Unutmaq öyrəndiyimiz ən təhlükəli vərdişdir KÖŞƏ

İnsan yaddaşı qəribədir. Bəzi hadisələri illərlə xatırlayır, bəzilərini isə çox qısa zamanda unudur. Amma cəmiyyət üçün təhlükəli olan fərdi unutqanlıq deyil. Təhlükəli olan eyni səhvləri təkrar-təkrar yaşaya-yaşaya onlara alışmaqdır.

Əvvəlcə bir yol qəzası hamını sarsıdır. Bir neçə gün sonra başqa xəbər onu əvəz edir. Meşə yanğınları, daşqınlar, iş yerlərində bədbəxt hadisələr, qida zəhərlənmələri, məişət zorakılığı, ekoloji problemlər... Hər biri bir müddət müzakirə olunur, sonra isə gündəmin tozlu rəflərinə qoyulur.

Sanki hadisələrdən yox, yalnız xəbərlərdən təsirlənirik.

İnformasiya əsrində yaşayırıq. Bir gün ərzində onlarla hadisə haqqında məlumat alırıq. Bu qədər informasiya insanı düşündürmək əvəzinə bəzən hisssizləşdirir. Ağır xəbərlər də adi xəbərə çevrilir. Bir faciə digərinin kölgəsində qalır. Cəmiyyət isə yavaş-yavaş ən təhlükəli vəziyyətə düşür – öyrəşməyə.

Halbuki öyrəşmək həmişə yaxşı deyil.

Yol kənarına atılan zibilə öyrəşirik. Qırılmış səkilərə öyrəşirik. Qayda pozuntularına öyrəşirik. Kobud davranışlara öyrəşirik. Elə bir mərhələyə çatırıq ki, problem artıq bizi narahat etmir. Çünki onu həyatın adi hissəsi kimi qəbul etməyə başlayırıq.

Məhz bu nöqtədə dəyişiklik dayanır.

Cəmiyyət problemləri yalnız onları normal hesab etmədiyi müddətdə həll edə bilir. Əgər qanunsuzluq, etinasızlıq, məsuliyyətsizlik və laqeydlik adi hala çevrilirsə, inkişaf haqqında danışmaq çətinləşir.

Bəzən böyük dəyişikliklər yeni ideyalardan yox, köhnə səhvləri unutmamaqdan başlayır. Tarix də bunu göstərir. Keçmişin dərslərini yadda saxlayan xalqlar gələcəyi daha sağlam qururlar. Unudanlar isə eyni səhvləri fərqli zamanlarda yenidən yaşayırlar.

Yaddaş təkcə insan üçün deyil, cəmiyyət üçün də vicdandır. O, bizə haradan gəldiyimizi, hansı bədəlləri ödədiyimizi və hansı səhvləri təkrarlamamalı olduğumuzu xatırladır.

Ona görə də bəzən ən böyük təhlükə baş verən hadisə deyil. Ən böyük təhlükə həmin hadisəni çox tez unutmağımızdır.

Çünki unudulan problemlər yox olmur. Onlar sadəcə yenidən qayıtmaq üçün münasib vaxt gözləyirlər. Cəmiyyət isə yalnız yaddaşını qoruduğu halda gələcəyini də qoruya bilir.