilli raket və dron zərbələrinin dəqiqliyini və təsirini artırmaq potensialına malikdir. Bu isə Rusiyanın enerji infrastrukturuna və hərbi-logistik qabiliyyətinə ciddi zərbələr vura bilər.

Rusiya Prezidenti Vladimir Putin bildirib ki, “Tomahawk” tədarükü döyüş meydanında vəziyyəti dəyişdirməyəcək. Onun sözlərinə görə, bu tədarük ABŞ və Rusiya münasibətlərinə ciddi zərbə vuracaq və “tamamilə yeni, keyfiyyətcə yeni eskalasiya” deməkdir. Kremlin mövqeyi göstərir ki, ABŞ sursatları birbaşa istifadə etmədən belə, Rusiya tərəfi tərəfindən ciddi qəbul ediləcək və cavab tədbirləri riskini artıracaq.

Mənbələr qeyd edir ki, ABŞ və NATO tərəfi “Tomahawk” tədarükünü praktik səbəblərlə istisna edir, lakin kəşfiyyat dəstəyini Ukraynaya vermək niyyətindədir. Bu dəstək Ukraynanın dərin hədəflərə yönələn əməliyyatlarını gücləndirə bilər. Nəticədə Rusiyanın enerji və nəqliyyat sisteminə vurulacaq zərbələr regional geosiyasi riskləri artırmaq potensialına malikdir.

Böyük Britaniya və ABŞ media qurumları bildirir ki, bu addım Ukraynanın Rusiya daxilində enerji obyektlərinə qarşı daha dəqiq və səmərəli hücumlar etməsinə yardım edə bilər. “Reuters” və NBC News həmçinin qeyd edir ki, Vaşinqton artıq bu məsələyə yaxın qərar qəbul etmək üzrədir.

Hazırda ABŞ-nin Ukraynaya birbaşa “Tomahawk” raketləri verməsi ehtimalı aşağıdır. Lakin kəşfiyyat dəstəyinin təmin olunması, Ukraynanın enerji və hərbi obyektlərə qarşı əməliyyat imkanlarını artıraraq, Moskva və Vaşinqton arasında yeni gərginliklər yaratmaq potensialına malikdir. Bu proseslərin gələcəkdə Ukrayna-Rusiya münaqişəsinin dinamikasına və regional sabitliyə təsiri diqqət mərkəzində qalacaq.

Rasim Əliyev

“AzPolitika.info”