Icma.az
close
up
RU
Uşağın sualı niyə bəzən dəcəllik kimi görünür? KÖŞƏ

Uşağın sualı niyə bəzən dəcəllik kimi görünür? KÖŞƏ

Icma.az bildirir, Sia Az portalına istinadən.

“Bu niyə belədir?”, “Bəs sonra nə olacaq?”, “Niyə mən bunu edə bilmirəm?”, “Göydəki ay bizi necə izləyir?” Uşaqların sualları bəzən bitmək bilmir. Böyük üçün adi görünən bir hadisə uşağın gözündə cavabı bilinməyən böyük bir sirrdir. O isə həmin sirri açmaq üçün soruşur. Amma qəribədir ki, uşağın ən təbii davranışlarından biri – sual verməsi – bəzən böyüklər tərəfindən dəcəllik kimi qəbul edilir.

Səhər tələsən valideyn üçün eyni sualın beşinci dəfə verilməsi yorucu ola bilər. Evdə iş görən ana və ya ata uşağın ardıcıl suallarına cavab verməyə vaxt tapmaya bilər. Müəllim dərsi çatdırmağa çalışarkən uşağın mövzu ilə bağlı verdiyi əlavə sualı “dərsi bölmək” kimi görə bilər. Beləcə, böyüklərin tələskənliyi uşağın marağına “sakit ol”, “çox sual vermə”, “indi vaxtı deyil” kimi cavablarla qayıdır.

Əslində uşaq çox vaxt cavabı bilməkdən daha çox dünyanı anlamağa çalışır. Onun üçün “niyə?” sadəcə sual sözü deyil. Bu söz düşünməyin başlanğıcıdır. Uşaq bir hadisənin səbəbini soruşduqca əlaqə qurur, eşitdiklərini müqayisə edir, öz fikrini formalaşdırır. Bu gün valideynə verdiyi sadə sual sabah məktəbdə, universitetdə, iş həyatında qarşılaşdığı problemi araşdırmaq bacarığının təməli ola bilər.

Problem isə sualın özündə deyil, böyüklərin ona münasibətində başlayır. Uşaq bir neçə dəfə “niyə?” soruşanda valideyn bunu tərbiyəsizlik kimi qəbul edirsə, uşaq bir müddət sonra sual verməməyin daha təhlükəsiz olduğunu öyrənir. “Böyüklərdən soruşmaq olmaz”, “sual versəm əsəbiləşərlər”, “mənim fikrim vacib deyil” düşüncəsi belə yavaş-yavaş formalaşa bilər.

Daha bir maraqlı məqam var. Uşaqların verdiyi bəzi suallar böyükləri çətin vəziyyətə salır. Çünki onların sualları bəzən bizim özümüzün cavablandırmaq istəmədiyimiz mövzulara toxunur. “Niyə insanlar mübahisə edir?”, “Niyə filankəs bizimlə danışmır?”, “Niyə bəzi insanların pulu çoxdur, bəzilərinin azdır?” kimi sualların hazır cavabı yoxdur. Belə məqamlarda uşağı susdurmaq asan görünür. Amma asan cavab həmişə doğru tərbiyə üsulu olmur.

Əlbəttə, uşağın hər sualına həmin saniyə cavab vermək mümkün deyil. Böyüklərin də yorulduğu, məşğul olduğu vaxtlar var. Burada əsas məsələ hər suala dərhal cavab verməkdən çox, uşağa sualının əhəmiyyətli olduğunu hiss etdirməkdir. “İndi məşğulam, amma bir azdan danışaq” deməklə “belə şeylər soruşma” demək arasında böyük fərq var. Birinci halda uşaq gözləməyi öyrənir, ikinci halda isə susmağı.

Uşağın sualını dinləmək o demək deyil ki, valideyn onun hər fikri ilə razılaşmalıdır. Əksinə, bəzən uşağın sualına başqa sualla cavab vermək daha faydalıdır. “Sən necə düşünürsən?”, “Səncə bunun səbəbi nədir?” demək uşağı hazır cavab gözləməkdən çıxarıb düşünməyə yönəldir. Beləliklə, söhbət sadəcə sual-cavabdan ibarət olmur.

Bir də uşaqların verdiyi “yersiz” görünən suallar var. Böyüklər üçün yersiz olan sual uşağın dünyasında çox ciddi məsələ ola bilər. Çünki uşaq hələ hansı sualın uyğun, hansının uyğun olmadığını bizim kimi ayırd edə bilmir. Bu sərhədləri ona izah etmək lazımdır, utandırmaq yox.

Bəzən uşağın çox sual verməsindən narahat oluruq, amma illər sonra onun niyə daha az danışdığını düşünürük. Halbuki aradakı əlaqə çox sadə ola bilər. Uşaq dəfələrlə sual verib qarşılığında səbrsizlik görürsə, bir gün sual verməyi dayandırır. Böyüklər bunu “uşaq sakitləşdi” kimi qəbul edə bilər. Halbuki bəlkə də sadəcə öyrənib ki, maraq göstərmək həmişə yaxşı qarşılanmır.

Uşağın sualı bəzən yorucu, bəzən gülməli, bəzən də cavablandırılması çətin ola bilər. Amma onun arxasında dünyanı anlamaq istəyən bir ağıl dayanır. Tərbiyə yalnız uşağa nəyi etməməyi öyrətmək deyil. Həm də ona düşünmək, soruşmaq, araşdırmaq və bilmədiyini etiraf etmək üçün təhlükəsiz mühit yaratmaqdır.

Çünki uşağın bu gün verdiyi “niyə?” sualı sabah onun dünyaya baxışını müəyyən edən “nə üçün belədir?” düşüncəsinə çevrilə bilər. Sual verməyi dəcəllik hesab etdiyimiz yerdə isə bəzən uşağın sadəcə səsini yox, marağını da yavaş-yavaş susdururuq.

Hadisənin gedişatını izləmək üçün Icma.az saytında ən son yeniliklərə baxın.
seeBaxış sayı:96
embedMənbə:https://sia.az
archiveBu xəbər 08 Oktyabr 2026 10:12 mənbədən arxivləşdirilmişdir
0 Şərh
Daxil olun, şərh yazmaq üçün...
İlk cavab verən siz olun...
topGünün ən çox oxunanları
Hal-hazırda ən çox müzakirə olunan hadisələr

Azərbaycanla tərəfdaşlıq yeni inkişaf perspektivləri açır

21 Noyabr 2026 20:18see357

Parisdə bugünkü etirazlara 21 mindən çox şəxs qatılıb

21 Noyabr 2026 21:24see236

Azərbaycanda regional tədris mərkəzinin yaradılması Dünya Bankı ilə müzakirə edilib

21 Noyabr 2026 15:42see232

Dünya iqtisadiyyatı təhlükə qarşısındadır KİV

22 Noyabr 2026 07:02see231

BOKT nin rəhbərliyinə təyinat olub

21 Noyabr 2026 14:31see224

Ekspert: Dövlət idarəçiliyinin rəqəmsallaşdırılması Azərbaycan iqtisadiyyatının rəqabət qabiliyyətini artırır

21 Noyabr 2026 17:24see223

Fermer ucuz satır, alıcı baha alır: Qiymət fərqi harada yaranır?

21 Noyabr 2026 14:38see221

La Liqa: Derbidə “sülh”

22 Noyabr 2026 00:06see218

Mehriban Əliyeva və qızlarından Vyetnam mədəniyyətinə zərif ehtiram Foto

21 Noyabr 2026 15:21see217

Qızıl gələn il ucuzlaşacaq

21 Noyabr 2026 16:40see213

Sumqayıtda gənc oğlan qətlə yetirilib

22 Noyabr 2026 04:55see207

Allah uzaq tutsun, amma müharibə bizim işimizdir Hakan Fidan

22 Noyabr 2026 02:18see206

Türkiyə Super Liqası: “Qalatasaray” evdə sevindi

22 Noyabr 2026 00:13see205

2026 cı ilin sonunda almaq üçün ən sərfəli iPhone modelləri

21 Noyabr 2026 21:07see200

SEPAH ABŞ nin hərbi bazalarını hədəf aldı

22 Noyabr 2026 00:43see200

Ötən gün götürülən narkotik vasitələrin həcmi açıqlandı

21 Noyabr 2026 16:00see200

Milton qasırğası ABŞ də yaşayan azərbaycanlıların evlərini də vurdu

22 Noyabr 2026 07:05see199

İran Bəhreyndə sənaye müəssisəsinə zərbə endirdi

22 Noyabr 2026 00:23see199

Samvel Karapetyan: “Paşinyan müalicə olunmalıdır”

21 Noyabr 2026 17:14see199

İbrahim Kalın HƏMAS nümayəndə heyəti ilə Qəzzada atəşkəsi müzakirə etdi

22 Noyabr 2026 00:03see199
newsSon xəbərlər
Günün ən son və aktual hadisələri